Spójrz w niebo - kwiecień 2006

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2006   
"Pogoda w Kwietną Niedzielę - wróży urodzaju wiele"

To przysłowie pięknie pasuje na Prima Aprilis, a wyraża przy okazji naszą tesknotę za prawdziwą aurą wiosenną, ba, być może nawet już za letnią! Dlatego ogromnie pocieszającym nas będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski - od 5 do 15 stopni - tak, że w ciągu kwietnia w Krakowie dnia przybędzie dokładnie o 104 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o 6.17, a zachodzi o 19.12. Natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.18, a zachód dopiero o 19.57; zatem ostatniego kwietnia, w niedzielę, dzień będzie trwał 14 godzin i 39 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku aż o 6 godzin i 34 minuty, ale jeszcze krótszy o 1 godz. i 44 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach).

Przez cały miesiąc będziemy notować małą aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski). Słońce już zdecydowanie wkroczyło w okres minimum swej aktywności, pomiędzy cyklami 23 a 24. Najczęściej liczba Wolfa wynosi zero, czyli na tarczy Słońca nie ma plam, które powstają w obszarze silnych pól magnetycznych. Dnia 20 kwietnia, rano o godz. 07.25, Słońce wstępuje w znak Byka. Natomiast jak corocznie, 21 kwietnia obchodzimy światowy Dzień Ziemi - zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy wciąż porzucają śmieci w Lesie Wolskim.

Natomiast jeśli chodzi o Księżyc, to z początku i pod koniec miesiąca nie będzie on przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: pierwsza kwadra 5 kwietnia o godz. 14, pierwsza wiosenna pełnia będzie 13 kwietnia o godz. 19 i dlatego w najbliższą niedzielę 16 kwietnia będzie Wielkanoc, ostatnia kwadra przypadnie 21 kwietnia o godz. 5 i nów 27 kwietnia o godz. 22 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). Najdalej od Ziemi (apogeum) znajdzie się Księżyc 9 kwietnia o godz. 15, a najbliżej Ziemi (perygeum) będzie 25 kwietnia o godz. 13.

Jeśli chodzi o planety to Merkury, Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Wenus można obserwować nad ranem nisko nad południowo-wschodnim horyzontem i warunki jej dostrzeżenia pogarszają się systematycznie w ciągu miesiąca.

Wieczorem w gwiazdozbiorze Byka, widoczny jest Mars, który ciągle oddala się od Ziemi, a w związku z tym systematycznie maleje jego jasność od +1 do +1.5 magnitudo.

Natomiast przez całą noc w gwiazdozbiorze Wagi, możemy obserwować Jowisza podążającego do opozycji (4 maja godz. 17), a świecącego z jasnością -2.5 magnitudo. Planeta osiąga największą w tym roku widomą średnicę tarczy - prawie 45 sekund łuku. Fakt ten, powinien nas zachęcić do wyjątkowych możliwości obserwacji szczegółów i śledzenia zmian w układzie chmur okrywających tego olbrzyma. Dla porządku przypomnę Państwu, iż średnica Jowisza jest 11 razy większa od średnicy Ziemi, zaś jego masa 318 razy większa od masy Ziemi. Natomiast doba jowiszowa trwa niecałe 10 godzin ziemskich, ale za to rok jowiszowy to prawie 12 naszych lat. Słońce na niebie jowiszowym ma rozmiar 6 minut łuku, czyli jest 5 razy mniejsze niż na "naszym" niebie. Maksymalne rozmiary kątowe osiągają również tarcze księżyców galileuszowych, co ułatwia także ich obserwacje, oczywiście przez teleskop.

Wieczorem coraz niżej nad zachodnim horyzontem, w gwiazdozbiorze Raka można obserwować Saturna z jego pierscieniami, jako obiekt zerowej wielkości. Kąt nachylenia płaszczyzny pierścieni planety do Ziemi, osiągający maksymalną wartość w 2006 roku, ułatwi dostrzeżenie przerwy Cassiniego między pierścieniami.

Natomiast nad ranem (od okolo 4 godz.) widoczny jest Pluton w gwiazdozbiorze Węża, jednakże ze względu na jego małą jasność (+13.9), aby go zaobserwować, niezbędnym jest użycie teleskopu o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

W tym miesiacu, 3 kwietnia, dojdzie do złączenia Marsa z Księżycem podążającym do pierwszej kwadry, zaś 7 kwietnia złączenie Saturna z Księżycem po pierwszej kwadrze.

Od 16 do 25 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (15-25 przelotów na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są bardzo dobre, gdyż w obserwacjach w pierwszej połowie nocy nie będzie przeszkadzał Księżyc po ostatniej kwadrze.

Oto tylko najważniejsze zjawiska, które polecałbym Państwu do obserwacji, przy okazji wiosennych spacerów pod bezchmurnym niebem, czego ciepło wszystkim Państwu życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie przysłowie:

"Gdy w końcu kwietnia deszcz porosi, błogosławieństwo polom przynosi"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 3 kwietnia o godzinie 22.
Widoczne Księżyc oraz Mars.