Orion
Serwis edukacyjny
Polskiego Towarzystwa
Astronomicznego
Opowiadania Starego Astronoma
Kalendarz: Jaki pierwszy wrzesień, taka będzie jesień! http://tycho.usno.navy.mil/cgi-bin/phase.gif

Mapa serwisu       PTA > Orion

Zdjęcie dnia

Najpiękniejsze zdjęcia astronomii. Codziennie nowe!

Nasz oficjalny, polskojęzyczny mirror >>

Pooglądaj archiwum (tysiące zdjęć!)

 Spójrz w niebo

Co aktualnie możemy ciekawego zaobserwować na niebie. Przydatne obserwacje dla stałych obserwatorów nieba i nie tylko. Wschody, zachody Słońca w różnych miejscowościach w Polsce.

Kalendarium zjawisk astronomicznych na cały 2010 rok!

W skrócie:
Wrześniowe niebo:

23.IX, godz. 05.09 - Słońce na równiku niebieskim - w punkcie Wagi. Początek astronomicznej jesieni.

Fazy Księżyca:

Ostatnia kwadra - 1.IX.. godz. 
19.22
Nów - 8.IX. o godz. 12.30 
I kwadra - 15.IX. o  godz.  07.50 Pełnia 23.IX. o godz. 11.17

Księżyc
w perygeum -  8.IX. 
w apogeum - 21.IX. 

Możliwe do obserwacji planety:

Merkury - w II połowie miesiąca, na godzinę  przed  wschodem Słońca. Najlepiej widoczny 21.IX.
Wenus - początek IX, wieczorem, nisko nad zach. horyzontem, -4mag.
Mars  wieczorem, 2o nad Wenus, +1.4mag.
Jowisz -  całą noc, w Rybach, -2.9mag. 21.IX w opozycji do Słońca. Widoczne 4 księżyce.
22.IX o 21.00 Jowisz 0.9o od Urana (+5.7mag, widoczny całą noc)
Saturn - niewidoczny, 
Neptun
- w I poł. nocy w Koziorożcu (+7.8mag).

5-17.IX - Perseidy
 Więcej >>

Słońce

Serwis poświęcony naszej najbliższej gwieździe - Słońcu. Wiele interesujących informacji o budowie Słońca, jego ewolucji, przyszłości, cyklach aktywności i ich wpływom na Ziemię.

Wspaniała kolekcja aktualnych obrazów Słońca: od fotosfery do korony, od fal rentgenowskich po radiowe. Dane o bieżącej aktywności Słońca, o kosmicznej pogodzie, zorzach polarnych, burzach magnetycznych. A wszystkie informacje na żywo pobierane z różnych obserwatoriów na świecie, satelitów i sond kosmicznych! >>

Poczytaj

Współczesne badania Słońca i innych gwiazd autorstwa prof.
Wojciecha Dziembowskiego

O Gwiazdach pulsujące z katalogu ASAS pisze Dorota Szczygieł

O płycie Pocket Universe grupy Yello i o koncepcji  multiwszechświata pisze Jacek Drążkowski

Astronomia odkrywa tajemnice Wszechświata pióra prof. Richarda Wielebińskiego

Kopernik w labiryncie świata autorstwa  prof. Lidii Smentek

Stanislaw GąskaProf. dr hab. Stanisława Gąskę (1929–2010)
prodziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii UMK  wspomina prof. A.Woszczyk

Projekt Optical Gravitational Lensing Experiment (Optyczny Eksperyment Soczewkowania Grawitacyjnego — OGLE) to długotrwały przegląd fotometryczny nieba realizowany od 17 lat głównie przez astronomów Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.  O jego nowych dokonanaich i perspektywach czytaj w artykule Radosława Poleskiego.

Duży, nowoczesny radioteleskop o średnicy czaszy 90 m, wyposażony w ultranowoczesne odbiorniki umożliwi polskim astronomom prowadzenie badań na wysokim, konkurencyjnym poziomie światowym.... O projektach badawczych  nowego radioteleskopu czytaj w artykule A. Kusa et al. 

13 lutego mija 128 rocznica urodzin prof. Tadeusza Banachiewicza. Jego uczniem był doc. Kazimierz  Kordylewski, który po śmierci mistrza przeniół jego prochy na krakowską Skałkę do Krypty Zasłużonych. Wspomnienia tych wydarzeń przedstawia syn Kazimierza - Leszek Kordylewski.

Nasz Wszechświat ma 13,7 mld lat, a okres kwantowej kosmologii to zaledwie 10-44s. czy w ogole warto tworzyć teorie, które pomogą nam zrozumieć początkowe chwile istnienia Wszchechświata? Przeczytaj w artykule prof. ks. Michała Hellera Niektóre fundamentalne problemy kwantowej grawitacji

Protuberancje słoneczne są jednymi z najbardziej spektakularnych zjawisk zachodzących w atmosferze Słońca. Niekiedy widoczne są wyraźne pojaśnienia - skąd się biorą? Przeczytaj w artykule Janusza Osarczuka Jasne obwódki protuberancji słonecznych

Te i inne artykuły znajdziesz w dziale Poczytaj.

