Spójrz w niebo - kwiecień 2003

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2003  

Czasem kwietnia pora letnia, czasem zwiedzie, w marzec zjedzie

To przysłowie pięknie pasuje na Prima Aprilis, a wyraża przy okazji naszą tęsknotę za prawdziwą aurą wiosenną, ba, już za letnią! Dlatego ogromnie pocieszającym będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski, od 5 do 15 stopni, tak, że w ciągu kwietnia w Krakowie dnia przybędzie dokładnie o 104 minuty. Na Prima Aprilis, Słońce wschodzi o 6.17 a zachodzi o 19.11. Natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.19 a zachód dopiero o 19.57. Zatem ostatniego kwietnia dzień będzie trwał 14 godzin i 38 minut, będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku aż o 6 godzin i 33 minuty, ale jeszcze krótszy o 1 godz. i 45 minut od najdłuższego, czerwcowego dnia (zobacz wschody - zachody w różnych miastach). Po południu 20 kwietnia, o godz. 14.05, Słońce wstępuje w znak Byka. Na przełomie I i II oraz II i III dekady miesiąca możemy zaobserwować, dysponując odpowiednimi przyrządami, podwyższoną aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski). Powoli Słońce zmniejsza swa aktywność w 23 cyklu, jednakże możemy się spodziewać, iż w tych okresach może wystąpić na Ziemi burza magnetyczna (patrz Słońce). Natomiast jak corocznie, 20 kwietnia będzie obchodzony Światowy Dzień Ziemi, zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie.

Jeśli chodzi o Księżyc, to na początku i końcu miesiąca nie będzie on przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: nów 1.IV. o godz. 21, pierwsza kwadra 10.IV. o godz. 2, pełnia będzie 16.IV. o godz. 22 i ostatnia kwadra przypadnie 23.IV. o godz. 14. Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc rano 4 kwietnia, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie, również rano, 17 kwietnia.

W połowie miesiąca, nisko na północno-zachodnim horyzontem, można odnaleźć Merkurego świecącego jako gwiazdka zerowej wielkości gwiazdowej (0 mag). Tajemnicza Wenus wschodzi tuż przed Słońcem i z Ziemi jest niestety niewidoczna. Natomiast Mars, o jasności zerowej, widoczny jest nad ranem na tle gwiazdozbioru Strzelca. Z upływem kwietniowych dni systematycznie maleje odległość dzieląca go od Ziemi, przez co rośnie jego widoma średnica tarczy. Umożliwia to obserwacje szczegółów na powierzchni Marsa przez większe teleskopy amatorskie. Wysoko na zachodnim niebie w gwiazdozbiorze Raka możemy obserwować Jowisza świecącego z jasnością -2.0 mag. Nawet przez niewielki teleskop można dostrzec zjawiska zachodzące w systemie galileuszowych księżyców, a na tarczy planety śledzić zmiany w układzie pasów chmur. Powyżej Jowisza, w gwiazdozbiorze Byka, można obserwować Saturna z jego pierścieniami, jako obiekt zerowej jasności. Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. Natomiast nad ranem widoczny jest Pluton w gwiazdozbiorze Wężownika, jednakże ze względu na jego małą jasność (+13.8 mag), aby go móc zaobserwować, niezbędnym jest użycie teleskopu o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm. W tym miesiącu, 7.IV. przed północą, dojdzie do złączenia Saturna z Księżycem podążającym do pierwszej kwadry. Powinno to nam ułatwić identyfikację tej planety z uszami pośród gwiazd. Na rysunku poniżej pokazano wygląd fragmentu nieba 7 kwietnia o godz. 23 naszego czasu z pokazanym Saturnem oraz Księżycem.

Od 19 do 24 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (15-25 przelotów na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są dobre, gdyż w wieczornych obserwacjach nie będzie przeszkadzał Księżyc w ostatniej kwadrze.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym Państwu do obserwacji - oby tylko pogoda dopisała, chociażby dla spacerów przy bezchmurnym niebie, czego ciepło i wiosennie wszystkim Państwu z głębi serca życzę, jednocześnie przypominając przysłowie

Kwiecień, co deszczem rosi, wiele owoców przynosi

 
Adam Michalec

 

Wygląd nieba w Krakowie, 7 kwietnia ok. godz. 23, w kierunku południowo-zachodnim