|
Odkryto najliczniejszy pozasłoneczny układ planetarny

Astronomowie korzystający z należącego do ESO, wiodącego na świecie
instrumentu HARPS, odkryli układ planetarny zawierający co najmniej pięć
planet, okrążających podobną do Słońca gwiazdę HD 10180. Badacze
posiadają także intrygujący dowód na możliwą obecność dwóch kolejnych
planet, z których jedna miałaby najmniejszą masę znalezioną do tej pory.
Uczyniłoby to system podobnym do naszego Układu Słonecznego w liczbie
planet (siedem w porównaniu do ośmiu w Układzie Słonecznym). Co więcej,
zespół znalazł też dowód, że odległości planet od ich gwiazdy
odzwierciedlają regularny wzór, co jest też widoczne w naszym Układzie
Słonecznym.
25 sierpnia 2010
Więcej |
Źródło
| Orion
Pomarszczone
góry Tytana

Góry powstają w rożny sposób. Na
Ziemi większość łańcuchów górskich tworzy się, gdy płyty
kontynentalne zderzają się ze sobą lub gdy płyty nachodzą na siebie i
następuje ich wypiętrzenie.
Inny mechanizm zaczyna działać, gdy skorupa planet marszczy się
ponieważ
leżący głębiej materiał ulega stopieniu. Tak powstały np. Góry
Zagros w Iraku i Iranie. Wydaje się, że góry na księżycu Saturna,
Tytanie, również powstały w ten sam sposób.
16 sierpnia 2010
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Satelita
Planck po roku pracy

Satelita Planck
wystrzelony w maju 2009
mierzy mikrofalowe promieniowanie tła (ang. CMB) - najstarsze
promieniowanie jakie jesteśmy
w stanie zarejestrować,
powstałe w Wielkim Wybuchu, a uwolnione 300 tys. lat później, gdy
Wszechświat ochłodził się na tyle,
aby protony i elektrony mogły
połączyć się w neutralny wodór, a fotony zaczęły bez przeszkód
przemierzać przestrzeń. Te właśnie fotony rejestrują czułe w zakresie
mikrofal odbiorniki Plancka.
1 sierpnia 2010
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Planeta z ogonem

Obserwacje z Kosmicznego Teleskopu
Hubble'a udowodniły istnienie
planety z ogonem. Gigantyczna planeta kometarna o nazwie HD 209458b
znajduje się tak blisko swojej macierzystej gwiazdy, że jej
rozgrzana atmosfera ucieka w przestrzeń kosmiczną tworząc ogon.
Cosmic
Origins Spectrograph
(COS) zarejestrował potężne wiatry gwiazdowe, powodujące
wydmuchanie materii planety...
27 lipca 2010
Więcej
| Źródło
| Karolina Wojtkowska
Zagadka
narodzin masywnej gwiazdy rozwiązana

Obserwacje obiektu IRAS 13481-6124 dowodzą, że wszystkie gwiazdy
powstają w ten sam sposób.
Wokół
tego młodego obiektu, posiadającego
masę 20 razy i
promień 5 razy większy od Słońca, krąży
dysk materii, z której
gwiazda powstaje. Gwieździe z gwiazdozbioru Centaura zanurzonej w
prenatalnym kokonie i znajdującej się ok. 10 000 lat świetlnych od
nas przyjrzała się grupa astronomów....
23 lipca 2010
Więcej
| Źródło
| Karolina Wojtkowska
Pierwszy
całkowity przegląd nieba WISE

Satelita
Wide-field Infrared Survey
Explorer – WISE – 17 lipca 2010 r. ukończył pierwszy przegląd
całego nieba. Podczas misji uzyskano 1,3 mln obrazów.
Niektóre z
nich poddano obróbce i sklejeniu z innymi, tworząc nowy obraz. Tak
powstało zdjęcie Plejad, znanych jako Siedem Sióstr, zanurzonych w
kłaczkowatym pyle. Obszar obrazu to siedem stopni kw. - tyle co 35
tarcz Księżyca w pełni. Zdjęcie pokazuje możliwości teleskopu w
wykonywaniu szerokich ujęć rozległych obszarów kosmosu.
20 lipca 2010
Więcej
| Źródło
| Karolina Wojtkowska
Zagadka
gigantycznego pierścienia rozwikłana?

Wielki gazowy pierścień w grupie galaktyk Lwa to przypuszczalnie efekt
zderzenia dwóch galaktyk sprzed miliarda lat!
Międzynarodowy zespół naukowców,
używając teleskopu CFHT
(Canada-France Hawaii Telescope), zaproponował wyjaśnienie zagadki
ogromnego pierścienia
gazu widocznego w grupie
galaktyk Lwa ....
9 lipca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Galaktyki
pożywieniem kwazarów!