 O serwisie, prawach autorskich
 Astro-Wiadomości 

Odkryto najliczniejszy pozasłoneczny układ planetarny

Astronomowie korzystający z należącego do ESO, wiodącego na świecie instrumentu HARPS, odkryli układ planetarny zawierający co najmniej pięć planet, okrążających podobną do Słońca gwiazdę HD 10180. Badacze posiadają także intrygujący dowód na możliwą obecność dwóch kolejnych planet, z których jedna miałaby najmniejszą masę znalezioną do tej pory. Uczyniłoby to system podobnym do naszego Układu Słonecznego w liczbie planet (siedem w porównaniu do ośmiu w Układzie Słonecznym). Co więcej, zespół znalazł też dowód, że odległości planet od ich gwiazdy odzwierciedlają regularny wzór, co jest też widoczne w naszym Układzie Słonecznym.

25 sierpnia 2010
Więcej |
Źródło | Orion

Pomarszczone góry Tytana

Góry powstają w rożny sposób. Na Ziemi większość łańcuchów górskich tworzy się, gdy płyty kontynentalne zderzają się ze sobą lub gdy płyty nachodzą na siebie i następuje ich wypiętrzenie.

Inny mechanizm zaczyna działać, gdy skorupa planet marszczy się ponieważ leżący głębiej materiał ulega stopieniu. Tak powstały np. Góry Zagros w Iraku i Iranie. Wydaje się, że góry na księżycu Saturna, Tytanie, również powstały w ten sam sposób.

16 sierpnia 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Zawada

Satelita Planck po roku pracy

Satelita Planck wystrzelony w maju 2009 mierzy mikrofalowe promieniowanie tła (ang. CMB) - najstarsze promieniowanie jakie jesteśmy w stanie zarejestrować, powstałe w Wielkim Wybuchu, a uwolnione 300 tys. lat później, gdy Wszechświat ochłodził się na tyle, aby protony i elektrony mogły połączyć się w neutralny wodór, a fotony zaczęły bez przeszkód przemierzać przestrzeń. Te właśnie fotony rejestrują czułe w zakresie mikrofal odbiorniki Plancka.

1 sierpnia 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Zawada

Planeta z ogonem

Obserwacje z Kosmicznego Teleskopu  Hubble'a udowodniły istnienie planety z ogonem. Gigantyczna planeta kometarna o nazwie HD 209458b znajduje się tak blisko swojej macierzystej gwiazdy, że jej rozgrzana atmosfera ucieka w przestrzeń kosmiczną tworząc ogon.

Cosmic Origins Spectrograph (COS) zarejestrował potężne wiatry gwiazdowe, powodujące wydmuchanie materii planety...

27 lipca 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Wojtkowska

Zagadka narodzin masywnej gwiazdy rozwiązana

Obserwacje obiektu IRAS 13481-6124 dowodzą, że wszystkie gwiazdy powstają w ten sam sposób.
Wokół tego młodego obiektu, posiadającego masę 20 razy i promień 5 razy większy od Słońca, krąży dysk materii, z której gwiazda powstaje. Gwieździe z gwiazdozbioru Centaura zanurzonej w prenatalnym kokonie i znajdującej się ok. 10 000 lat świetlnych od nas przyjrzała się grupa astronomów....

23 lipca 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Wojtkowska

Pierwszy całkowity przegląd nieba WISE

Satelita Wide-field Infrared Survey Explorer – WISE – 17 lipca 2010 r. ukończył pierwszy przegląd całego nieba. Podczas misji uzyskano 1,3 mln obrazów. Niektóre z nich poddano obróbce i sklejeniu z innymi, tworząc nowy obraz. Tak powstało zdjęcie Plejad, znanych jako Siedem Sióstr, zanurzonych w kłaczkowatym pyle. Obszar obrazu to siedem stopni kw. - tyle co 35 tarcz Księżyca w pełni. Zdjęcie pokazuje możliwości teleskopu w wykonywaniu szerokich ujęć rozległych obszarów kosmosu.

20 lipca 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Wojtkowska

Zagadka gigantycznego pierścienia rozwikłana?

Wielki gazowy pierścień w grupie galaktyk Lwa to przypuszczalnie efekt zderzenia dwóch galaktyk sprzed miliarda lat!

Międzynarodowy zespół naukowców, używając teleskopu CFHT (Canada-France Hawaii Telescope), zaproponował wyjaśnienie zagadki ogromnego pierścienia gazu widocznego w grupie galaktyk Lwa ....


9 lipca 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Galaktyki pożywieniem kwazarów!

Astronomowie zaobserwowali gigantyczną mgławicę zjonizowanego gazu wokół jednego z kwazarów oraz oznaki jego oddziaływania z pobliską mu galaktyką. Obserwacje wykonano przy pomocy dwóch największych teleskopów na świecie: VLT (Very Large Telescope) w Chile i GTC (Gran Telescopio Canarias) na Wyspach Kanaryjskich. Grupa naukowców, którą kierował Montserrat Villar Martin z Instituto de Astrofisica de Andalucia-CSIC w Hiszpani, zbadała aktywność kwazara o nazwie SDSS J0123+00.


5 lipca 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Największy radioteleskop uzyskuje królewską pieczęć aprobaty


Największy na świecie radioteleskop został oficjalnie oddany do użytku podczas specjalnej ceremonii w Holandii, w której brali udział astronomowie z Polski i wielu innych krajów. Królowa Holandii Beatrix, w sobotę 12 czerwca, dokonała oficjalnej inauguracji instrumentu radioastronomicznego zwanego LOFAR (angielski skrót terminu LOw Frequency ARray , czyli sieć radiowa na niskie częstotliwości). Podczas uroczystości przedstawiciele naukowych konsorcjów z Francji, Niemiec, Holandii, Szwecji i Wielkiej Brytanii podpisali memorandum, które rozpoczęło ich regularną naukową współpracę z LOFARem. Ten całkowicie elektroniczny radioteleskop nowej generacji został opracowany przez holenderską instytucję astronomiczną ASTRON. Nowy instrument pozwoli astronomom na wspólne użytkowanie sieci anten rozsianych po Europie w odległości tysięcy kilometrów od centralnego zespołu znajdującego się w północno-wschodniej Holandii. Ostatnio, między 7 i 11 czerwca, dodano do sieci 96 anten zainstalowanych w Chilbolton Observatory in Hampshire.


