Nowe obliczenia opierają się na obserwacjach małych i odległych grup
galaktyk, które zawierają w sobie oba rodzaje materii. Co
najważniejsze, te odległe gromady galaktyk mają w przybliżeniu taką
samą proporcję ciemnej materii do zwykłej co skupiska galaktyk
znajdujące się bliżej nas.
5 luty 2010
Więcej
| Źródło
| Magda Siuda
Wiatry
supernowej kształtują galaktyki
Symulacje przedstawiające wybuchającą
gwiazdę pokazują jak ściskana jest materia w trakcie formowania gwiazd.
Po wielu latach prób poprawnego budowania galaktyk astronomowie
odkryli, że odpowiedź leży w wiatrach gwiazdowych, konkretnie w wiatrach
supernowych.
Najnowsze symulacje komputerowe pokazały, że wiatry generowane przez
supernowe (eksplozje bardzo masywnych gwiazd) mogą wypychać
gwiazdy z centrum galaktyk karłowatych............
27 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Magda Siuda
Tajemnicza
kosmiczna wstęga na skraju Układu Słonecznego wyjaśniona?
Tajemnicza kosmiczna wstęga zaobserwowana
na skraju Układu Słonecznego
okazuje się być efektem odbicia cząstek wyrzucanych ze Słońca.
Kosmiczna
wstęga - długi pas emisji wysokoenergetycznych cząstek -
została po raz
pierwszy zaobserwowana przez satelitę NASA o nazwie IBEX (Interstellar
Boundary Explorer). Zadaniem tego satelity było badanie obszaru
granicznego pomiędzy naszym Układem Słonecznym a resztą
Galaktyki.
26 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Andrzej
Gibiec
Gigantyczna
pętla magnetyczna w układzie podwójnym
Astronomowie
odkryli
ogromną pętlę magnetyczną, która wydostaje się z
powierzchni
gwiazdy należącej do słynnego układu
Algola. Naukowcy mogli
zaobserwować to niesamowite zjawisko dzięki wykorzystaniu
międzynarodowej sieci radioteleskopów, przybliżając nas tym samym do
wyjaśnienia natury tego obiektu.
„Po
raz pierwszy
zaobserwowaliśmy takie zjawisko w strukturze pola magnetycznego
gwiazdy innej niż Słońce” komentuje odkrycie William Peterson z
Uniwersytetu Iowa.
24 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Hubert Siejkowski
Po raz
pierwszy zarejestrowano widmo egzoplanety
Badając potrójny układ planetarny, będący
powiększoną wersją
naszego Układu Słonecznego astronomowie uzyskali pierwsze, bezpośrednie
widmo - chemiczny odcisk palca - planety
orbitującej wokół odległej gwiazdy.
Rezultaty nowych obserwacji rzucają
światło na formację planet oraz ich
skład. Stanowią także milowy krok w poszukiwaniu życia we
Wszechświecie.
23 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Magda Siuda
Kepler
odkrywa pięć nowych planet
Nowy
teleskop kosmiczny Kepler, którego głównym przeznaczeniem jest
poszukiwanie planet podobnych do Ziemi, znakomicie wywiązuje się ze
swojego zadania. W styczniu ogłoszono znalazienie pięciu nowych planet
pozasłonecznych.Teleskop pracuje od
marca 2009. W tym czasie zaobserwował około 150 tysięcy gwiazd "podejrzanych"
o posiadanie własnych układów planetarnych i zbadał setki tzw. sygnatur
planet - czyli danych obserwacyjnych, zgodnie z którymi dana gwiazda
może, choć nie musi, być okrążana przez mniejszy glob.
22 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Elżbieta
Kuligowska
Powierzchnia
gwiazdy Betelgeza widoczna z niespotykaną dotąd dokładnością!
