Spójrz w niebo - maj 2006

Spojrzenie w majowe niebo 2006   
"Boże daj, Boże daj, aby wiecznie trwał nam maj"

W związku z tym przysłowiem - mając w pamięci zimny marzec chłodny początek kwietnia, przy bogatym układzie dni świątecznych w tym miesiącu i czekającą nas, wzruszającą do głębi serca wizytę papieską, chcielibyśmy aby tak majowo było zawsze - życzmy sobie na początek bezchmurnego nieba, bowiem wieczorny firmament szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce, mimo tylu świąt w maju, nie wypoczywa; do rana 21 maja będzie w znaku Byka, aby w tym dniu, o godz. 06.33, przejść w znak Bliźniąt. Nadal mozolnie wznosi się po Ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski - ale już wolniej niż w kwietniu - tak, że w ciągu tego miesiąca, w Krakowie, przybędzie dnia dokładnie o 80 minut. Jednakże tempo przyrostu dnia maleje, z 4 minut w pierwszym tygodniu maja, do 2 minut pod koniec miesiąca. W dniu 1 Maja, mimo święta, Słońce będzie "pracowało" w pocie czoła przez 14 godzin i 42 minuty - wschodzi w Krakowie o 5.16, a zachodzi o 19.58. Natomiast ostatniego maja, dzień będzie trwał aż 16 godz. i 2 minuty; wschód nastąpi o 4.37, a zachód o godz. 20.39 (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach), a dzień w Krakowie będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia roku o 21 minut.

Z podwyższoną aktywnością Słońca należy się liczyć w pierwszej dekadzie miesiąca. Obserwacje wskazują już na zaawansowaną fazę spadku jego aktywności w 23 cyklu.

Jeśli zaś chodzi o Księżyc, to w pierwszych dniach miesiąca i w ostatnim tygodniu maja będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: pierwsza kwadra 5 maja o godz. 7, pełnia 13 maja o godz. 9, ostatnia kwadra 20 maja o godz. 11 i nów 27 maja o godz. 7. Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc w dniu 7 maja o godz. 9, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie Księżyc 22 maja o godz. 17 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie).

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego znajdziemy na niebie pod sam koniec maja, bardzo nisko nad północno-zachodnim horyzontem, w godzine po zachodzie Słońca, o jasności -1 magnitudo.

Natomiast Wenus, jako Gwiazda Poranna ukazuje się nam bardzo nisko na wschodnim niebie. Nieco łatwiej będzie ją można dostrzec, dopiero po "zimnych ogrodnikach", jako gwiazdę -4.0 wielkości. Ze względu na niewielką wysokość nad horyzontem, zarówno Merkurego jak i Wenus, ich obserwacja będzie utrudniona.

Wieczorem, w gwiazdozbiorze Bliźniąt, można obserwować Marsa. Niestety jego jasność wynosi zaledwie +1.6 wielkości gwiazdowej, toteż obserwacja z Ziemi, szczegółów na powierzchni planety, praktycznie jest niemożliwa.

Z planet olbrzymów, Jowisz widoczny jest przez całą noc w gwiazdozbiorze Wagi, jako gwiazda -2.5 wielkości. W dniu 4 maja, Jowisz będzie w opozycji do Słońca, osiągnie największą w 2006 roku jasność, przy średnicy tarczy rzędu 45 sekund łuku. Umożliwia to teleskopowe obserwacje zmian w układzie chmur na Jowiszu a także niezwykle ciekawych zjawisk zachodzących w systemie księżyców galileuszowych. W dniu 12 maja dojdzie do złączenia planety z Księżycem w odległości 5 stopni.

Saturna możemy zobaczyć wieczorem, świecącego z jasnością +0.3 magnitudo, w gwiazdozbiorze Raka.

Natomiast, Uran i Neptun cały maj przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Pluton dostępny jest przez całą noc, ale tylko przez duże teleskopy, jako gwiazdka około 13.8 wielkości w gwiazdozbiorze Węża.

Wiosna to okres ciekawych imprez, w tym także naukowych. Z okazji Festiwalu Nauki, w ramach Święta Uniwersytetu Jagiellońskiego szczególnie polecałbym wizytę na Forcie Skała, gdy będą tzw. "drzwi otwarte" w Obserwatorium Astronomicznym UJ. Szczegóły będą zamieszczone na plakatach i w internecie: www.festiwalnauki.krakow.pl

W pierwszym tygodniu maja promieniują jasne i szybkie meteory z roju Akwarydów. Meteory te, to pozostałość warkocza komety Halley'a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza, a maksimum jego aktywności (tylko jedna "spadająca gwiazda" na minutę) w tym roku przypada rano 6 maja, a warunki do ich obserwacji są dobre, gdyż Księżyc będzie tuż po pierwszej kwadrze.

Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do obserwacji, oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które powinniśmy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków. Nie zapomnijmy ani przez chwile, podczas tych przechadzek po Ziemi - zerkając w niebo - o rzeczywistości i nieubłaganym upływie czasu, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:


"Nie zawsze na Ziemi maj, nie zawsze ludzkiemu szczęściu raj"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 12 maja o godzinie 22.
Widoczne Księżyc oraz Jowisz na tle gwiazdozbioru Wagi.