29 czerwca 2010
Więcej
Elzbieta Kuligowska

Imponujący obraz Galaktyki Rzeźbiarza


Teleskop VISTA (ang. Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) działający w ramach Europejskiego Obserwatorium Południowego w Paranal (Chile) wykonał nowe, imponujące zdjęcia Galaktyki Rzeźbiarza (NGC 253), które stanowią pierwszą częścią większej kampanii obserwacyjnej. VISTA pracuje w zakresie podczerwonym i dzięki temu jej obserwacje są mniej narażone na wpływ pyłu międzygwiazdowego. Pozwala to między innymi na badanie niezliczonych ilości chłodnych gwiazd oraz gwiazd budujących poprzeczkę w centralnej części galaktyki. 


28 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Hubert Siejkowski

Tajemnica narodzin Drogi Mlecznej


Ogromny obłok gazu, z którego uformowała się nasza Droga Mleczna, musiał wyewoluować z początkowo gładkiej struktury w zagęszczony  obiekt w niespełna kilkaset milionów lat! Scenariusz ten jest wynikiem badań grupy astronomów z Argelander Institute...


25 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Antracen - życie w Kosmosie?


Dzięki odkryciu w przestrzeni miedzygwiazdowej bardzo złożonej molekuły o nazwie antracen, możliwe będzie być może rozwiązanie istniejącej od dziesięcioleci zagadki, dotyczącej powstawania związków organicznych w kosmosie.


23 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Jesteśmy świadkami narodzin gwiazdy!


Astronomowie dostrzegli obiekt, który może okazać się najmłodszą znaną, dopiero co rodzącą się, gwiazdą.

Obiekt, któremu nadano oznaczenie L1448-IRS2E, znajduje się około 800 lat świetlnych stąd w gwiazdozbiorze Perseusza...

21 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Czy słynne komety to dzieci innych słońc?


Symulacje komputerowe pokazują, że Słońce mogło przechwycić małe lodowe ciała niebieskie z innych gwiazd z gromady, w której powstało. Tak mógł powstać obecny rezerwuar komet, złożony z wielu dobrze nam znanych obiektów.

17 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Egzoplaneta złapana w ruchu!


Kolejne badania nad planetą Beta Pictoris b przyniosą zapewne nieoceniony wgląd w fizykę i chemię atmosfer gazowych olbrzymów.

Astronomowie po raz pierwszy mogli bezpośrednio prześledzić ruch pozasłonecznej planety w miarę jak ta przechodzi z jednej strony swej macierzystej gwiazdy na drugą. Zaobserwowana planeta ma jedną z najciaśniejszych orbit z dotąd znanych.....

15 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Rodzące się układy słoneczne w zbliżeniu!


Ostatnie odkrycia pozwalają lepiej zrozumieć procesy towarzyszące powstawaniu młodych gwiazd w dyskach protoplanetarnych.

Astronom Joshua Elsner z Uniwersytetu w Arizonie zdołał zaobserwować rodzące się układy słoneczne z niespotykaną dotąd....

14 czerwca 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Komputery automatycznie rozpoznają kształty galaktyk


Naukowcy z University College London (UCL) oraz University of Cambridge w Massachusetts napisali program uczący się, oparty o model ludzkiego mózgu, który może zostać wykorzystany do dokładnego i wydajnego klasyfikowania galaktyk. Nowa metoda jest bardzo wiarygodna, w 90-ciu na 100 przypadków zgadza się z klasyfikacją dokonaną przez ludzi.

We Wszechświecie znajdują się miliardy galaktyk, a każda z nich zawiera od 10 milionów do tryliona gwiazd. Ich kształty są rozmaite począwszy od eliptycznych przez spiralne skończywszy na nieregularnych...

10 czerwca 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Kometa czerwcowego nieba


Obserwatorzy na północnej półkuli musieli długo czekać na możliwość podziwiania gołym okiem komety z wyraźnym warkoczem. Przy odrobinie szczęścia ich oczekiwanie zostanie wynagrodzone jeszcze w tym miesiącu. Na północnym niebie pojawi się kometa C/2009 R1 zwana McNaught. Obserwatorzy będą mogli ją oglądać gołym okiem, przy pomocy lornetki, a także z wykorzystaniem teleskopu. Nawet przez średniego rozmiaru teleskop warkocz komety będzie wyglądał jak niebieski, zagięty do góry miecz.

7 czerwca 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Jak rozruszać czarną dziurę?


Satelita NASA Swift dostarczył niezbitego dowodu, który wyjaśnił mechanizm odpowiedzialny za uaktywnianie czarnych dziur. Dane uzyskane z trwającego obecnie przeglądu nieba satelity Swift pomogły astronomom w odpowiedzi na pytanie zadawane od lat, dlaczego tylko niewielki odsetek czarnych dziur emituje ogromne ilości energii?