Dzięki
zastosowaniu techniki zwanej interferometrią,
zespół naukowców pod kierownictwem francuskiego astronoma z
Obserwatorium Paryskiego, uzyskał obraz powierzchni czerwonego superolbrzyma
w gwiazdozbiorze Oriona
- Betelgezy
- z niespotykaną dotąd dokładnością. Obraz ujawnił obecność dwóch ogromnych, jasnych plam
o rozmiarach porównywalnych z odległością Ziemi od Słońca. Plamy te
pokrywają znaczącą część powierzchni tej ogromnej gwiazdy. To
pierwszy, silny dowód na istnienie zjawiska konwekcji,
polegającego na transporcie energii cieplnej przez przepływającą
materię, w innej gwieździe niż nasze Słońce. Odkrycie to pozwoli lepiej
zrozumieć strukturę i ewolucję superolbrzymów, takich właśnie jak
Betelgeza.
18 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Andrzej
Gibiec
Masywna
czarna dziura przyłapana „na gorącym uczynku”
Najnowsze wyniki pochodzące z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandraoraz
naziemnych teleskopów Magellana sugerują, że
gęsty obiekt, będący
pozostałością po gwieździe, został rozerwany przez czarną dziurę tysiąc
razy masywniejszą niż Słońce.
Jeżeli wyniki zostaną potwierdzone będzie to silny
dowód na istnienie czarnych dziur
o pośrednich masach. Jak dotąd wśród naukowców nie ma
zgody, czy tego typu czarne dziury w ogóle występują we Wszechświecie.
16 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Hubert
Siejkowski
Satelita WISE
przesyła pierwsze zdjęcia Wszechświata w podczerwieni
Nowy orbitalny teleskop do badań w podczerwini, WISE, wykonał pierwsze
zdjęcia Kosmosu w trzy tygodnie po wystrzeleniu. Zebrane materiały
wskazuja na to, że zainstalowane na jego pokładzie detektory
podczerwini są w stanie wykonać pełną, podczerwona mapę Wszechświata.
Na pierwszych przesłanych na Ziemie fotografiach widzimy....
13 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Elżbieta
Kuligowska
Zaglądając w
samo serce ciemności: Sagittarius A* zużywa jeszcze mniej paliwa niż
dotąd sądzono!
Astronomowie nie od dziś wiedzą, że supermasywna
czarna dziura w
centrum naszej Drogi Mlecznej, znana pod nazwą
Sgr A* (czyt.
Sagittarius A z gwiazdką), jest swego rodzaju kosmicznym niejadkiem.
Tymczasem okazuje się obecnie, że Sgr A* konsumuje jeszcze sto razy
mniej niż się początkowo wydawało!
10 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Andrzej Gibiec
Promieniowanie
gamma zdradza pulsary
Energetyczne promieniowanie gamma pomaga astronomom w poszukiwaniach
wirujących pulsarów.
"Zwykle
musimy przeszukiwać całe niebo,
by znaleźć pulsary", mówi Scott
Ransom z Narodowego Obserwatorium Radioastronomicznego (National Radio
Astronomy Observatory) w Charlottesville w Wirginii "Teraz możemy użyć
punktowych źródeł promieniowania gamma, które powiedzą nam gdzie mamy
patrzeć."
3 styczeń 2010
Więcej
|
Źródło
|
Magda Siuda
Pobliska
Super-Ziemia może zawierać wodę
Astronomowie odkryli skalistą i bogatą w wodę egzoplanetę (planetę
pozasłoneczną), niewiele cięższą od naszej, która znajduje się tak
blisko nas, że już niedługo będziemy w stanie dokładnie zbadać jej
atmosferę. Naukowcy są prawie pewni, że istnieje na niej
woda,
nie wiedzą tylko w jakim stanie skupienia. Możliwe, że jest to woda w
stanie ciekłym, lodowym lub nietypowym stanie nadciekłym.
22 grudzień 2009
Więcej
|
Źródło
|
Magda Siuda
Odświeżony
Teleskop Hubble'a odkrywa najstarsze galaktyki
W maju
tego roku załoga promu
Atlantis
STS-125
zainstalowała na Kosmicznym Teleskopie Hubble'a tzw. szerokokątną
Kamerę 3 - WFC 3 (
Wide
Field Camera 3).
