Okresy orbitalne

Okres orbitalny gwiazd kataklizmicznych jest zwykle najbardziej precyzyjnie znanym parametrem fizycznym tych gwiazd, a często i jedynym jaki jesteśmy w stanie wyznaczyć. Wielkość okresu orbitalnego dla danego układu kataklizmicznego pozwala nam oszacować m. in. jego rozmiary. Bardziej interesujące jest jednak szersze, całościowe spojrzenie na okresy orbitalne wszystkich gwiazd kataklizmicznych, co wynika z faktu iż parametr ten jest ściśle związany z ich ewolucją. Stąd też, wielu ciekawych informacji dostarcza zbadanie rozkładu okresów orbitalnych, czyli ilości układów posiadających określone wartości okresu. Choć rozkład taki nie oddaje w pełni rzeczywistości, gdyż nie znamy okresów dla wszystkich znanych gwiazd, to i tak charakteryzuje się on kilkoma wyraźnymi cechami:

Obserwuje się wyraźnie mniej układów niemagnetycznych o okresach h. Kiedy lukę tę zauważono po raz pierwszy, nie znano w ogóle gwiazd o okresach 2-3 h; sytuacja ta trwała wiele lat (z tendencją do zawężania tego przedziału) i doprowadziła do uknucia terminu przerwy w okresach orbitalnych (ang. orbital period gap). Choć w ostatnich kilku latach odkryto kilka gwiazd (przeważnie nowych) wewnątrz przerwy, istnieje wyraźnie niższa gęstość przestrzenna niemagnetycznych gwiazd kataklizmicznych o h i używanie terminu przerwa jest całkiem na miejscu.
Istnieje wyraźne minimum obserwowanych okresów w min.
Większość niemagnetycznych gwiazd nowych ma powyżej przerwy.
Okresy wszystkich gwiazd SU UMa za wyjątkiem jednej leżą poniżej przerwy; wyjątkiem jest TU Men mająca h.
Wszystkie gwiazdy typu U Gem i Z Cam mają okresy powyżej przerwy; w rzeczywistości wszystkie poza AB Dra mają h.
Prawie wszystkie zmienne nowo-podobne mają okresy powyżej przerwy.
Wszystkie prócz dwóch (mających niepewne okresy) gwiazdy typu VY Scl mają .
Wszystkie polary mają h.
Wszystkie polary pośrednie poza jednym mają okresy powyżej przerwy.

Choć znaczenie niektórych korelacji pomiędzy rozkładem okresów a typami gwiazd kataklizmicznych nie jest do końca zrozumiałe, istnienie minimum okresów oraz przerwy w ich rozkładzie wynika ze sposobu, w jaki reaguje czerwony karzeł na utratę masy (patrz dalej).