3 czerwca 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Odłamek gwiazdy w pozostałości po wybuchu supernowej


Ten piękny obraz powstały w wyniku złożenia kilku zdjęć przedstawia N49, pozostałość po wybuchu supernowej w Wielkim Obłoku Magellana. Nowe, długie obserwacje pochodzące Rentgenowskiego Obserwatorium NASA Chandra, oznaczone niebieskim kolorem, ukazują obiekt w kształcie pocisku wyrzucony poza obszar pozostałości po wybuchu gwiazdy.

2 czerwca 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Pobliska czarna dziura słaba i nieprzewidywalna


W ciągu ostatnich 10-ciu lat Rentgenowskie Obserwatorium NASA Chandra wielokrotnie obserwowało Galaktykę Andromedy. Łącznie uzyskano prawie milion sekund obserwacji, co jak dotąd stanowi unikalny zestaw danych dający informacje na temat ewolucji najbliższej supermasywnej czarnej dziurze znajdującej się poza granicami naszej Galaktyki.

30 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Pył wulkaniczny na Meridiani Planum


Opad wulkanicznego pyłu sprawił, że Meridiani Planum zyskało nowe barwy. Obszar ten został zaobserwowany przez kamerę o wysokiej zdolności rozdzielczej High-Resolution Stereo Camera (HRSC) zamontowanej na pokładzie sondy Mars Express. Kształt pozostawiony przez pył posłuży do wyznaczenia przeważającego kierunku wiatru wiejącego w tym obszarze.

26 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Powtórny pogrzeb Kopernika


20 maja w katedrze w Olsztynie odbyła się msza żałobna przy trumnie wielkiego Astronoma Mikołaja Kopernika. Dzień później kondukt żałobny wyruszył z Olsztyna do Fromborka zatrzymymując się w miastach, w których Kopernik jako kanonik warmiński przebywał.W kościele Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim również odprawiono mszę żałobną. Tam też pod Wysoka Bramą dzieci zorganizowały przedstawienie. Hołd Astronomowi oddali również mieszkańcy Dobrego Miasta, Ornety, Pieniężna i Braniewa. Wieczorem kondukt wkroczył do katedry fromborskiej, gdzie odprawiono nabożeństwo żałobne.

24 maja 2010
Więcej | 
Źródło | Karolina Zawada

Odkryto unikalny układ gwiazd podwójnych zaćmieniowych!


Astrofizycy z Uniwersytetu w Kaliforni, Santa Barbara (UCSB), jako pierwsi odkryli  przedziwny układ podwójny zaćmieniowy, którego składnikami są dwa zupełnie różne białe karły. Jeden z nich okazuje się być rzadko spotykanym białym karłem z helowym jądrem o masie zaledwie 10-20% masy Słońca.

21 maja 2010
Więcej | Źródło
Andrzej Gibiec

Wizyta Astronautów Misji STS-130 Endeavour w Zamościu - 15.05.2010


W lutym bieżącego roku amerykański wahadłowiec Endeavour odbył kolejną podróż w przestrzeń kosmiczną. Celem misji oznaczonej symbolem STS-130 było dostarczenie na Międzynarodową Stację Kosmiczną ISS kolejnych jej części. Podczas trwającego 13 dni pobytu na stacji astronauci zainstalowali dostarczone moduły: łącznikowy NODE-3 TRANQUILITY oraz obserwacyjny CUPOLA (Kopuła). Moduł obserwacyjny posiada siedem okien umożliwiających załodze stacji nie tylko kontrolowanie urządzeń, ale również obserwacje planety Ziemi.  

19 maja 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Rzemieniak, Mariusz Zub

Jowisz stracił swój Południowy Pas Równikowy


Jeden z głównych elementów widocznych na tarczy Jowisza, Południowy Pas Równikowy, zniknął! Mimo iż jego zniknięcie jest najprawdopodobniej efektem gwałtownych burz w atmosferze Jowisza, to jednak naukowcy nie potrafią wyjaśnić co było główną przyczyną. Nie wiedzą również, jak długo pas pozostanie niewidoczny. 

18 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Naukowcy odkryli najbardziej oddaloną gromadę galaktyk


Masayuki Tanaka z Institute for the Physics and Mathematics of the Universe (IPMU) w Tokio, Alexis Finoguenov z Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics w Garching (Niemcy) oraz Yoshihiro Ueda z Kyoto University w Japoni wspólnie odkryli najbardziej oddaloną we Wszechświecie gromadę galaktyk. Znajduje się ona w odległości 9,6 mld lat świetlnych.

13 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Astronauta Dr Stephen K. Robinson w CA UMK


11 maja Centrum Astronomii UMK gościło amerykańskiego astronautę Dr Stephena K. Robinsona. Dr Robinson uczestniczył w czterech misjach kosmicznych, a na orbicie okołoziemskiej spędził 41 dni. Ostatnia misja STS-130, w której brał udział, zakończyła 20-letnią budowę Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

12 maja 2010
Zobacz galerię zdjęć

Herschel odkrył dziurę w kosmosie


11 maja satelita Herschel Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) badający Wszechświat w podczerwieni dokonał nieoczekiwanego odkrycia. Zaobserwowana została dziura w kosmosie w bliskim otoczeniu miejsca, gdzie rodzą się nowe gwiazdy. Do tej pory nie było obserwacji, które dałyby tak wyrazisty wgląd w końcową fazę formowania się gwiazd.

11 maja 2010
Więcej | ŹródłoWojciech Jurusik

Cassini mierzy grawitację Enceladusa


Kosmiczna sonda Cassini z sukcesem zakończyła 26-godzinne obserwacje, które miały na celu zbadanie grawitacji Enceladusa, jednego z księżyców Saturna. Dane, które zostały przesłane na Ziemię, pozwolą naukowcom na poznanie i zrozumienie wewnętrznej budowy księżyca oraz jego struktury.

