Galaktyka rozkwitająca nowymi gwiazdami


Teleskop do Przeglądów VLT (VST) uchwycił piękno niedalekiej galaktyki NGC 253. Nowy portret jest prawdopodobnie najbardziej szczegółowym szerokokątnym zdjęciem tego obiektu i jego otoczenia. Demonstruje, że VST, najnowszy teleskop w Obserwatorium ESO Paranal, może dostarczać widoków dużych obszarów nieba przy jednoczesnej imponującej ostrości obrazu.

NGC 253 błyszczy z odległości około jedenastu i pół miliona lat świetlnych w południowym gwiazdozbiorze Rzeźbiarza. Inne jej opisowe określenia to Galaktyka Srebrnej Monety albo Galaktyka Srebrnego Dolara. NGC 253 łatwo dostrzec przez lornetkę, gdyż jest jedną z najjaśniejszych galaktyk na niebie, po bliskiej sąsiadce Drogi Mlecznej, Galaktyce w Andromedzie.

Astronomowie zauważyli rozległe, aktywne procesy formowania się gwiazd w NGC 253 i określają ją jako galaktykę gwiazdotwórczą [1]. Wiele jasnych obłoczków, którymi usiana jest galaktyka, to gwiezdne żłobki, w których gorące, młode gwiazdy właśnie się zapalają. Strumienie promieniowania od tych olbrzymich biało-niebieskich noworodków powodują, że otaczające je obłoki gazu wodorowego jasno świecą (kolor zielony na zdjęciu).

Tę niedaleką galaktykę spiralną odkryła niemiecko-brytyjska astronom Caroline Herschel, siostra słynnego astronoma Williama Herschela, gdy poszukiwała komet w roku 1783. Herschelowie byliby zachwyceni nowych, szczegółowym widokiem NGC 253 dostarczonym przez VST.

Najnowsze zdjęcice NGC 253 zostało uzyskane podczas fazy weryfikacji naukowej VST – gdy naukowa wydajność teleskopu jest testowana zanim rozpoczną się właściwe operacje. Dane z VST połączono z podczerwonymi obrazami z VISTA (eso0949), aby zidentyfikować młodsze generacje gwiazd w NGC 253. Obraz ma ponad 12 000 pikseli długości, a świetne warunki pogodowe w Obserwatorium ESO Paranal w połączeniu z dobrą optyką teleskopu skutkują ostrymi obrazami gwiazd na całym zdjęciu.

VST jest 2,6-metrowym teleskopem o dużym polu widzenia (jeden stopień) – dwa razy takim jak Księżyc w pełni [2]. Program VST stanowi joint venture pomiędzy INAF–Osservatorio Astronomico di Capodimonte, Neapol, Włochy oraz ESO (eso1119). 268-megapikselowa kamera OmegaCAM w jego sercu została zaprojektowana do wykonywania map nieba szybko i z bardzo dobrą jakością obrazów. VST jest największym teleskopem na świecie przeznaczonym wyłącznie do wykonywania przeglądów nieba w zakresie widzialnym, uzupełnia teleskop do przeglądów w podczerwieni VISTA, także działający w Paranal.

Powiększenie nowego zdjęcia pozwala nie tylko na szczegółowe zbadanie ramion spiralnych galaktyki, w których formują się gwiazdy, ale ukazuje także bardzo bogate tło z wieloma znacznie odleglejszymi galaktykami, daleko poza NGC 253.

Uwagi

[1] Kolejne szczegóły na temat NGC 253 zostały ukazane przez należący do ESO Bardzo Duży Teleskop (VLT) oraz Kosmiczny Teleskop Hubble’a (NASA/ESA). Instrumenty te pokazały w 2009 roku, że w swoim centrum NGC 253 posiada supermasywną czarną dziurę o bardzo podobnych własnościach, jak czarna dziura w jądrze Drogi Mlecznej (zobacz komunikat prasowy ESO eso0902).

[2] Zaprezentowane zdjęcie zostało wykadrowane I jest nieco mniejsze niz pełne pole widzenia VST.

Źródło: ESO | Tłumaczenie: Krzysztof Czart

Liczba odsłon: 1523