Spójrz w niebo - kwiecień 2004

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2004  

Grzmot w kwietniu dobra nowina, już szron roślin nie pościna!

To przysłowie pięknie pasuje na Prima Aprilis, a wyraża przy okazji nasza tęsknotę za prawdziwą aurą wiosenną, ba - już letnią! Dlatego ogromnie pocieszającym jest fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski - od 5 do 15 stopni - tak, że w ciągu kwietnia w Krakowie, dnia przybędzie dokładnie o 105 minut. Na Prima Aprilis, Słońce wschodzi o 6.16, a zachodzi o 19.12. Natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.18, a zachód dopiero o 19.59. Zatem ostatniego kwietnia, dzień będzie trwał 14 godzin i 41 minut i będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku aż o 6 godzin i 36 minut, ale jeszcze krótszy o 1 godz. i 42 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia (zobacz wschody - zachody Słońca w różnych miastach).

Wczesnym popołudniem, 19 kwietnia będzie mieć miejsce częściowe zaćmienie Słońca, widoczne od Antarktydy po Madagaskar (maksymalna faza zaćmienia, 73.5%, nastąpi o godz. 15.34). W tym samym dniu pod wieczór, o godz. 19.52, Słońce wstępuje w znak Byka. Na początku i końcu miesiąca możemy zaobserwować, dysponując odpowiednimi przyrządami, podwyższoną aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski). Słońce zdecydowanie zmniejsza swą aktywność w 23 cyklu, jednakże możemy się spodziewać, iż w tym okresie może jeszcze wystąpić na Ziemi burza magnetyczna. Natomiast jak corocznie, 21 kwietnia będzie obchodzony Światowy Dzień Ziemi. Z tego powodu patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie.

Natomiast jeżeli chodzi o Księżyc, to na przełomie II i III dekady miesiąca nie będzie on przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność jego faz w kwietniu jest następująca: pełnia 5.IV o godz. 13, ostatnia kwadra 12.IV o godz. 6, nów 19.IV o godz. 15 i pierwsza kwadra 27.IV o godz. 20. Najbliżej Ziemi (w perygeum) znajdzie się Księżyc na ranem 8.IV, a najdalej od Ziemi (w apogeum) będzie tuż po północy 24.IV.

Jeśli chodzi o planety to na początku miesiąca, w godzinę po zachodzie Słońca, nisko (około 10 stopni) nad zachodnim horyzontem, można przy odrobinie szczęścia, odnaleźć Merkurego święcącego jako gwiazdka o jasności +0.4 wielkości gwiazdowej (mag). Tajemnicza Wenus, jako Gwiazda Wieczorna, króluje wysoko (około 30 stopni) po zachodzie Słońca nad zachodnim horyzontem, olśniewając nas swym blaskiem, bo aż -4.5 wielkości gwiazdowej. Natomiast Mars, o jasności +1.3 mag, kroczy tuż za Wenus i do ich złączenia dojdzie 26.IV (w odległości 6 stopni). Z upływem kwietniowych dni systematycznie rośnie odległość dzieląca Marsa od Ziemi, przez co maleje jego jasność i widoma średnica tarczy. Uniemożliwia to obserwacje szczegółów na jego powierzchni. W pierwszej połowie nocy, wysoko na niebie w gwiazdozbiorze Lwa, możemy obserwować Jowisza o jasności -2.4 mag. Po marcowej opozycji jego jasność systematycznie maleje, ale mimo wszystko nadal, nawet przez niewielki teleskop, można obserwować zjawiska zachodzące w systemie galileuszowych księżyców Jowisza, a na tarczy planety śledzić zmiany w układzie pasów chmur. Wieczorem coraz niżej nad zachodnim horyzontem, w gwiazdozbiorze Bliźniąt, można obserwować Saturna z pierścieniami, jako obiekt zerowej wielkości gwiazdowej. Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. Natomiast nad ranem widoczny jest Pluton w gwiazdozbiorze Wężownika, jednakże ze względu na jego małą jasność (+13.8 mag), aby go móc zaobserwować, niezbędnym jest użycie teleskopu o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W tym miesiącu, 2.IV i 30.IV, dojdzie do złączenia Jowisza z Księżycem podążającym do pełni (dołączona mapka nieba pokazuje sytuację 30.IV około godz.21). Natomiast 23.IV Księżyc podążając do pierwszej kwadry, zbliży się - w przeciągu paru godzin - na odległość 2 stopni najpierw do Marsa, a później do Wenus.

Od 19 do 24 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (15-25 przelotów na godzinę) przypada nad ranem 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są bardzo dobre, gdyż w porannych obserwacjach nie będzie przeszkadzał Księżyc tuż po nowiu.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym Państwu do obserwacji lub chociażby do spojrzenia na nie w czasie spacerów przy bezchmurnym niebie, czego ciepło i wiosennie wszystkim Państwu z głębi serca życzę. Jednocześnie przypomnijmy sobie przysłowie:

Kwiecień - ludzi kwiat - budzi świat

 
Adam Michalec