9 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Teleskop Arecibo śledzi potencjalnie groźną asteroidę 


W dniu 19 kwietnia w Obserwatorium Arecibo wykonano pomiary metodą radarową asteroidy o nazwie 2005 YU55, która znajduje się na liście obiektów potencjalnie groźnych dla Ziemi. W tym dniu, jak podaje Michael Nolan dyrektor Obserwatorium Arecibo, ta asteroida była w odległości 2,4 miliona kilometrów od Ziemi, co stanowi w przybliżeniu 6-krotną odległość do Księżyca. Teleskop Arecibo znajduje się w okolicach miejscowości Arecibo w Portoryko i korzystają z niego naukowcy z Cornell University przy finansowym wsparciu National Science Foundation.

5 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Naukowcy badają zderzenia galaktyk


Naukowcy z Naval Research Laboratory (NRL) rozwiązali długotrwały problem dotyczący masy galaktyk biorących udział w zderzeniu, które świecą bardzo jasno w podczerwieni. Celem rozwiązania tego problemu Barry Rothberg i Jacqueline Fischer wykorzystali dane pochodzące z 8-metrowego teleskopu Gemini-South w Chile, a także wcześniej uzyskane wyniki z 10-metrowego W. M. Keck-2, 2,2-metrowego teleskopu Uniwersytetu na Hawajach oraz dane archiwalne z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a.

3 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Lód w sercu asteroidy


Naukowcy, wykorzystując teleskop IRTF, odkryli na powierzchni asteroidy lód wodny oraz związki organiczne oparte na węglu. Odkrycie tej zamarzniętej mieszaniny na jednych z największych obiektów pasa asteroid sugeruje, że niektóre z nich wspólnie z kometami mogły dostarczyć wodę na pierwotną Ziemię.

1 maja 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski

Pierwsze zdjęcia z nowego Obserwatorium Dynamiki Słońca!


NASA udostępniła właśnie pierwsze zdjęcia z Obserwatorium Dynamiki Słońca (ang. Solar Dynamics Observatory lub w skrócie SDO), satelity wystrzelonego 11 lutego br. w celu dokładniejszego zbadania poszczególnych wartsw atmosfery słonecznej, monitorowania burz na Słońcu oraz studiowania tajemniczych mechanizmów rządzących wnętrzem naszej Dziennej Gwiazdy.

29 kwiecień 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Projekt Ozma: Początki SETI

Jedna z lepszych scen w thrillerze science-fiction Kontakt przedstawia astronomkę Ellie Arroway (graną przez Jodie Foster) siedzącą przed laptopem i wsłuchującą się w sygnał radiowy pochodzący od obcych. Jej radioodbiornik to znajdująca się kilkaset metrów od niej grupa ogromnych radioteleskopów Very Large Array.

Film przypomina nam, że sztuka czasem imituje życie....

19 kwietnia 2010
Więcej | ŹródłoMagda Siuda

Wczesne etapy życia gwiazdy neutronowej

Trwające ostatnią dekadę obserwacje procesów chłodzenia zachodzących w jedenej z najmłodszych znanych gwiazd neutronowych, dostarczyły nowych informacji na temat budowy wewnętrznej tych super-gęstych martwych gwiazd. Dr Wynn Ho zaprezentował swoje najnowsze wyniki badań na spotkaniu Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego w Glasgow w dniu 15 kwietnia.

18 kwietnia 2010
Więcej | ŹródłoHubert Siejkowski 

55. rocznica śmierci Alberta Einsteina

18 kwietnia mija 55 lat od śmierci jednego z największych fizyków  wszechczasów - Alberta Einsteina 
(14 marca 1879, Ulm, Niemcy  - 18 kwietnia 1955, Princeton, USA)
Albert Einstein  znany jest głównie jako twórca teorii względności, choć Nagrodę Nobla otrzymał w 1922r. za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego. 
W 1905 r. Einstein, pracując jako urzędnik patentowy...

16 kwietnia 2010
Więcej | Karolina Zawada

Czy program "Laboratorium" wróci?

Na protesty dziennikarzy, naukowców, miłośników nauki odpowiedział  Prezes Zarządu Telewizji Polskiej obiecujac, że Laboratorium "pojawi się na wizji, ale już w zmienionej formule". 

Strona programu Laboratorium.

Strona autora Laboratorium Wiktora Niedzickiego 

Protest Przywróćcie "Laboratorium"! na Facebooku

Protest  Polskiego Towarzystwa Fizycznego

7 kwietnia 2010
 Źródło 


Gum 19: mgławica "Dwie Twarze"

Nowy, bardzo atrakcyjny obraz mgławicy Gum 19 został właśnie udostępniony przez obserwatorów z Europejskiego Obserwatorium Południowego!

6 kwietnia 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec



Słońce znów aktywne


Plamy na Słońcu obserwowano już w starożytności, jednak dopiero na początku XIX wieku niemiecki astronom Heinrich Schwabe odkrył charakterystyczny cykl ich pojawiania się i znikania na tarczy słonecznej. Kilka lat temu Słońce weszło w bardzo głębokie minimum i ku zdziwieniu wielu astronomów pozostawało w nim wyjątkowo długo. Na szczęście ostatnio na tarczy słonecznej obserwuje się coraz więcej plam, które nieśmiało zwiastują nadchodzące maksimum.

