W internecie znajdujemy wiele narzędzi pozwalających wykonać analizę danych astronomicznych.
Najbardziej popularne są VizieR i Aladin . Dzięki takim serwisom jesteśmy wstanie porównać swoje obserwacje z obserwacjami znajdującymi się w bazach danych a nawet wykonać ich wstępną analizę. Najczęściej astronom korzysta z narzędzi, które są udostępnione w internecie, lecz wymagają instalacji na własnym komputerze. Poniżej przedstawimy jedno z nich.
Na stronie głównej projektu Aladin przedstawione są trzy różne wersje oprogramowania z którego możemy korzystać
![]()
Najmniejsze możliwości posiada trzeci program, który pozwala wyświetlić tylko obrazy z astronomicznych baz danych. Najlepiej uruchomić oprogramowanie jako applet Javy lub zainstalować je na swoim komputerze.
Po uruchomieniu programu Aladyn applet pojawia się powitalne okno
Pracę z programem rozpoczynamy przez naciśnięcie przycisku Load... .
W nowym oknie program udostępnia nam wiele możliwości. Możemy wczytać do programu własną bazę zawierającą zdjęcia astronomiczne w formacie jpeg lub fits. Program pozwala również znaleźć zdjęcia wybranego przez nas obiektu, korzystając z baz danych (Aladin, SSS, SkyView itp), które zawierają zdjęcia astronomiczne.. Do wyboru mamy również bazy danych zawierające wyniki badań dla poszczególnych obiektów (bazy VizieR, Simbad, NED).
Załóżmy, że nie posiadamy własnych obserwacji i wybierzmy do analizy znany nam obiekt M31.
Po naciśnięciu przycisku SUBMIT otrzymamy zestawienie wszystkich znalezionych zdjęć zawierających wybrany obiekt
Po dwukrotnym kliknięciu na wybrane zdjęcie (wybieramy np. IRAS-IRIS 12MU ) otrzymujemy bardziej szczegółowe informacje na temat wybranego zdjęcia. Po naciśnięciu przycisku LOAD zdjęcie zostanie przesłane z bazy danych do naszego programu.
Poniżej widzimy wybrane zdjęcie w głównym oknie programu Aladin. Istnieje możliwość wprowadzenia do programu wielu zdjęć i ich wspólnej obróbki (np. możemy złożyć 3 czarno-białe zdjęcia w jedno kolorowe - opcja RGB wśród ikon obok obrazka).
W naszym przypadku zajmiemy się pojedynczym zdjęciem.
Powiększamy zdjęcie naciskając ikonę ZOOM
Możemy dokonać pomiaru rozpiętości obiektu wykorzystując funkcje ukrytą pod ikoną DIST. Oprócz otrzymanej odległości, między dwoma punktami, otrzymujemy również wykreślone jasności poszczególnych punktów obrazu wzdłuż prostej łączącej te punkty.
Jest to bardzo przydatny wykres pozwalający zaobserwować poszczególne ramiona i stosunek ich jasności do centrum galaktyki. W przypadku obrazu gwiazd wyznaczyć jej profil jasności.
Następną przydatną funkcją jest CONT. Pozwala ona wykreślić ustaloną przez nas liczbę linii na zdjęciu ukazującą stały poziom jasności poszczególnych punktów obrazu. Dla przykładu definiujemy 4 izolinie dla poziomów jasności 51, 102,153 i 204 (maksymalna wartość jasności wynosi 255),
które po naciśnięciu przycisku Get Contour zostaną naniesione na zdjęcie. Pozwala to uwidocznić strukturę obiektu M31.
W okienku nad wykresem jasności znajdują się poszczególne elementy wyświetlanego obrazu. Widzimy, że nad wybranym zdjęciem znajduje się ,,kartka'' zawierająca wykreślone izolinie (Contours). Szary kolor tych ,,kartek'' oznacza, że są one wyświetlane obecnie na ekranie. Możemy dla dalszej analizy wyświetlać tylko ,,kartkę'' zawierającą izolinie
Powróćmy do oryginalnego zdjęcia. Program umożliwia nam modyfikacje opcji wyświetlania. Po naciśnięciu ikony HIST ukazuje nam się okienko
Do wyboru mamy 3 nieliniowe odwzorowania jasności punktów na zdjęciu oraz możliwość przypisania kolorów w zależności od jasności poszczególnych punktów. Poniżej to samo zdjęcie galaktyki, z tak dobranymi opcjami, żeby struktura galaktyki była lepiej widoczna
Ostatnią omawianą na tej stronie opcją programu jest możliwość pomiaru jasności poszczególnych punktów obrazu. Uzyskujemy ją po naciśnięciu ikony MGLESS. Po prawej stronie uzyskujemy duże powiększenie pozwalające nam dokładnie wybrać interesujący punkt. Jego stosunkowa jasność wyświetlana jest pod przyciskiem Quit
Przedstawiony powyżej program pozwala na zdobywanie praktyki w analizie danych z obserwacji astronomicznych jak i prowadzeniu badań. Przedstawiono tylko małą próbkę możliwości, jakie posiada ten program. Widać że jest to bardzo atrakcyjne narzędzie dla astronoma.