Astronomowie
zaobserwowali gigantyczną mgławicę zjonizowanego gazu wokół jednego z
kwazarów
oraz oznaki jego oddziaływania z pobliską mu galaktyką. Obserwacje
wykonano przy pomocy dwóch największych teleskopów na świecie: VLT
(Very Large Telescope) w Chile i GTC (Gran Telescopio Canarias) na
Wyspach Kanaryjskich. Grupa naukowców, którą kierował Montserrat Villar
Martin z Instituto de Astrofisica de Andalucia-CSIC w
Hiszpani,
zbadała aktywność kwazara o nazwie SDSS J0123+00.
5 lipca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Największy
radioteleskop uzyskuje królewską pieczęć aprobaty

Największy na świecie
radioteleskop został oficjalnie oddany do użytku podczas specjalnej
ceremonii w Holandii, w której brali udział astronomowie z Polski i
wielu innych krajów. Królowa Holandii Beatrix, w sobotę 12 czerwca,
dokonała oficjalnej inauguracji instrumentu radioastronomicznego
zwanego LOFAR (angielski skrót terminu LOw Frequency ARray , czyli sieć
radiowa na niskie częstotliwości). Podczas uroczystości przedstawiciele
naukowych konsorcjów z Francji, Niemiec, Holandii, Szwecji i Wielkiej
Brytanii podpisali memorandum, które rozpoczęło ich regularną naukową
współpracę z LOFARem. Ten całkowicie elektroniczny radioteleskop nowej
generacji został opracowany przez holenderską instytucję astronomiczną
ASTRON. Nowy instrument pozwoli astronomom na wspólne użytkowanie sieci
anten rozsianych po Europie w odległości tysięcy kilometrów od
centralnego zespołu znajdującego się w północno-wschodniej Holandii.
Ostatnio, między 7 i 11 czerwca, dodano do sieci 96 anten
zainstalowanych w Chilbolton Observatory in Hampshire.
29 czerwca 2010
Więcej
| Elzbieta Kuligowska
Imponujący
obraz Galaktyki Rzeźbiarza

Teleskop VISTA (ang.
Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) działający w
ramach Europejskiego Obserwatorium Południowego w Paranal (Chile)
wykonał nowe, imponujące zdjęcia Galaktyki Rzeźbiarza (NGC 253),
które stanowią pierwszą częścią większej kampanii
obserwacyjnej. VISTA pracuje w zakresie podczerwonym i dzięki temu
jej obserwacje są mniej narażone na wpływ pyłu międzygwiazdowego.
Pozwala to między innymi na badanie niezliczonych ilości chłodnych
gwiazd oraz gwiazd budujących poprzeczkę w centralnej części
galaktyki.
28 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Tajemnica
narodzin Drogi Mlecznej

Ogromny obłok gazu, z którego uformowała
się nasza Droga Mleczna,
musiał wyewoluować z początkowo gładkiej struktury w
zagęszczony obiekt w niespełna kilkaset milionów lat!
Scenariusz ten jest wynikiem badań grupy astronomów z Argelander
Institute...
25 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Antracen -
życie w Kosmosie?

Dzięki odkryciu w przestrzeni
miedzygwiazdowej bardzo złożonej
molekuły o nazwie antracen, możliwe będzie być może
rozwiązanie
istniejącej od dziesięcioleci zagadki, dotyczącej powstawania związków
organicznych w kosmosie.
23 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Jesteśmy
świadkami narodzin gwiazdy!

Astronomowie dostrzegli obiekt, który może
okazać się najmłodszą znaną, dopiero co rodzącą się, gwiazdą.
Obiekt,
któremu nadano oznaczenie L1448-IRS2E,
znajduje się około 800
lat świetlnych stąd w gwiazdozbiorze Perseusza...
21 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Czy słynne
komety to dzieci innych słońc?

Symulacje komputerowe pokazują, że Słońce mogło
przechwycić małe lodowe ciała niebieskie z innych gwiazd z gromady, w
której powstało. Tak mógł powstać obecny rezerwuar komet,
złożony z wielu dobrze nam znanych obiektów.
17 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Egzoplaneta
złapana w ruchu!