WFC3 jest pierwszym instrumentem, który obserwuje jednocześnie w
zakresie podczerwonym, widzialnym i ultrafiolecie. Dzięki niej Teleskop
Hubble'a przesłał na
Ziemię zdjęcia tysięcy najstarszych galaktyk, jakie kiedykolwiek
zaobserwowano.
16 grudzień 2009
Więcej
|
Źródło
|
Elżbieta
Kuligowska
Delta 2
wyniosła na orbitę Teleskop WISE
Zadaniem
nowego satelity
WISE
(Wide-field Infrared Survey Explorer) będzie wykonanie
mapy
całego nieba w
poszukiwaniu m.in. komet, asteroid, brązowych karłów i słabo
świecących, nowo narodzonych gwiazd wykorzystując w tym celu najnowsze
zdobycze technologiczne. Na pokładzie
orbitalnego obserwatorium zainstalowano specjalną,
podczerwoną kamerę
cyfrową, pozwalającą na fotografowanie nieba w pasmach
3.4,
4.7, 12 oraz 22 mikrometry (10
-6m). WISE jest
teoretycznie w stanie zarejestrować
wszystkie przejawy promieniowania podczerwonego na tyle słabe, że może
je przegapić Teleskop Hubble'a i inne obserwatoria optyczne.
15 grudzień 2009
Więcej
|
Źródło
|
Elżbieta
Kuligowska
Pole
magnetyczne w strudze promieniowania gamma
GRB 090102 (błysk
promieniowania gamma) został zaobserwowany przez należącego do NASA
satelitę Swift.
Chwilę później satelita wysłał informację o błysku do
wszystkich teleskopów na świecie.
Gamma-Ray Bursts (GRBs) to błyski
promieniowania gamma, które tworzą się w jądrach kolapsujących gwiazd
lub w trakcie zderzania gwiazd neutronowych. Według jednej z hipotez
błyski te można wyobrażać sobie jako tzw. ogniste kule (ang. fireball),
czyli kule energii uwolnione w wyniku eksplozji. W momencie wybuchu
błyski te są najjaśniejszymi obiektami we Wszechświecie, są jaśniejsze
nawet od galaktyk zawierających miliardy gwiazd.
14 grudnia 2009
Więcej
| Źródło| Magda
Siuda
XMM-Newton
zmienia nasze widzenie Wszechświata
XMM-Newton
– najpotężniejsze obserwatorium rentgenowskie jakie
kiedykolwiek zostało zbudowane i wysłane w kosmos - 10 grudnia br.
obchodził dziesiątą
rocznicę działania. Wyniki jego obserwacji
zrewolucjonizowały nasze widzenie najgorętszych obszarów Wszechświata.
Kluczowy udział w sukcesie przedsięwzięcia mają naukowcy brytyjscy,
którzy są dumni z tego, że po 10 latach pracy i 600 milionach przebytych
kilometrów obserwatorium wielkości małego autobusu wciąż
działa zadziwiająco dobrze.
9 grudnia 2009
Więcej
| Źródło| Karolina Wojtkowska
Zagadka
marsjańskiego metanu
Naukowcy
wykluczyli jedynie meteorytowe pochodzenie metanu na Marsie.
Według ich przypuszczeń gaz może być wytwarzany także przez żywe organizmy
czerwonej planety. Marsjański metan ma bardzo krótki czas życia –
zaledwie kilka tysięcy lat. Za uszczuplanie jego zapasów odpowiedzialne
są chemiczne reakcje zachodzące w atmosferze planety wywołane światłem
słonecznym.
8 grudnia 2009
Więcej
| Źródło| Karolina Wojtkowska
Pierwsza
taka supernowa!
W 2007 roku automatyczne teleskopy zaobserwowały wyjątkowo jasną i
długotrwałą supernową. Jej skład chemiczny oraz fakt, że pojawiła się w
pobliskiej galaktyce karłowatej mogą świadczyć, że jest to gwiazda
podobna
do pierwszych gwiazd powstałych
we Wszechświecie.
