Układy magnetyczne

Około 25% białych karłów występujących w gwiazdach kataklizmicznych obdarzonych jest zauważalnym polem megnetycznym. Jeśli pole takie jest wystarczająco silne ( Gs), uniemożliwia ono powstanie dysku akrecyjnego w płaszczyźnie orbity; w rezultacie, materia opuszczająca punkt jest kierowana, wzdłuż linii sił pola magnetycznego, bezpośrednio na powierzchnię białego karła, w okolice jego biegunów magnetycznych. Sam biały karzeł rotuje wokół swej osi z tym samym okresem co okres orbitalny układu. Taka synchroniczna rotacja jest również wynikiem obecności pola magnetycznego, które oddziaływuje silnie z drugą gwiazdą. Obiekty tego rodzaju określa się jako gwiazdy typu AM Her lub polary. Druga nazwa wiąże się z faktem, iż gwiazdy te charakteryzują się największą spośród wszystkich znanych gwiazd polaryzacją światła, wynoszącą . Schematyczny model gwiazdy AM Her przedstawia Rys. 5.

 

Rysunek: Schematyczny model gwiazdy AM Her tj. polara, w którym biały karzeł posiada bardzo silne pole magnetyczne uniemożliwiające utworzenie się dysku akrecyjnego.


Jeśli pole magnetyczne białego karła jest słabsze (o indukcji magnetycznej mniejszej niż kilka milionów Gs) wówczas jego oddziaływanie z polem drugiej gwiazdy (samoistnym lub indukowanym) jest niewystarczające by wymusić jego synchroniczną rotację. W rezultacie okres rotacji białego karła jest różny, zwykle krótszy, od okresu orbitalnego. Co więcej, słabsze pole magnetyczne pozwala na częściowe utworzenie się dysku akrecyjnego, który pozbawiony jest swej wewnętrznej części, gdzie pole jest na tyle silne by przejąć kontrolę nad przepływem materii (Rys. 6). Gwiazdy takie określa się mianem polarów pośrednich a ich prototypem jest układ DQ Herculis. Termin gwiazdy typu DQ Her zachowuje się jako określenie podgrupy polarów pośrednich, wyróżniających się bardzo szybko rotującymi białymi karłami. U większości polarów pośrednich okres rotacji białych karłów wynosi kilkadziesiąt minut (dla porównania, dla samej DQ Her s). Spolaryzowane promieniowanie, modulowane z okresem obrotu białego karła, wykryto jedynie dla trzech polarów pośrednich, przypuszczalnie posiadających najsilniejsze pola magnetyczne.

Rysunek: Schematyczny model polara pośredniego tj. układu kataklizmicznego, w którym biały karzeł posiada słabe pole magnetyczne.