30 marca 2010
Więcej | ŹródłoMagda Siuda

Przepis na Wszechświat


Wyniki obserwacji z Teleskopu Kosmicznego Hubble'a dotyczące kształtu irozkładu galaktyk we Wszechświecie potwierdzają, że Wszechświat zdominowany jest przez ciemną energię i zimną ciemną materię.

Wedle obecnej wiedzy przepis na Wszechświat wygląda następująco:

  • 73% ciemnej energii
  • 23% ciemnej materii niebarionowej (egzotyczne cząstki)
  • 4% ciemnej materii barionowej (brązowe karły?, gaz międzygwiazdowy?)
  • <1% materii świecącej barionowej (gwiazdy, mgławice)

28 marca 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Niesymetryczne dyski materii gwiazdowej ułatwiają czarnym dziurom pożeranie gazu


Astronomowie uzyskali odpowiedź na pytanie jak supermasywne czarne dziury w centrach większości galaktyk pożerają gaz ze swojego otoczenia. Nowe badania wyjaśniają, że gwiazdy ciągną ze sobą rotujący gaz w kierunku centrum galaktyki, powodując, że znajduje się on wystarczająco blisko by być zassanym przez czarną dziurę.

7 marca 2010
Więcej | ŹródłoMagda Siuda

Historyczne artykuły on-line nadal on-line


Na stronie http://trailblazing.royalsociety.org/ Royal Society udostępniła kilkadziesiąt historycznych artykulów z lat 1650-2005 z zakresu astronomii, fizyki, chemii, biologii. Wciąż dostępne.

5 marzec 2010
KZ

Toruń - Pokaz nieba z okazji 537 rocznicy urodzin Kopernika - relacja


Przedstawiamy fotoreportaż z pokazu nieba na toruńskiej starówce z okazji 537 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, zorganizowanego 20 lutego 2010 roku przez grupę "Pokazy nieba w Toruniu".

1 marzec 2010
 ŹródłoMarcin Gładkowski

Pole magnetyczne kontroluje dietę masywnych gwiazd


Grupa astronomów, której przewodniczy Wouter Vlemmings z Uniwersytetu w Bonn w Niemczech, wykorzystała sieć radioteleskopów MERLIN należącą do Obserwatorium Jodrell Bank w Wielkiej Brytanii, aby pokazać, że pole magnetyczne odgrywa istotną rolę w trakcie narodzin masywnych gwiazd. Do tej pory odkryto, że pole magnetyczne silnie wpływa na mało masywne gwiazdy, takie jak nasze Słońce. Nowe wyniki pokazały, że sposób tworzenia się bardzo masywnych i mało masywnych gwiazd może być podobny.

Vlemmings'owi i jego współpracownikom po raz pierwszy udało się zaobserwować trójwymiarową strukturę pola magnetycznego wokół dysku masywnej, nowo powstałej gwiazdy (protogwiazdy) Cefeusz A HW2. Cefeusz A znajduje się w odległości 2300 lat świetlnych od Słońca i jest najbliżej położonym regionem, w którym tworzą się masywne gwiazdy. Wcześniejsze obserwacje ujawniły istnienie dysku, z którego gaz spływa na protogwiazdę HW2. Astronomowie zauważyli także, że pole magnetyczne jest tam regularne i silne, co oznacza, że kontroluje ono przepływ materii przez dysk do rosnącej gwiazdy.

27 luty 2010
Więcej | ŹródłoMagda Siuda

Prom kosmiczny Endeavour wyladował na Florydzie!


Prom kosmiczny Endeavour wylądował przy Centrum Lotów Kosmicznych im. Kennedy'ego na Florydzie po swojej ostatniej wizycie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ang. International Space Station - ISS).

Dwutygodniowa misja zakończyła tym samym proces budowy ISS. Sześcioosobowa załoga promu Endeavour zainstalowała moduł Tranquility, czyli przestronne pomieszczenie wyposażone w kopułę widokową. Oddanie do użytku modułu Tranquility oznacza zakończenie prac nad budową Stacji ze strony USA.

26 luty 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Pierwsze ważne dane z interferometru LOFAR

Mamy pierwsze szczegółowe mapy radiowe wykonane przy pomocy sieci interferometrycznej LOFAR ! W grudniu 2009 przeprowadzono w Holandii (ASTRON) kompleksowe, sześćdziesięciogodzinne obserwacje radiogalaktyki aktywnej 3C61.1. Na obecnym etapie budowy interferometru wykorzystano 16 stacji centralnych oraz 4 stacje zdalne - o dużych bazach w stosunku do centrum dowodzenia projektem.

Efekt - końcowa mapa radiowa - ma bardzo dużą zdolność rozdzielczą (9.7 na 9.4 sekund łuku.) Mapa została wykonana na podstawie zaledwie jednego pasma częstotliwości - na 173 MHz. Jest to oczywiście zaledwie niewielki ułamek wszystkich danych zebranych przez interferometr podczas trwania obserwacji.

23 luty 2010
Więcej | ŹródłoElżbieta Kuligowska

Nowe zdjęcia Plutona - nieoczekiwana zmienność

Teleskop Hubble'a w latach 2002 - 2003 wykonał liczne zdjęcia powierzchni Plutona. Zdjęcia te zostały niedawno skompilowane do najbardziej aktualnejmapy tej karłowatej planety.