Nearby Supernova Factory (SNfactory) to przedsięwzięcie polegające na
automatycznym przeczesywaniu nieba w poszukiwaniu supernowych typu Ia
(bardzo jasnych supernowych, które dobrze spełniają rolę świec
standardowych). Na początku 2007 roku SNfactory zaobserwowało jasno
świecącą supernową, nazwaną
SN 2007bi, która przez wiele miesięcy
utrzymywała swą jasność, a przez następne 1,5 roku powoli bledła. W tym
czasie astronomowie zebrali dane, które wykazały, że początkowa gwiazda
miała masę co najmniej
200 mas Słońca i zawierała niewiele cięższych
pierwiastki, poza wodorem i helem.
Taką charakterystykę miały właśnie
pierwsze gwiazdy powstały we Wszechświecie.
7 grudnia 2009
Więcej
| Źródło|
Magda
Siuda
Historyczne
artykuły on-line
Na stronie
http://trailblazing.royalsociety.org/ Royal Society
udostępniła kilkadziesiąt historycznych artykulów z lat 1650-2005 z
zakresu astronomii,
fizyki, chemii, biologii.
Dostęp do końca lutego
2010 r.
10 grudnia
- wręczenie Nagród Nobla
W
październiku 2009 ogłoszono tegorocznych laureatów Nagrody Nobla. W
grudniu nastąpi wręczenie nagród. Przyszły tydzień będzie bardzo
pracowity dla tegorocznych noblistów.
7 i 8 XII laureaci wygłoszą swoje noblowskie wykłady. Nagrodzeni z
fizyki, chemii i ekonomii będą przemawiać w Aula Magna Uniwersytetu
Sztokholmskiego.
Wykłady laureatów będą transmitowane na stronie
nobelprize.org, a
później dostępne również na tej samej stronie.
8 XII odbędzie się koncert noblowski - Sztokholmska Królewska Orkiestra
Filharmoniczna zagra pod dyrekcją Yuri Temirkanova....
4 grudnia 2009
Więcej
| Źródło|
Karolina
Zawada
Rozwiązana
tajemnica supernowej?
Radioźródło Kasjopeja A jest pozostałością po wybuchu supernowej, który
zaobserwowano na Ziemi mniej więcej 325 lat temu. Dziś widzimy je jako
świecący pierścień gorącego gazu. Utworzył się on na skutek gwałtownej
eksplozji masywnej gwiazdy, a następnie swobodnego rozszerzania
wyrzuconej w jej wyniku materii gwiazdowej.
24 listopada 2009
Więcej
| Źródło
| Elżbieta
Kuligowska
Woda na Księżycu
Rozpoczyna się nowy etap w badaniach Księżyca. Pierwsze dane z sondy
LCROSS (Lunar CRater Observation and Sensing Satellite) wskazują na to,
że wykryto właśnie obecność wody w rejonie krateru Cabeus (okolice
południowego bieguna naszego satelity).
19 listopada 2009
Więcej
| Źródło
| Elżbieta
Kuligowska
Podczerwony
pierścień Saturna
Dane z Kosmicznego Teleskopu Spitzera ukazały świecący w podczerwieni
ogromny, szeroki pierścień wokół Saturna otaczający go w odległości od
6 do 18 mln km.
Podczerwony pierścień nachylony jest pod kątem 27 stopni do głównej
płaszczyzny pierścieni.
Jeden z najdalszych księżyców Saturna, Phoebe, okrąża planetę zanurzony
wewnątrz wielkiego pierścienia i prawdopodobnie zasila go w materiał.
9 października 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Supermasywna czarna dziura
Odkryto
olbrzymią galaktykę, a w jej centrum supermasywną
czarną dziurę. To najodleglejsza zaobserwowana czarna
dziura - znajduje się od nas w odległości 12,8
miliarda lat świetlnych, czyli na redshifcie z = 6,43. Wiek
Wszechświata szacowany jest na 13,7 mld lat, więc odkryty
obiekt istniał, gdy Wszechświat miał jedyne 900 mln
lat - powstał więc nadspodziewanie
szybko i jest nadspodziewanie duży. Masa czarnej dziura
szacowana jest na miliard mas Słońca, jej galaktyka
macierzysta jest rozmiarów naszej Drogi Mlecznej.
