Autor: Grzegorz Nowak; implementacja html: Wojciech Czaja

Wstęp

Prawdą jest, że misji sondy Galileo a zwłaszcza jej odkryciom dotyczącym czterech księżyców galileuszowych, Io, Europy, Ganimdesa i Kallisto poświęcano w ostatnim czasie wiele uwagi, niemniej jednak misja tej sondy kosmicznej jest zagadnieniem tak interesującym i wielostronnym, że warto przyjrzeć się jej raz jeszcze. Warto mianowicie przypomnieć sobie historię przygotowania misji i problemy, na jakie natrafiał zespół projektu, gdy kolejne daty startu sondy były przesuwane; budowę samej sondy; odkrycia, których dokonała ona jeszcze przed przybyciem do Jowisza; a z samej misji głównej odkrycia bezpośrednio dotyczące planety-olbrzyma.

Na początku jednak należy przedstawić powody, które zadecydowały o tym, że astronomowie postanowili dokonać obserwacji Jowisza za pomocą sondy kosmicznej, która stałaby się pierwszym sztucznym satelitą planety-olbrzyma i która opuściłaby w jej kierunku próbnik atmosferyczny. Po pierwsze Jowisz wraz z systemem swych księżyców a zwłaszcza z księżycami galileuszowymi, które poruszają się po orbitach leżących w jednej płaszczyźnie przypomina układ planetarny w miniaturze. Po drugie Jowisz wypromieniowuje dwa razy więcej energii niż otrzymuje od Słońca. Dzieje się tak dlatego, że uwolniona w procesie powstawania planety-olbrzyma energia grawitacyjna jest ciągle zmagazynowana w jej wnętrzu i powoli opuszcza je w postaci promieniowania. Trzecim powodem jest skład atmosfery Jowisza - najprawdopodobniej identyczny ze składem pierwotnej mgławicy, z jakiej utworzył się nasz układ planetarny. Dokładne określenie składu jowiszowej atmosfery pozwala więc na lepsze zrozumienie narodzin Układu Słonecznego. Poza tym Jowisz charakteryzujący się ogromną grawitacją i szybkim wirowaniem ( średni okres obrotu wokół własnej osi wynosi 9 godzin i 50 minut) jest idealny do testowania całościowego modelu atmosfery planetarnej i stanowi jak gdyby wielkie naturalne laboratorium. Wiele eksperymentów, które wykonywał próbnik Galileo miało na celu uzyskanie danych, które pozwoliłyby na udoskonalenie istniejących modeli opisujących m.in. hydrodynamikę atmosfery, procesy chemiczne w górnej atmosferze, czy też wyładowania atmosferyczne. Następny powód to księżyce galileuszowe. Io to ciało o największej aktywności wulkanicznej w Układzie Słonecznym. Europa pokryta jest popękaną lodową skorupą, pod którą najprawdopodobniej kryje się ocean. Ganimedes i Kallisto o rozmiarach Merkurego są również interesującymi obiektami. Ostatnim powodem jest magnetosfera Jowisza, której schemat pokazany jest na rys.1. Magnetosfera Jowisza jest tak ogromna, że gdyby można było ją zobaczyć, to na ziemskim niebie byłaby większa niż księżyc w pełni. Bardzo interesująca jest jej część wewnętrzna, gdzie znajduje się ogromny torus utworzony z traconych przez Io jonów siarki i tlenu ( rys.2).

Rys.1 Magnetosfera Jowisza w oddziaływaniu z wiatrem słonecznym.