Kolejne badania nad planetą Beta
Pictoris b przyniosą zapewne nieoceniony wgląd w fizykę i
chemię atmosfer gazowych olbrzymów.
Astronomowie
po raz pierwszy mogli
bezpośrednio prześledzić ruch pozasłonecznej planety
w
miarę jak ta przechodzi z jednej strony swej macierzystej gwiazdy na
drugą. Zaobserwowana planeta ma jedną z najciaśniejszych orbit z
dotąd znanych.....
15 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Rodzące
się układy słoneczne w zbliżeniu!
Ostatnie odkrycia pozwalają lepiej zrozumieć
procesy towarzyszące powstawaniu młodych gwiazd w dyskach
protoplanetarnych.
Astronom Joshua Elsner z Uniwersytetu w
Arizonie zdołał zaobserwować rodzące
się układy słoneczne
z niespotykaną dotąd....
14 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Komputery
automatycznie rozpoznają kształty galaktyk
Naukowcy z
University College London (UCL) oraz University of Cambridge w
Massachusetts napisali program uczący się, oparty o model ludzkiego
mózgu, który może zostać wykorzystany do dokładnego i wydajnego
klasyfikowania galaktyk. Nowa metoda jest bardzo wiarygodna, w 90-ciu
na 100 przypadków zgadza się z klasyfikacją dokonaną przez ludzi.
We
Wszechświecie znajdują się miliardy galaktyk, a każda z nich
zawiera od 10 milionów do tryliona gwiazd. Ich kształty są
rozmaite począwszy od eliptycznych przez spiralne skończywszy na
nieregularnych...
10 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Kometa
czerwcowego nieba
Obserwatorzy na północnej
półkuli musieli długo czekać na możliwość podziwiania gołym
okiem komety z wyraźnym warkoczem. Przy odrobinie szczęścia ich
oczekiwanie zostanie wynagrodzone jeszcze w tym miesiącu. Na północnym
niebie pojawi się kometa
C/2009 R1 zwana McNaught. Obserwatorzy będą
mogli ją oglądać gołym okiem, przy pomocy lornetki, a także z
wykorzystaniem teleskopu. Nawet przez średniego rozmiaru teleskop
warkocz komety będzie wyglądał jak niebieski, zagięty do góry
miecz.
7 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Jak rozruszać
czarną dziurę?
Satelita
NASA Swift dostarczył niezbitego dowodu, który
wyjaśnił mechanizm odpowiedzialny za uaktywnianie czarnych
dziur. Dane
uzyskane z trwającego
obecnie przeglądu nieba satelity Swift pomogły
astronomom w odpowiedzi na pytanie zadawane od lat, dlaczego tylko
niewielki odsetek czarnych dziur emituje ogromne ilości energii?
3 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Odłamek
gwiazdy w pozostałości po wybuchu supernowej
Ten piękny obraz
powstały
w wyniku złożenia kilku zdjęć przedstawia N49, pozostałość po
wybuchu supernowej w Wielkim Obłoku Magellana. Nowe,
długie
obserwacje pochodzące Rentgenowskiego Obserwatorium NASA Chandra,
oznaczone niebieskim kolorem, ukazują obiekt w kształcie pocisku
wyrzucony poza obszar pozostałości po wybuchu gwiazdy.
2 czerwca 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Pobliska czarna
dziura słaba i nieprzewidywalna
W ciągu ostatnich 10-ciu
lat Rentgenowskie Obserwatorium NASA Chandra wielokrotnie obserwowało
Galaktykę
Andromedy.
Łącznie uzyskano prawie milion sekund
obserwacji, co jak dotąd stanowi unikalny zestaw danych dający
informacje na temat ewolucji najbliższej supermasywnej czarnej
dziurze znajdującej się poza granicami naszej Galaktyki.
30 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Pył
wulkaniczny na Meridiani Planum
Opad
wulkanicznego pyłu
sprawił, że Meridiani Planum zyskało nowe barwy. Obszar ten został
zaobserwowany przez kamerę o wysokiej zdolności rozdzielczej
High-Resolution Stereo Camera (HRSC) zamontowanej na pokładzie sondy
Mars
Express. Kształt pozostawiony przez pył posłuży do
wyznaczenia przeważającego kierunku wiatru wiejącego w tym
obszarze.
26 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Powtórny
pogrzeb Kopernika
20
maja w katedrze w Olsztynie odbyła się
msza żałobna przy trumnie wielkiego Astronoma Mikołaja Kopernika. Dzień
później kondukt
żałobny wyruszył z Olsztyna do Fromborka zatrzymymując się w miastach,
w których Kopernik jako kanonik warmiński przebywał.W kościele Piotra i
Pawła w Lidzbarku Warmińskim również odprawiono mszę żałobną. Tam też