15 wrzesień 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Glicyna, czyli komety niosą
życie
Natura używa 20 różnych aminokwasów w przeróżnych kombinacjach, aby
tworzyć miliony rodzajów białek. Jeden z aminokwasów znaleziono w
ogonie komety.
2
stycznia 2004 r. sonda Stardust przeszła przez
pełen gazu i pyłu ogon komety Wild 2. W trakcie
przejścia sonda wysunęła sitko wypełnione aerożelem - materiałem, który
przypomina nieco gąbkę, ale w ponad 99% jest puste. Taki materiał
delikatnie zatrzymał cząsteczki gazu z komety. Próbka bezpiecznie
zamknięta w kapsule opadła na spadochronie na Ziemię 15 stycznia 2006.
Następnie przystąpiono do wnikliwej analizy kometarnego materiału...
21 sierpień 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Nowa
plama na Jowiszu
19 lipca
astronom-amator Anthony Wesley z Australii odkrył nową plamę na
Jowiszu. W Jowisz uderzyła kometa lub asteroida.
Podobne zjawisko mieliśmy okazję oglądać na Jowiszu 15 lat temu, gdy w
lipcu 1994 r. kometa Shoemaker-Levy uderzyła w gazowego olbrzyma.
Astronomowie mieli szczęście, ponieważ Kosmiczny Teleskop Hubble'a mógł
obserwować to rzadkie zjawisko nowymi "oczami" - przy pomocy
zainstalowanej w maju kamery WFC3.
27 lipiec 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Czterdzieści lat minęło jak jeden dzień...
40.
rocznica
lądowania na Księżycu
20 lipca 1969 r. na
Księżycu wylądował pierwszy załogowy pojazd kosmiczny. Członkami misji
byli: Neil Armstrong – dowódca, Edwin Aldrin pilot modułu księżycowego
i Michael Collins – pilot modułu załogowego.
Rakieta
Saturn V wraz ze statkiem wystartowała z przylądka Canaveral 16
lipca 1969....
20 lipiec 2009
Więcej
Karolina
Zawada
Teleskop
Herschel otwiera kriostat
Kosmiczne
Obserwatorium Herschela podróżując w przestrzeni kosmicznej
do punktu L2 osiągnęło temperaturę 120
K (-153 C).
14 czerwca Herschel, po otrzymaniu komendy ze stacji w Darmstadt
(Niemcy), odkrył pokrywę
kriostatu.
Czułe instrumenty wewnątrz po raz
pierwszy "popatrzyły" na świat.
17 czerwiec 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Piąta i ostatnia misja serwisowa teleskopu
Hubble'a zakończona
Zobacz
relacje!
24 maja
w
Bazie Sił Powietrznych Edwards w Kalifornii wylądował
wahadłowiec
Atlantis z
siedmiorgiem astronautów na pokładzie kończąc sukcesem 13-dniową i
ostatnią misję naprawczą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a.
28 maja 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Herschel
i Planck w drodze do L2
14 maja:
start
satelitów Herschel i Planck Zobacz
film!
14 maja
w Gujanie
Francuskiej nastąpił start rakiety Ariane 5, która wyniosła w
przestrzeń kosmiczną dwa satelity: Kosmiczne Obserwatorium Herschela i
Obserwatorium Planck.
Start odbył się zgodnie z planem: o 15:12 naszego czasu odpaliły
silniki rakietowe.
O 15:38 od rakiety odłączył się Herschel, a 2,5 min. później - Planck.
23 maja 2009
Więcej
| Źródło ESA, NASA
| Karolina
Zawada
W podczerwieni rządzą
odległe galaktyki
Badania
prowadzone w
ciągu ostatnich dziesięciu lat pokazały istnienie
wielu masywnych, jasnych galaktyk na wysokich redshiftach. Wiedzę tę
wzbogaciły niedawno dane z teleskopu BLAST.
Teleskop BLAST
(ang.
Balloon-borne Large-Aperture Submillimeter Telescope) to teleskop
wyniesiony za pomocą balonu w grudniu 2006 r. na Antarktydzie. Z
wysokości 36 km mógł obserwować światło z odległych galaktyk na 3
długościach fal w podczerwieni, które na powierzchni Ziemi pochłania
nasza atmosfera.