Widać na niej wyraźnie, że Pluton, mimo że jest jedynie malutkim, lodowym globem na obrzeżach Układu Słonecznego, podlega sezonowym zmianom. Zdjęcia przedstawiają poczerwienienie części planety oraz znaczne pojaśnienie jej północnej półkuli, oświetlanej przez Słońce. Zmiany te są najprawdopodobniej rezultatem sublimacji powierzchniowej warstewki lodu na aktualnie oświetlanym biegunie planety oraz, odpowiednio, zamarzaniem cieczy na biegunie przeciwległym, podczas długiego, trwającego 248 ziemskich lat roku na Plutonie.

10 luty 2010
Więcej Źródło | Elzbieta Kuligowska

Odległe galaktyki odkrywają tajemnice ciemnej materii

Aby zważyć Wszechświat naukowcy używają dwóch rodzajów kosmicznych skali: jedną do mierzenia zwykłej materii i drugą do dedukowania ile niewidzialnej materii znajduje się w pozostałych obszarach.

Nowe obliczenia opierają się na obserwacjach małych i odległych grup galaktyk, które zawierają w sobie oba rodzaje materii. Co najważniejsze, te odległe gromady galaktyk mają w przybliżeniu taką samą proporcję ciemnej materii do zwykłej co skupiska galaktyk znajdujące się bliżej nas.

5 luty 2010
Więcej Źródło | Magda Siuda

Wiatry supernowej kształtują galaktyki

Symulacje przedstawiające wybuchającą gwiazdę pokazują jak ściskana jest materia w trakcie formowania gwiazd.

Po wielu latach prób poprawnego budowania galaktyk astronomowie odkryli, że odpowiedź leży w wiatrach gwiazdowych, konkretnie w wiatrach supernowych.

Najnowsze symulacje komputerowe pokazały, że wiatry generowane przez supernowe (eksplozje bardzo masywnych gwiazd) mogą wypychać gwiazdy z centrum galaktyk karłowatych............ 

27 styczeń 2010
Więcej Źródło | Magda Siuda 

Tajemnicza kosmiczna wstęga na skraju Układu Słonecznego wyjaśniona?

Tajemnicza kosmiczna wstęga zaobserwowana na skraju Układu Słonecznego okazuje się być efektem odbicia cząstek wyrzucanych ze Słońca.

Kosmiczna wstęga - długi pas emisji wysokoenergetycznych cząstek - została po raz pierwszy zaobserwowana przez satelitę NASA o nazwie IBEX (Interstellar Boundary Explorer). Zadaniem tego satelity było badanie obszaru granicznego pomiędzy naszym Układem Słonecznym a resztą Galaktyki. 

26 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Andrzej Gibiec 

Gigantyczna pętla magnetyczna w układzie podwójnym

Astronomowie odkryli ogromną pętlę magnetyczną, która wydostaje się z powierzchni gwiazdy należącej do słynnego układu Algola. Naukowcy mogli zaobserwować to niesamowite zjawisko dzięki wykorzystaniu międzynarodowej sieci radioteleskopów, przybliżając nas tym samym do wyjaśnienia natury tego obiektu.
„Po raz pierwszy zaobserwowaliśmy takie zjawisko w strukturze pola magnetycznego gwiazdy innej niż Słońce” komentuje odkrycie William Peterson z Uniwersytetu Iowa.

24 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Hubert Siejkowski 

Po raz pierwszy zarejestrowano widmo egzoplanety

Badając potrójny układ planetarny, będący powiększoną wersją naszego Układu Słonecznego astronomowie uzyskali pierwsze, bezpośrednie widmo - chemiczny odcisk palca - planety orbitującej wokół odległej gwiazdy.
Rezultaty nowych obserwacji rzucają światło na formację planet oraz ich skład. Stanowią także milowy krok w poszukiwaniu życia we Wszechświecie.

23 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Magda Siuda

Kepler odkrywa pięć nowych planet

Nowy teleskop kosmiczny Kepler, którego głównym przeznaczeniem jest poszukiwanie planet podobnych do Ziemi, znakomicie wywiązuje się ze swojego zadania. W styczniu ogłoszono znalazienie pięciu nowych planet pozasłonecznych.Teleskop pracuje od marca 2009. W tym czasie zaobserwował około 150 tysięcy gwiazd "podejrzanych" o posiadanie własnych układów planetarnych i zbadał setki tzw. sygnatur planet - czyli danych obserwacyjnych, zgodnie z którymi dana gwiazda może, choć nie musi, być okrążana przez mniejszy glob.

22 styczeń 2010
Więcej | ŹródłoElżbieta Kuligowska

Powierzchnia gwiazdy Betelgeza widoczna z niespotykaną dotąd dokładnością!

Dzięki zastosowaniu techniki zwanej interferometrią, zespół naukowców pod kierownictwem francuskiego astronoma z Obserwatorium Paryskiego, uzyskał obraz powierzchni czerwonego superolbrzyma w gwiazdozbiorze OrionaBetelgezy - z niespotykaną dotąd dokładnością. Obraz ujawnił obecność dwóch ogromnych, jasnych plam o rozmiarach porównywalnych z odległością Ziemi od Słońca. Plamy te pokrywają znaczącą część powierzchni tej ogromnej gwiazdy. To pierwszy, silny dowód na istnienie zjawiska konwekcji, polegającego na transporcie energii cieplnej przez przepływającą materię, w innej gwieździe niż nasze Słońce. Odkrycie to pozwoli lepiej zrozumieć strukturę i ewolucję superolbrzymów, takich właśnie jak Betelgeza.

