Spójrz w niebo - luty 2007

Spojrzenie w lutowe niebo 2007  

"Gdy luty bez mrozów i nie burzliwy, rok bywa słotny i nie urodziwy"

Przysłowie oddaje nasze zniecierpliwienie tegoroczną ciepłą zimą, i niewątpliwie będziemy musieli się przygotować na nadchodzące kaprysy aury. Natomiast precyzyjniej możemy coś powiedzieć o "pogodzie kosmicznej", czyli co nas czeka w tym miesiącu na firmamencie niebieskim. Jednak od samego tytułu "lutowe niebo" każdemu robi się zimno i ciarki przechodzą po plecach. Zatem, pozostaje nam tylko ciepłe i optymistyczne spojrzenie w niebo, a karnawał w tym roku jest długi, bowiem dopiero 21 lutego będzie Popielec.

W tym najkrótszym miesiącu roku, w Krakowie przybędzie dnia ponad półtorej godziny. Przyznacie Państwo, że brzmi to bardzo optymistycznie. Słońce jeszcze nadal przebywa na południowej półkuli nieba, ale mimo wszystko systematycznie pnie się po Ekliptyce coraz wyżej i wyżej, przez co i dnia znacznie przybywa. W dniu pierwszego lutego Słońce w Krakowie wschodzi o godz. 7.14, a zachodzi o 16.34; czyli dzień będzie trwał 9 godz. i 20 minut. Natomiast ostatniego lutego wschód Słońca nastąpi o godz. 6.26, a zachód o 17.20; zatem długość dnia wyniesie już 10 godz. i 54 minuty; dzień będzie zatem dłuższy od najkrótszego dnia roku (22 grudnia) o 2 godz. i 49 minut (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach). Ponadto, w poniedziałek dnia 19 lutego o godz. 02.10, Słońce wstępuje w znak Ryb; a za dalszy miesiąc w znak Barana - czyli wtedy będziemy mieli początek astronomicznej Wiosny, oby nie tylko kalendarzowej! 

W pierwszej dekadzie lutego możemy zaobserwować, dysponując odpowiednimi przyrządami, nieco tylko podwyższoną aktywność Słońca (plamy, pochodnie i rozbłyski), co nie pozostaje bez wpływu, m.in. na pogodę na Ziemi. Średnia miesięczna liczba Wolfa w lutym będzie oscylować około wartości 30 (jest to ilość grup plam i pojedynczych plam widocznych na tarczy Słońca), ale w pierwszych dniach miesiąca wyniesie około 50.

Ciemne bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, będą w drugim i trzecim tygodniu miesiąca. Kolejność faz Księżyca jest następująca: pełnia 2 lutego o godz. 07, ostatnia kwadra 10 lutego o godz. 11, nów 17 lutego o godz. 17 i pierwsza kwadra 24 lutego o godz. 09. W apogeum (najdalej od Ziemi) Księżyc znajdzie się 7 lutego o godz. 14, a w perygeum (najbliżej Ziemi) będzie 19 lutego o godz. 11. (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie).

Tuż po północy 23/24 lutego, Księżyc nieco przed pierwszą kwadrą, zakryje Plejady. Natomiast w dniu 2 lutego o godz. 19, można będzie obserwować złączenie Księżyca z Saturnem w odległości 0.3 stopnia, zaś 19 lutego o godz. 18 (w 534 rocznicę urodzin M. Kopernika) zbliżenie Księżyca z Wenus, w odległości 2 stopni.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego najłatwiej będzie można zaobserwować wieczorem w dniu 9 lutego nisko (około 10 stopni) nad południowo-zachodnim horyzontem, świecącego z zerową wielkością gwiazdową.

Również wieczorem, nieco ponad Merkurym, można obserwować przez cały miesiąc Wenus (-4 wielkość gwiazdowa). Z upływem miesiąca warunki jej widzialności znacznie się poprawiają.

Mars widoczny jest na wschodnim niebie, bardzo nisko (około 4 stopnie nad horyzontem) tuż przed wschodem Słońca i praktycznie jest nie do zaobserwowania w tych warunkach, ze swą jasnością zaledwie +1.5 magnitudo.

Jowisza możemy obserwować nad ranem, jako gwiazdę -2 wielkości. Na godzinę przed wschodem Słońca osiąga wysokość około 16 stopni nad wschodnim horyzontem. Zachęcam do obserwacji, przez teleskop, struktur chmur w atmosferze planety, a szczególnie czerwonej plamy, pamiętając o tym, że doba jowiszowa jest nieco krótsza od 10 godzin. Ponadto można śledzić zjawiska zachodzące w układzie galileuszowych księżyców planety: Io, Europy, Ganimedesa i Callisto.

Natomiast prawdziwego władcę pierścieni - Saturna (zerowa wielkość), dostrzec możemy zaraz po zachodzie Słońca. Dostępny jest do obserwacji przez całą noc. W dniu 10 lutego o godz. 19 będzie w opozycji do Słońca.

Natomiast Uran i Neptun pozostają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

W tym miesiącu nie "planuje" się bogatych deszczy meteorów, chociaż 25 lutego przypada maksimum mało aktywnego roju promieniującego z okolicy "delty" w gwiazdozbiorze Lwa. Księżyc tuż po pierwszej kwadrze, nie będzie przeszkadzał w ich obserwacjach w drugiej połowie nocy.

Jak z tego widać, luty - choć krótki - będzie interesujący dla miłośników obserwacji nieba. Zatem, dysponując wolną chwilą, zachęcam gorąco Państwa do spacerów poza miasto, a przy okazji spójrzmy w niebo, w górę głowy, pamiętając jednocześnie o przysłowiu:

"Spyta się luty, maszli ciepłe buty?"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 2 lutego o godz. 19.30.
Widoczny Ksieżyc tuż po pełni oraz Saturn na tle gwiazdozbiorów Lwa i Raka.