Katalog ekstremalnych źródeł Fermiego

żródła gamma
Mapa nieba zliczeń w zakresie promieniowania gamma powyżej 10 GeV wykonana na podstawie 3 lat obserwacji kosmicznym teleskopem Fermiego.
Kosmiczny teleskop Fermiego (ang. Fermi Gamma-ray Space Telescope) od 11-tego czerwca 2008 roku prowadzi obserwacje źródeł astronomicznych w zakresie promieniowania gamma wysokich energii. Satelita prowadzi obserwacje promieniowania przychodzącego ze wszystkich kierunków kosmosu, dzięki czemu możliwe są jednoczesne obserwacje wielu źródeł oraz  stworzenie dokładnych przeglądów nieba w zakresie gigaelektronowoltowym. Telesko wyposażony został w dwa instrumenty:

LAT (ang. Large Area Telescope) – detektor pracujący w zakresie od około 20 MeV do 300 GeV, zoptymalizowany do obserwacji całego nieba.

GBM (ang. Gamma-ray Burst Monitor) – instrument pracujący w zakresie energetycznym od 8 GeV do 30 MeV, z bardzo krótkim czasem reakcji (kilka mikrosekund), dzięki czemu idealnie nadaje się do detekcji błysków gamma.

Na początku lipca został opublikowany kolejny katalog źródeł Fermiego, tym razem zawierający te bardziej ekstremalne, obserwowane w zakresie energii powyżej 10 GeV.

Zbiór powstał w oparciu o obserwacje instrumentem LAT, prowadzone w ciągu pierwszych  trzech lat pracy instrumentu. Zawiera on 514 obiektów wraz z ich widmami, informacjami o zmienności w zakresie gamma, a także możliwymi odpowiednikami tych źródeł na innych częstotliwościach. Aż 449 źródeł znalazło swoje odpowiedniki, pozostałych 65 źródeł na razie nie udało się zidentyfikować. Mogą one stanowić zupełnie nowe, dotąd nieodkryte  obiekty astronomiczne.

Te właśnie niezidentyfikowane dotąd źródła stanowią olbrzymią zagadkę dla astrofizyków. Na podstawie informacji znajdujących się w opublikowanym katalogu wiadomo,  że obiekty te emitują promieniowanie gamma. Nie obserwuje się natomiast w tych przypadkach emisji w innych zakresach widma elektromagnetycznego jak np. radiowym czy optycznym. Jednym z możliwych rozwiązań tej zagadki są galaktyki karłowate, bogate w ciemną materię, która miałaby uzupełniać brakującą masę Wszechświata. Widoczna emisja w zakresie gamma, a brak jej w innych zakresach  dobrze tłumaczy scenariusz źródeł z ciemną materię.

Te intrygujące obiekty wymagają dalszych obserwacji, podkreślają naukowcy zaangażowani w obserwacje kosmicznym teleskopem Fermiego.



Artykuł: The First Fermi-LAT Catalog of Sources Above 10 GeV

Alicja Wierzcholska | Źródło:  NASA

Liczba odsłon: 1131