18 styczeń 2010
Więcej | ŹródłoAndrzej Gibiec

Masywna czarna dziura przyłapana „na gorącym uczynku”

Najnowsze wyniki pochodzące z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandraoraz naziemnych teleskopów Magellana sugerują, że gęsty obiekt, będący pozostałością po gwieździe, został rozerwany przez czarną dziurę tysiąc razy masywniejszą niż Słońce.
Jeżeli wyniki zostaną potwierdzone będzie to silny dowód na istnienie czarnych dziur o pośrednich masach. Jak dotąd wśród naukowców nie ma zgody, czy tego typu czarne dziury w ogóle występują we Wszechświecie.

16 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Hubert Siejkowski

Satelita WISE przesyła pierwsze zdjęcia Wszechświata w podczerwieni

Nowy orbitalny teleskop do badań w podczerwini, WISE, wykonał pierwsze zdjęcia Kosmosu w trzy tygodnie po wystrzeleniu. Zebrane materiały wskazuja na to, że zainstalowane na jego pokładzie detektory podczerwini są w stanie wykonać pełną, podczerwona mapę Wszechświata. Na pierwszych przesłanych na Ziemie fotografiach widzimy....

13 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Elżbieta Kuligowska

Zaglądając w samo serce ciemności: Sagittarius A* zużywa jeszcze mniej paliwa niż dotąd sądzono!

Astronomowie nie od dziś wiedzą, że supermasywna czarna dziura w centrum naszej Drogi Mlecznej, znana pod nazwą Sgr A* (czyt. Sagittarius A z gwiazdką), jest swego rodzaju kosmicznym niejadkiem. Tymczasem okazuje się obecnie, że Sgr A* konsumuje jeszcze sto razy mniej niż się początkowo wydawało!

10 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Andrzej Gibiec

Promieniowanie gamma zdradza pulsary

Energetyczne promieniowanie gamma pomaga astronomom w poszukiwaniach wirujących pulsarów.
"Zwykle musimy przeszukiwać całe niebo, by znaleźć pulsary", mówi Scott Ransom z Narodowego Obserwatorium Radioastronomicznego (National Radio Astronomy Observatory) w Charlottesville w Wirginii "Teraz możemy użyć punktowych źródeł promieniowania gamma, które powiedzą nam gdzie mamy patrzeć."

3 styczeń 2010
Więcej | Źródło | Magda Siuda



Pełne wiadomości
Wcześniejsze wiadomości

Wiadomości - Serwisy światowe

Spaceflight Now | ESA | Astronomy.com | Sky & Telescope | SpaceNews | Today@NASA | Yahoo News | BBC Sci/Tech | CNN Sci-Tech | Nature

 Urania - Postępy Astronomii

urania.pta.edu.pl

Dla Prenumeratorów
Katalog
 "Rysunkowe Astrożarty
Jacka Drążkowkiegi"


Rysunkowe Astrożarty

W najnowszym numerze czasopisma PTA i PTMA m.in.
  • Współczesne badania Słońca i innych gwiazd
    Wojciech Dziembowski
  • Gwiazdy pulsujące z katalogu ASAS
    Dorota Szczygieł
  • Nowe perspektywy detekcji fal grawitacyjnych
    Michał Dominik
  • Udział RT90 w badaniach kosmologicznych: teoria i obserwacje
    Bartosz Lew
  • Astronomia w Starożytnym Egipcie
    Sławomir Jędraszek
Prenumerata

Z poprzednim numerze: DVD
Hubble — 15 lat odkryć


 Ciekawe linki

 Więcej >>
 Internet - narzędzie astronoma

Zobacz jak astronomowie używają Internetu w codziennej pracy i spróbuj sam wykorzystać ich źródła informacji i narzędzia. Nasz przewodnik pomoże ci w tym.

 Ćwiczenia z astronomii

Ćwiczenia z astronomii z użyciem obserwacji Teleskopu Kosmicznego i największych teleskopów na Ziemi. Poczuj się astronomem! Proste zadania - zaskakujące wyniki - wiele satysfakcji!

Dla zaawansowanych uczniów szkół średnich i studentów I roku studiów astronomicznych (fizycznych). >>

Nowe ćwiczenie ESO!

 Zapytaj astronoma 

Możesz zadać pytanie z astronomii  zawodowemu astronomowi! Odpowiedź uzyskasz na naszej witrynie.

Ostatnie pytania:

  • Co się stanie gdy zderzą się dwa obiekty o dużej gęstości?
  • Co to jest czas?
  • Co to jest i na czym polega "proca grawitacyjna"?
  • Czy dzień w Bydgoszczy jest krótszy od dnia w stolicy o 8 minut, czy to błąd?
  • Czy Pluton jest planetą
  • Jak obliczyć wielkość krateru, który zrobi np. meteoryt lecący z daną prędkością?
  • Jak powstał Księżyc?
  • W jaki sposób prawidłowo ustawić montaż paralaktyczny teleskopu?

Zobacz odpowiedzi na te
i inne pytania  >>

 Dziewięć planet

Wielokrotnie nagradzany profesjonalny serwis internetowy poświęcony Układowi Słonecznemu. Setki zdjęć, animacje, opisy, tabele, odnośniki....(w jęz. angielskim). >>

 PTA

Niniejszy serwis edukacyjny prowadzi Polskie Towarzystwo Astronomiczne - organizacja zrzeszająca zawodowych astronomów. Zapraszamy do odwiedzenia oficjalnych stron Towarzystwa, a zawodowców do wstąpienia. >>

www.pta.edu.pl

PTA © 2001-2009
Ostatnie zmiany:  15-05-2009   orion@pta.edu.pl