Najnowsze wiadomości z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO)

Po raz pierwszy zmierzono długość dnia na planecie pozasłonecznej

Artystyczna wizja planety Beta Pictoris b
Obserwacje przeprowadzone za pomocą należącego do ESO teleskopu VLT (Very Large Telescope) pozwoliły na ustalenie po raz pierwszy okresu rotacji planety pozasłonecznej. Okazało się, że jeden „dzień” na Beta Pictoris b trwa zaledwie osiem godzin. To znacznie krócej niż na jakiejkolwiek planecie w Układzie Słonecznym – równik planety Beta Pictoris b porusza się z prędkością prawie 100 000 km/h. Związek pomiędzy masą, a tempem obrotu, obserwowany w Układzie Słonecznym, może być teraz badany także w przypadku planet pozasłonecznych. Podobne techniki pozwolą astronomom na wykonanie w przyszłości szczegółowych map planet pozasłonecznych za pomocą Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu Europejskiego (E-ELT).

Badania w szkarłacie

Mgławica Gum 41
Nowe zdjęcie z Obserwatorium ESO La Silla w Chile prezentuje obłok wodoru o nazwie Gum 41. W środku tej mało znanej mgławicy znajdują się jasne, gorące, młode gwiazdy, których energetyczne promieniowanie powoduje, że wodór wokół świeci w charakterystycznym czerwonym odcieniu.
Znaczniki: 

Przypadkowe spotkanie stworzyło na niebie pierścionek z diamentem

Mgławica planetarna Abell 33
Astronomowie korzystający z teleskopu VLT w Chile wykonali przykuwające wzrok zdjęcie mgławicy planetarnej PN A66 33, znanej lepiej pod oznaczeniem Abell 33. Niebieska bańka, która powstała gdy starzejąca się gwiazd odrzuciła swoje zewnętrzne warstwy, jest przypadkowo widoczna na niebie obok innej gwiazdy, a razem tworzą kształt bardzo podobny do pierścionka zaręczynowego z diamentem. Kosmiczny klejnot jest nietypowo symetryczny na niebie, wydaje się prawie idealnie okrągły.
Znaczniki: 

Galaktyczny seryjny zabójca

Galaktyki NGC 1316 oraz NGC 1317
Nowe zdjęcie z 2,2-metrowego teleskopu MPG/ESO w Obserwatorium ESO La Silla w Chile pokazuje dwie kontrastujące ze sobą galaktyki: NGC 1316 oraz jej mniejszą sąsiadkę NGC 1317. Są one całkiem blisko siebie w przestrzeni kosmicznej, ale mają bardzo różne historie życia. Mała galaktyka spiralna NGC 1317 wiodła spokojne życie, natomiast NGC 1316 w trakcie swojej pełnej przemocy historii wchłonęła kilka innych galaktyk i prezentuje blizny po minionych walkach.
Znaczniki: 

Pierwszy system pierścieni wokół planetoidy

Wizualizacja planetoidy Chariklo z pierścieniami
Obserwacje wykonane w wielu miejscach w Ameryce Południowej, w tym w Obserwatorium ESO La Silla, doprowadziły do niespodziewanego odkrycia, że odległa planetoida Chariklo jest otoczona przez dwa gęste i cienkie pierścienie. To najmniejszy obiekt, który posiada pierścienie oraz piąte ciało w Układzie Słonecznym posiadające taką strukturę (oprócz Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna). Pochodzenie pierścieni pozostaje zagadką, ale mogą być wynikiem kolizji, która utworzyła dysk. Nowe wyniki zostaną zostały opublikowane na witrynie internetowej czasopisma „Nature” 26 marca 2014 r.

VLT dostrzegł największego żółtego hiperolbrzyma

Żółty nadolbrzym HR 5171 i jego otoczenie
Interferometr VLTI odkrył największą żółtą gwiazdę, jedną z dziesięciu największych znanych gwiazd. Hiperolbrzym posiada średnicę ponad 1300 razy większą niż średnica Słońca. Jest częścią układu podwójnego, którego drugi składnikiem znajduje się tak blisko, że jest w kontakcie z główną gwiazdą. Obserwacje rozciągające się na sześćdziesiąt lat, w tym dokonane przez miłośników astronomii, wskazują także, że ten rzadki obiekt zmienia się bardzo gwałtownie i natrafiliśmy na bardzo krótkotrwałą fazę jego ewolucji.

Zderzenia komet przyczyną niespodziewanego nagromadzenia gazu wokół młodej gwiazdy

Artystyczna wizja zderzeń komet w układzie Beta Pictoris
Astronomowie korzystający z sieci teleskopów Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w północnym Chile ogłosili dzisiaj odkrycie nagromadzenia gazowego tlenku węgla w pyłowym dysku wokół gwiazdy Beta Pictoris. Jest to niespodzianka, gdyż tego rodzaju gaz powinien być bardzo szybko zniszczony przez światło gwiazdy. Coś – prawdopodobnie częste zderzenia pomiędzy małymi lodowymi obiektami, np. kometami – musiało spowodować, że gaz jest stale uzupełniany. Najnowsze wyniki badań zostały opublikowane dzisiaj w czasopiśmie „Science”.

Pierwsze światło MUSE

Galaktyka NGC 4650A
Nowy, innowacyjny instrument o nazwie MUSE (Multi Unit Spectroscopic Explorer) został zainstalowany na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Obserwatorium ESO Paranal w północnym Chile. W trakcie pierwszego okresu bardzo udanych obserwacji MUSE obserwował odległe galaktyki, jasne gwiazdy i inne obiekty testowe.
Znaczniki: 

Diamenty w ogonie Skorpiona

Gromada otwarta Messier 7
Nowe zdjęcie z Obserwatorium ESO La Silla w Chile pokazuje jasną gromadę gwiazd Messier 7. Można ją łatwo dostrzec gołym okiem w gwiazdozbiorze Skorpiona, jest jedną z najjaśniejszych gromad otwartych na niebie, co czyni ją ważnym obiektem badań astronomicznych.

Anatomia planetoidy

Schemat planetoidy Itokawa
Teleskop Nowej Technologii (NTT), należący do ESO, został użyty do znalezienie pierwszego dowodu na to, że planetoidy mogą mieć znacznie zróżnicowaną strukturę wewnętrzną. Dzięki wykonaniu niesamowicie precyzyjnych pomiarów astronomowie odkryli, że różne części planetoidy Itokawa mają różne gęstości. Odkrycie co znajduje się pod powierzchnią może oprócz ujawnienia sekretów powstania planetoidy, rzucić także światło na to, co dzieje się z obiektami, które zderzają się w Układzie Słonecznym, a nawet dostarczyć wskazówek dotyczących powstawania planet.

Strony