pod Wysoka Bramą dzieci zorganizowały przedstawienie. Hołd Astronomowi
oddali również mieszkańcy Dobrego Miasta, Ornety, Pieniężna i Braniewa.
Wieczorem kondukt wkroczył do katedry fromborskiej, gdzie odprawiono
nabożeństwo żałobne.
24 maja 2010
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Odkryto
unikalny układ gwiazd podwójnych zaćmieniowych!
Astrofizycy z
Uniwersytetu w Kaliforni, Santa Barbara (UCSB), jako pierwsi
odkryli przedziwny układ podwójny zaćmieniowy, którego
składnikami są dwa zupełnie różne białe karły. Jeden z nich okazuje się
być rzadko spotykanym białym
karłem z helowym jądrem o masie zaledwie 10-20% masy
Słońca.
21 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Wizyta
Astronautów Misji STS-130 Endeavour w Zamościu - 15.05.2010
W lutym bieżącego
roku amerykański wahadłowiec Endeavour odbył kolejną podróż w
przestrzeń kosmiczną. Celem misji oznaczonej symbolem STS-130 było
dostarczenie na Międzynarodową Stację Kosmiczną ISS kolejnych jej
części. Podczas trwającego 13 dni pobytu na stacji astronauci
zainstalowali dostarczone moduły: łącznikowy NODE-3 TRANQUILITY oraz
obserwacyjny CUPOLA
(Kopuła). Moduł obserwacyjny posiada siedem okien umożliwiających
załodze stacji nie tylko kontrolowanie urządzeń, ale również obserwacje
planety Ziemi.
19 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Rzemieniak, Mariusz Zub
Jowisz
stracił swój Południowy Pas Równikowy
Jeden z głównych
elementów widocznych na tarczy
Jowisza, Południowy Pas
Równikowy, zniknął! Mimo iż jego
zniknięcie jest najprawdopodobniej efektem gwałtownych burz w
atmosferze Jowisza, to jednak naukowcy nie potrafią wyjaśnić co było
główną przyczyną. Nie wiedzą również, jak długo pas pozostanie
niewidoczny.
18 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Naukowcy
odkryli najbardziej oddaloną gromadę galaktyk
Masayuki Tanaka z
Institute for the Physics and
Mathematics of the Universe (IPMU) w Tokio, Alexis Finoguenov z Max
Planck Institute for Extraterrestrial Physics w Garching (Niemcy)
oraz Yoshihiro Ueda z Kyoto University w Japoni wspólnie odkryli
najbardziej oddaloną we Wszechświecie gromadę galaktyk. Znajduje
się ona w odległości 9,6
mld lat świetlnych.
13 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Astronauta Dr Stephen K. Robinson w CA UMK
11 maja
Centrum Astronomii UMK gościło amerykańskiego astronautę Dr Stephena K.
Robinsona.
Dr Robinson uczestniczył w czterech misjach kosmicznych, a na orbicie
okołoziemskiej spędził 41 dni.
Ostatnia misja STS-130,
w której brał udział, zakończyła 20-letnią budowę Międzynarodowej
Stacji Kosmicznej.
12 maja 2010
Zobacz
galerię zdjęć
Herschel
odkrył dziurę w kosmosie
11
maja satelita Herschel
Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) badający Wszechświat w
podczerwieni dokonał nieoczekiwanego odkrycia. Zaobserwowana została
dziura w kosmosie w bliskim otoczeniu miejsca, gdzie rodzą się nowe
gwiazdy. Do tej pory nie było obserwacji, które dałyby tak
wyrazisty wgląd w końcową fazę formowania się gwiazd.
11 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Wojciech
Jurusik
Cassini
mierzy grawitację Enceladusa
Kosmiczna
sonda Cassini z sukcesem zakończyła 26-godzinne
obserwacje, które miały na celu zbadanie grawitacji Enceladusa,
jednego z księżyców Saturna. Dane, które zostały przesłane na
Ziemię, pozwolą naukowcom na poznanie i zrozumienie wewnętrznej
budowy księżyca oraz jego struktury.
9 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Teleskop
Arecibo śledzi potencjalnie groźną asteroidę
W
dniu 19 kwietnia w
Obserwatorium Arecibo wykonano pomiary metodą radarową asteroidy o
nazwie 2005 YU55,
która znajduje się na liście obiektów
potencjalnie groźnych dla Ziemi. W tym dniu, jak podaje Michael
Nolan dyrektor Obserwatorium Arecibo, ta asteroida była w odległości
2,4
miliona kilometrów od Ziemi, co stanowi w przybliżeniu
6-krotną
odległość do Księżyca. Teleskop Arecibo znajduje się w
okolicach miejscowości Arecibo w Portoryko i korzystają z niego
naukowcy z Cornell University przy finansowym wsparciu National
Science Foundation.
5 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Naukowcy
badają zderzenia galaktyk