23 kwietnia 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Six-Degree
Field Galaxy Survey
Właśnie
powstała
bardzo szczegółowa mapa galaktyk znajdujących się w odległości do około
2 miliardów lat świetlnych od Ziemi, czyli - w skali astronomicznej - w
naszym sąsiedztwie Mapa Six-Degree Field Galaxy Survey (6dFGS) powstała
dzięki obserwacjom przy użyciu 1.2-metrowy teleskopu Schmidta należący
do Anglo-Australian Observatory we wschodniej Australii.
10 kwietnia 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Dlaczego
pewien mikrokwazar zaprzestaje produkcji?
Wiatry z dysków
akrecyjnych jako mechanizm tłumienia dżetów w mikrokwazarze GRS
1915+105
to tytuł z artykułu opublikowanego 26 marca w czasopiśmie Nature, w
którym autorzy próbują rozwiązać zagadkę powstawania i tłumienia dżetów
w mikrokwazarach.
Mikrokwazary to czarne dziury o masach gwiazdowych z relatywistycznymi
dżetami - strugami materii, które wypływają z okolic czarnej dziury z
prędkością zbliżoną do prędkości światła.
31 marca 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Inauguracja Międzynarodowego
Roku Astronomii w Toruniu
W
dniach 18 - 26
luty 2009 w Toruniu trwały wydarzenia otwierające Międzynarodowy Rok
Astronomii w Polsce. Tydzień pełen wrażeń rozpoczęło otwarcie wystawy
prac Jacka Drążkowskiego "Astrożarty, czyli z czego śmieją się
astronomowie" (czynna do 12 marca w Dworze Artusa, wstęp wolny;
następnie oglądać ją będzie można w Świeciu, Grudziądzu, Olsztynie), a
zakończył 26 lutego wykład "Czas człowieka i czas Wszechświata"
wygłoszony przez ks. prof. Michała Hellera, laureta Nagrody Templetona
za pokonywanie barier między nauka a religią (Urania-Postępy
Astronomii, 3/2008).
20 - 27 luty 2009
Więcej
| Karolina
Zawada
Zderzenie
satelitów
10
lutego we wtorek
790 km nad północną Syberią doszło do zderzenia dwu satelitów -
amerykańskiego komerycjengo satelitę Iridium oraz
nieczynnego
już rosyjskiego satelity Kosmos 2251.
13 luty 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
Pracowite
łaziki
Misja
amerykańskich
łazików Spirit i Opportunity miała trwać trzy miesiące. W styczniu
minął piąty rok pracy robotów.
Spirit wylądował na Marsie 4 stycznia 2004 r. w kraterze Gusieva,
Opporunity 24 stycznia 2004 r. na równinie Meridiani Planum blisko
równika, po przeciwnej stronie.
NASA zdecydowała wysłać dwa roboty - Spirit i Opportunity, czyli Mars
Exploration Rover-A i Mars Exploration Rover-B - aby zwiększyć szansę
na powodzenie akcji. Pierwszym dużym niebezpieczeństwem było dostanie
się na powierzchnię Marsa - łaziki opadały na spadochronach, a upadek
niwelowały ogromne poduszki powietrzne. Wszystko przebiegło dobrze i,
choć były chwile grozy, MER-A i B pracują do dziś.
9 luty 2009
Więcej
| Źródło
| Karolina
Zawada
COROT-Exo-7b
najmniejsza planeta typu ziemskiego
COROT,
francuski
teleskop kosmiczny, odkrył najmniejszą planetę typu ziemskiego poza
Układem Słonecznym. Planeta ma średnicę 1,7 średnicy
Ziemi i
okrąża gwiazdę podobną do Słońca w ciągu 20 godzin. Temperatura planety
jest tak wysoka (1000-1500oC), że zewnętrzną
wartstwę
stanowi płynna lawa lub para wodna.
4 luty 2009
Więcej
| Źródło | Karolina Zawada
Zdjęcie dnia
Słońce
Poczytaj
orion@pta.edu.pl
