Spójrz w niebo - czerwiec 2010

Spojrzenie w czerwcowe niebo 2010  

"Czerwiec temu się zieleni, kto do pracy się nie leni"

tak mówi staropolskie przysłowie, a poza tym to okres najdłuższych pracowitych dni i długich zmierzchów dogodnych dla spacerów. Mamy zatem krótkie ciepłe noce, które niestety nie sprzyjają obserwacjom astronomicznym, ale są one tym cenniejsze dla prawdziwych miłośników nieba. Możemy zatem w długie dni czerwcowe zachwycać się gra obłoków, począwszy od chmur kłebiastych - wróżących dobrą pogode - poprzez chmury pierzaste, aż po groźnie wygladające cumulonimbusy, czyli chmury burzowe. Tegoroczne astronomiczne lato rozpocznie się w poniedziałek 21 czerwca - o godz. 13.28 - kiedy to Słońce w swej rocznej wedrówce po Ekliptyce oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiagając punkt przesilenia letniego, zwany punktem Raka. W tym dniu w Krakowie, Słońce w chwili przejścia przez południk, góruje nad horyzontem na wysokości prawie 63 i pół stopnia. Wzejdzie wtedy o godz. 4.30, a zajdzie o 20.53; zatem dzień będzie trwał 16 godzin i 23 minuty; będzie to najdłuższy dzień (najkrótsza noc) tego roku, dłuższy od najkrótszego dnia w Krakowie az o 8 godz. i 18 minut.

Już 5 czerwca dzień będzie dwa razy dłuższy od najkrótszego dnia roku (22.XII.), a będzie trwał w Krakowie 16 godz. i 11 minut. Najwcześniej Słońce wzejdzie w Krakowie w dniu 15 czerwca (godz. 4.30) i takich wczesnych wschodów Słońca będziemy doświadczać przez 8 kolejnych dni. Najpóźniej zajdzie w dniu 20 czerwca (20.53), i tak późnych zachodów Słońca będzie az 12, do 1 lipca włącznie. Dni krótszych, o niespełna jedną minutę, będziemy mieli cały tydzień, od 17 do 24 czerwca. W tym też okresie, na św. Jana (24.VI), często lubią padać obfite deszcze. Zobaczymy, czy po tegorocznej kapryśnej wiośnie, może nie będzie w tym roku deszczy świetojańskich?. Tak czy inaczej będzie z pogodą, to na Dzień Dziecka w Krakowie Słońce wzejdzie o godz 4.37, a zajdzie o godz. 20.40. Dzień będzie trwał 16 godz. i 3 minuty; będzie jeszcze krótszy o 20 minut od najdłuższego dnia roku. Natomiast ostatniego czerwca, Słońce w Krakowie wzejdzie o godz. 4.34, a schowa sie pod horyzontem o godz. 20.53 i dzień będzie niezauważalnie, ale już niestety krótszy od najdłuższego dnia roku o 4 minuty. Ponadto aktywność magnetyczna Słońca będzie mała, jedynie nieco podwyższona w pierwszej i trzeciej dekadzie miesiąca.

Księżyc powita Lato po pierszej kwadrze. Zatem bardzo krótkie, ale bezksiężycowe noce będziemy mieli na przełomie drugiej i trzeciej dekady miesiąca. Kolejność faz Księżyca będzie następująca: ostatnia kwadra 5.VI. o godz. 00.13, nów 12.VI. o godz. 13.15, pierwsza kwadra 19.VI. o godz. 06.29 i pełnia 26.VI. o godz. 13.30. W dniu 26 czerwca wystąpi częściowe zaćmienie Księżyca, na naszej połkuli niewidoczne. W apogeum (najdalej od Ziemi) będzie Księżyc w Boże Ciało, 3.VI. o godz. 19, a w perygeum (najbliżej Ziemi) 15.VI. o godz. 17.

Jeśli chodzi o planety, to Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny. Wieczorem coraz niżej nad zachodnim horyzontem można obserwować Wenus (-4 magnitudo), wciąż imponujaca swym blaskiem. Podobnie czerwonawego, ale słabnącego Marsa (od +1.1 do +1.4, z upływem dni) możemy zaobserwować na wieczornym niebie, w dodatku coraz to niżej nad horyzontem. Jowisza (-2.3) znajdziemy przed świtaniem, na południowo - wschodnim niebie, który w tym miesiącu będzie się systematycznie piąć coraz to wyżej ponad horyzont. Już przez lornetkę dostrzeżemy jego galileuszowe satelity. Saturna (+0.7), w gwiazdozbiorze Panny, możemy obserwować od zmierzchu, nad południowo-zachodnim horyzontem. Z upływem dni pogarszają się warunki obserwacyjne, bowiem jego wysokość nad horyzontem stopniowo maleje z 35 do około 20 stopni pod koniec miesiąca. Natomiast w ostatnich dniach czerwca, na porannym północno-wschodnim niebie, tuż przed wschodem Słońca, wysuną się Uran i Neptun. Z powodu ich małej wysokości nad horyzontem, będą jednak bardzo trudne do zaobserwowania. Ze względu na "białe noce" praktycznie nie będzie można zaobserwować zlustrowanego Plutona.

Natomiast w dniach od 22 do 2 lipca będzie możliwość zliczania meteorów z czerwcowego roju Bootydów. Maksimum ich aktywności przypada na 27.VI. Księżyc tuż po pełni będzie przeszkadzał w obserwacjach.

Dla najciekawszych zjawisk do obserwacji na czerwcowym niebie, a wartych odnotowania, to chyba najlepiej będzie wykorzystać lunety Mlodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego, mieszczącego się w Niepołomicach przy ul. M.Kopernika 2 (tel. 12-281-15-61). Byle pogoda nam dopisywała, zaś z drugiej strony, nasuwa się` takie staropolskie przysłowie:

"Czerwiec po deszczowym maju, często dżdżysty w naszym kraju"

Wobec takich prognoz życzę Państwu, u progu zbliżających się wakacji i nadchodzącego sezonu urlopowego, słonecznych i ciepłych dni, oczywiście z jak najmniejszą ilością cumulonimbusów.

Adam Michalec