Naukowcy
z Naval Research
Laboratory (NRL) rozwiązali długotrwały problem dotyczący masy
galaktyk biorących udział w zderzeniu, które świecą bardzo jasno
w podczerwieni. Celem rozwiązania tego problemu Barry Rothberg i
Jacqueline Fischer wykorzystali dane pochodzące z 8-metrowego
teleskopu Gemini-South w Chile, a także wcześniej uzyskane wyniki z
10-metrowego W. M. Keck-2, 2,2-metrowego teleskopu Uniwersytetu na
Hawajach oraz dane archiwalne z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a.
3 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Lód w sercu
asteroidy

Naukowcy,
wykorzystując
teleskop IRTF, odkryli na powierzchni asteroidy lód wodny oraz
związki organiczne oparte na węglu. Odkrycie tej zamarzniętej
mieszaniny na jednych z
największych obiektów pasa asteroid
sugeruje, że niektóre z nich wspólnie z kometami mogły dostarczyć
wodę na pierwotną Ziemię.
1 maja 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Pierwsze zdjęcia
z nowego Obserwatorium Dynamiki Słońca!

NASA
udostępniła
właśnie pierwsze zdjęcia z Obserwatorium
Dynamiki Słońca (ang. Solar
Dynamics
Observatory
lub w skrócie SDO),
satelity
wystrzelonego 11 lutego br. w celu dokładniejszego zbadania
poszczególnych wartsw
atmosfery słonecznej, monitorowania burz na Słońcu oraz studiowania
tajemniczych mechanizmów rządzących wnętrzem naszej Dziennej Gwiazdy.
29 kwiecień 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Projekt Ozma:
Początki SETI

Jedna z
lepszych scen w thrillerze
science-fiction Kontakt
przedstawia astronomkę Ellie Arroway (graną przez Jodie Foster)
siedzącą przed laptopem i wsłuchującą się w sygnał radiowy pochodzący
od obcych. Jej radioodbiornik to znajdująca się kilkaset metrów od niej
grupa ogromnych radioteleskopów Very Large Array.
Film
przypomina nam, że sztuka czasem imituje życie....
19 kwietnia 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Wczesne etapy życia
gwiazdy neutronowej

Trwające
ostatnią dekadę obserwacje procesów chłodzenia zachodzących w
jedenej z najmłodszych znanych gwiazd neutronowych, dostarczyły nowych
informacji na temat budowy
wewnętrznej tych super-gęstych martwych gwiazd. Dr Wynn Ho
zaprezentował swoje najnowsze wyniki badań na spotkaniu
Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego w Glasgow w dniu 15 kwietnia.
18 kwietnia 2010
Więcej | Źródło
| Hubert
Siejkowski
55.
rocznica śmierci Alberta Einsteina

18 kwietnia
mija 55 lat od śmierci jednego z największych fizyków
wszechczasów - Alberta Einsteina
(14
marca 1879, Ulm, Niemcy - 18 kwietnia 1955, Princeton, USA)
Albert
Einstein znany jest głównie jako twórca teorii względności,
choć
Nagrodę Nobla otrzymał w 1922r. za wyjaśnienie efektu
fotoelektrycznego.
W 1905 r. Einstein, pracując jako urzędnik patentowy...
16 kwietnia 2010
Więcej | Karolina
Zawada
Czy
program "Laboratorium" wróci?

Na protesty
dziennikarzy, naukowców, miłośników nauki odpowiedział Prezes
Zarządu Telewizji Polskiej obiecujac, że Laboratorium
"pojawi się na wizji, ale już w zmienionej formule".
Strona
programu Laboratorium.
Strona autora Laboratorium
Wiktora
Niedzickiego
Protest Przywróćcie
"Laboratorium"! na Facebooku
Protest
Polskiego Towarzystwa Fizycznego
7 kwietnia 2010
Źródło
Gum 19:
mgławica "Dwie Twarze"

Nowy,
bardzo atrakcyjny obraz mgławicy Gum 19 został właśnie
udostępniony przez obserwatorów z Europejskiego Obserwatorium
Południowego!
6 kwietnia 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Słońce
znów aktywne

Plamy na Słońcu obserwowano już w starożytności, jednak dopiero na
początku XIX wieku niemiecki astronom Heinrich
Schwabe odkrył charakterystyczny cykl ich pojawiania się i
znikania na tarczy słonecznej. Kilka lat temu Słońce weszło w bardzo
głębokie minimum i ku zdziwieniu wielu astronomów pozostawało w nim
wyjątkowo długo. Na szczęście ostatnio na tarczy słonecznej obserwuje
się coraz więcej plam, które nieśmiało zwiastują nadchodzące maksimum.
30 marca 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Przepis na
Wszechświat

Wyniki obserwacji z Teleskopu Kosmicznego Hubble'a dotyczące kształtu
irozkładu galaktyk we Wszechświecie potwierdzają, że Wszechświat
zdominowany jest przez ciemną energię i zimną ciemną materię.
Wedle obecnej wiedzy przepis na Wszechświat wygląda następująco:
- 73% ciemnej energii
- 23% ciemnej materii niebarionowej
(egzotyczne cząstki)
- 4% ciemnej materii barionowej (brązowe
karły?, gaz międzygwiazdowy?)
- <1% materii świecącej barionowej
(gwiazdy, mgławice)
28 marca 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Niesymetryczne
dyski materii gwiazdowej ułatwiają czarnym dziurom pożeranie gazu

Astronomowie uzyskali odpowiedź na pytanie jak supermasywne czarne
dziury w centrach większości galaktyk pożerają gaz ze swojego
otoczenia. Nowe badania wyjaśniają, że gwiazdy ciągną ze sobą rotujący
gaz w kierunku centrum galaktyki, powodując, że znajduje się on
wystarczająco blisko by być zassanym przez czarną dziurę.
7 marca 2010
Więcej
| Źródło
| Magda
Siuda
Historyczne
artykuły on-line nadal on-line

Na stronie
http://trailblazing.royalsociety.org/ Royal Society
udostępniła kilkadziesiąt historycznych artykulów z lat 1650-2005 z
zakresu astronomii,
fizyki, chemii, biologii. Wciąż
dostępne.
5 marzec
2010
KZ
Toruń
-
Pokaz nieba z okazji 537 rocznicy urodzin Kopernika - relacja

Przedstawiamy fotoreportaż z pokazu nieba na toruńskiej starówce z
okazji 537 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, zorganizowanego 20
lutego 2010 roku przez grupę "Pokazy nieba w Toruniu".
1 marzec 2010
Źródło
| Marcin
Gładkowski
Pole
magnetyczne kontroluje dietę masywnych gwiazd

Grupa astronomów, której przewodniczy Wouter Vlemmings z Uniwersytetu w
Bonn w Niemczech, wykorzystała sieć radioteleskopów MERLIN
należącą do Obserwatorium Jodrell Bank w Wielkiej
Brytanii, aby pokazać, że pole magnetyczne odgrywa istotną rolę w
trakcie narodzin masywnych gwiazd. Do tej pory odkryto, że pole
magnetyczne silnie wpływa na mało masywne gwiazdy, takie jak
nasze Słońce. Nowe wyniki pokazały, że sposób tworzenia się bardzo
masywnych i mało masywnych gwiazd może być podobny.
Vlemmings'owi i jego współpracownikom po raz pierwszy udało się
zaobserwować trójwymiarową strukturę pola magnetycznego
wokół dysku masywnej, nowo powstałej gwiazdy (protogwiazdy) Cefeusz
A HW2. Cefeusz A znajduje się w odległości 2300 lat
świetlnych od Słońca i jest najbliżej położonym regionem, w którym
tworzą się masywne gwiazdy. Wcześniejsze obserwacje ujawniły istnienie
dysku, z którego gaz spływa na protogwiazdę HW2. Astronomowie zauważyli
także, że pole magnetyczne jest tam regularne i silne, co oznacza, że
kontroluje ono przepływ materii przez dysk do rosnącej gwiazdy.
27 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Magda
Siuda
Prom
kosmiczny Endeavour wyladował na
Florydzie!

Prom kosmiczny Endeavour wylądował przy Centrum
Lotów
Kosmicznych im.
Kennedy'ego na Florydzie po swojej ostatniej wizycie na
Międzynarodowej
Stacji Kosmicznej (ang.
International Space Station - ISS).
Dwutygodniowa misja zakończyła tym samym proces budowy ISS.
Sześcioosobowa załoga promu Endeavour zainstalowała
moduł Tranquility, czyli
przestronne pomieszczenie wyposażone w
kopułę widokową. Oddanie do użytku modułu Tranquility oznacza
zakończenie prac nad budową Stacji ze strony USA.
26 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Pierwsze ważne
dane z interferometru LOFAR

Mamy pierwsze szczegółowe mapy radiowe
wykonane przy pomocy sieci interferometrycznej LOFAR ! W grudniu 2009
przeprowadzono w Holandii (ASTRON) kompleksowe, sześćdziesięciogodzinne
obserwacje radiogalaktyki aktywnej 3C61.1. Na obecnym etapie budowy
interferometru wykorzystano 16 stacji centralnych oraz 4 stacje zdalne
- o dużych bazach w stosunku do centrum dowodzenia projektem.
Efekt - końcowa mapa radiowa - ma bardzo
dużą zdolność rozdzielczą (9.7 na 9.4 sekund łuku.) Mapa została
wykonana na podstawie zaledwie jednego pasma częstotliwości - na 173
MHz. Jest to oczywiście zaledwie niewielki ułamek wszystkich danych
zebranych przez interferometr podczas trwania obserwacji.
23 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Elżbieta
Kuligowska
Nowe
zdjęcia Plutona - nieoczekiwana zmienność

Teleskop Hubble'a w latach 2002 -
2003 wykonał liczne zdjęcia powierzchni Plutona.
Zdjęcia te
zostały
niedawno skompilowane do najbardziej aktualnejmapy
tej karłowatej planety.
Widać na niej wyraźnie, że
Pluton, mimo że jest jedynie malutkim, lodowym globem na obrzeżach
Układu Słonecznego, podlega sezonowym
zmianom. Zdjęcia przedstawiają poczerwienienie części planety
oraz znaczne pojaśnienie jej północnej
półkuli, oświetlanej przez Słońce. Zmiany te są najprawdopodobniej
rezultatem sublimacji
powierzchniowej warstewki lodu na aktualnie oświetlanym
biegunie planety oraz, odpowiednio, zamarzaniem
cieczy na biegunie przeciwległym, podczas długiego, trwającego 248
ziemskich lat roku na Plutonie.
10 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Elzbieta
Kuligowska
Odległe
galaktyki odkrywają tajemnice ciemnej materii

Aby zważyć Wszechświat naukowcy używają dwóch rodzajów kosmicznych
skali: jedną do mierzenia zwykłej materii i drugą do dedukowania ile
niewidzialnej materii znajduje się w pozostałych obszarach.
Nowe obliczenia opierają się na
obserwacjach małych i odległych grup
galaktyk, które zawierają w sobie oba rodzaje materii. Co
najważniejsze, te odległe gromady galaktyk mają w przybliżeniu taką
samą proporcję ciemnej materii do zwykłej co skupiska galaktyk
znajdujące się bliżej nas.
5 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Wiatry
supernowej kształtują galaktyki

Symulacje przedstawiające wybuchającą
gwiazdę pokazują jak ściskana jest materia w trakcie formowania gwiazd.
Po wielu latach prób poprawnego budowania galaktyk
astronomowie
odkryli, że odpowiedź leży w wiatrach gwiazdowych, konkretnie w wiatrach
supernowych.
Najnowsze symulacje komputerowe pokazały, że wiatry
generowane przez
supernowe (eksplozje bardzo masywnych gwiazd) mogą wypychać
gwiazdy z centrum galaktyk karłowatych............
27 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Tajemnicza
kosmiczna wstęga na skraju Układu Słonecznego wyjaśniona?

Tajemnicza kosmiczna wstęga zaobserwowana
na skraju Układu Słonecznego
okazuje się być efektem odbicia cząstek wyrzucanych ze Słońca.
Kosmiczna
wstęga - długi pas emisji wysokoenergetycznych cząstek -
została po raz
pierwszy zaobserwowana przez satelitę NASA o nazwie IBEX (Interstellar
Boundary Explorer). Zadaniem tego satelity było badanie obszaru
granicznego pomiędzy naszym Układem Słonecznym a resztą
Galaktyki.
26 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Gigantyczna
pętla magnetyczna w układzie podwójnym

Astronomowie
odkryli
ogromną pętlę magnetyczną, która wydostaje się z
powierzchni
gwiazdy należącej do słynnego układu
Algola. Naukowcy mogli
zaobserwować to niesamowite zjawisko dzięki wykorzystaniu
międzynarodowej sieci radioteleskopów, przybliżając nas tym samym do
wyjaśnienia natury tego obiektu.
„Po
raz pierwszy
zaobserwowaliśmy takie zjawisko w strukturze pola magnetycznego
gwiazdy innej niż Słońce” komentuje odkrycie William Peterson z
Uniwersytetu Iowa.
24 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert Siejkowski
Po raz
pierwszy zarejestrowano widmo egzoplanety

Badając potrójny układ planetarny, będący
powiększoną wersją
naszego Układu Słonecznego astronomowie uzyskali pierwsze, bezpośrednie
widmo - chemiczny odcisk palca - planety
orbitującej wokół odległej gwiazdy.
Rezultaty nowych obserwacji rzucają
światło na formację planet oraz ich
skład. Stanowią także milowy krok w poszukiwaniu życia we
Wszechświecie.
23 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Kepler
odkrywa pięć nowych planet

Nowy
teleskop kosmiczny Kepler, którego głównym przeznaczeniem jest
poszukiwanie planet podobnych do Ziemi, znakomicie wywiązuje się ze
swojego zadania. W styczniu ogłoszono znalazienie pięciu nowych planet
pozasłonecznych.Teleskop pracuje od
marca 2009. W tym czasie zaobserwował około 150 tysięcy gwiazd "podejrzanych"
o posiadanie własnych układów planetarnych i zbadał setki tzw. sygnatur
planet - czyli danych obserwacyjnych, zgodnie z którymi dana gwiazda
może, choć nie musi, być okrążana przez mniejszy glob.
22 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Elżbieta
Kuligowska
Powierzchnia
gwiazdy Betelgeza widoczna z niespotykaną dotąd dokładnością!

Dzięki
zastosowaniu techniki zwanej interferometrią,
zespół naukowców pod kierownictwem francuskiego astronoma z
Obserwatorium Paryskiego, uzyskał obraz powierzchni czerwonego superolbrzyma
w gwiazdozbiorze Oriona
- Betelgezy
- z niespotykaną dotąd dokładnością. Obraz ujawnił obecność dwóch ogromnych, jasnych plam
o rozmiarach porównywalnych z odległością Ziemi od Słońca. Plamy te
pokrywają znaczącą część powierzchni tej ogromnej gwiazdy. To
pierwszy, silny dowód na istnienie zjawiska konwekcji,
polegającego na transporcie energii cieplnej przez przepływającą
materię, w innej gwieździe niż nasze Słońce. Odkrycie to pozwoli lepiej
zrozumieć strukturę i ewolucję superolbrzymów, takich właśnie jak
Betelgeza.
18 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej
Gibiec
Masywna
czarna dziura przyłapana „na gorącym uczynku”

Najnowsze
wyniki pochodzące z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandraoraz
naziemnych teleskopów Magellana sugerują, że gęsty obiekt, będący
pozostałością po gwieździe, został rozerwany przez czarną dziurę tysiąc
razy masywniejszą niż Słońce.
Jeżeli wyniki zostaną potwierdzone będzie to silny dowód na istnienie czarnych dziur
o pośrednich masach. Jak dotąd wśród naukowców nie ma
zgody, czy tego typu czarne dziury w ogóle występują we Wszechświecie.
16 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Hubert
Siejkowski
Satelita WISE
przesyła pierwsze zdjęcia Wszechświata w podczerwieni

Nowy
orbitalny teleskop do badań w podczerwini, WISE, wykonał pierwsze
zdjęcia Kosmosu w trzy tygodnie po wystrzeleniu. Zebrane materiały
wskazuja na to, że zainstalowane na jego pokładzie detektory
podczerwini są w stanie wykonać pełną, podczerwona mapę Wszechświata.
Na pierwszych przesłanych na Ziemie fotografiach widzimy....
13 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Elżbieta
Kuligowska
Zaglądając w
samo serce ciemności: Sagittarius A* zużywa jeszcze mniej paliwa niż
dotąd sądzono!

Astronomowie
nie od dziś wiedzą, że supermasywna czarna
dziura w
centrum naszej Drogi Mlecznej, znana pod nazwą Sgr A* (czyt.
Sagittarius A z gwiazdką), jest swego rodzaju kosmicznym niejadkiem.
Tymczasem okazuje się obecnie, że Sgr A* konsumuje jeszcze sto razy
mniej niż się początkowo wydawało!
10 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Andrzej Gibiec
Promieniowanie
gamma zdradza pulsary

Energetyczne
promieniowanie gamma pomaga astronomom w poszukiwaniach
wirujących pulsarów.
"Zwykle
musimy przeszukiwać całe niebo,
by znaleźć pulsary", mówi Scott
Ransom z Narodowego Obserwatorium Radioastronomicznego (National Radio
Astronomy Observatory) w Charlottesville w Wirginii "Teraz możemy użyć
punktowych źródeł promieniowania gamma, które powiedzą nam gdzie mamy
patrzeć."
3 styczeń 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
|