Spójrz w niebo - maj 2010

Spojrzenie w majowe niebo 2010  

"Deszcze podczas Zielonych Świątek (23.V.) dobry czynią początek"

W związku z tym przysłowiem - przy bogatym układzie dni świątecznych w tym miesiącu, chcielibyśmy aby tak zielono, tak majowo było zawsze - życzmy sobie na poczatek bezchmurnego nieba, bowiem firmament szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce, mimo tylu świąt w maju, nie wypoczywa; do wczesnego poranka dnia 21.V. będzie w znaku Byka, aby o godz. 05.33, przejść w znak Bliźniąt. Nadal mozolnie wznosi się po Ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski - ale już wolniej niż w kwietniu - tak, że w ciągu tego miesiąca, w Krakowie przybędzie dnia dokładnie o 79 minut. Jednakże tempo przyrostu dnia maleje, z 4 minut w pierwszym tygodniu maja, do 2 minut pod koniec miesiąca. W dniu 1 Maja, mimo święta, Słońce będzie "pracowało" w pocie czoła przez 14 godzin i 43 minuty - wschodzi w Krakowie o 5.16, a zachodzi o 19.59. Natomiast ostatniego maja dzień będzie trwał aż 16 godz. i 2 minuty; wschód nastąpi o 4.37, a zachód o godz. 20.39, a dzień w Krakowie będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia roku o 21 minut.

Ze średnią aktywnością naszej gwiazdy należy się liczyć przez pierwsze trzy tygodnie maja. Wzrost aktywności Słońca wystąpi w ostatniej dekadzie miesiąca. Dotychczasowe obserwacje wskazują na jego niezwykle wolne wychodzenie z fazy minimum aktywności magnetycznej, pomiędzy 23 i 24 cyklem, co manifestuje się wzrostem ilości protuberancji na brzegu i plam na słonecznej tarczy.

Jeśli zaś chodzi o Księżyc, to w połowie miesiąca będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: ostatnia kwadra 6.V. o godz. 06.15, nów 14.V. o godz. 03.04, pierwsza kwadra 21.V. o godz. 01.43 i pełnia 28.V. o godz. 01.07. Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc 6.V. parę minut przed północą, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie 20.V. o godz. 11. Jeśli chodzi o planety, to Merkury znajduje się na niebie zbyt blisko Słońca by można go było obserwować w tym miesiącu. Natomiast Wenus (-4 wielkość gwiazdowa) dominuje na niebie nisko nad północno-zachodnim horyzontem w godzinę po zachodzie. Najwyżej będzie, na wysokości 15 stopni nad horyzontem w połowie maja.

W dniu 16 maja dojdzie do bliskiego złączenia Wenus z Księżycem, warto zatem na nią "zapolować" i zerknąć przez lunetę. Możemy wtedy dostrzec tarczę planety w fazie malejącej po pełni. Wieczorem wysoko na niebie, na granicy gwiazdozbiorów Raka i Lwa, widoczny jest Mars świecący pomarańczowo z jasnością +1 magnitudo. Jowisz (-2.2 magnitudo) wschodzi nad ranem, krótko przed wschodem Słońca i w miarę upływu dni majowych, jego warunki do obserwacji systematycznie polepszają się. Natomiast wieczorem wysoko na niebie w gwiazdozbiorze Panny przebywa Saturn świecący z jasnością +0.9. Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Można w celu obserwacji w/w zjawisk na niebie złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, mieszczącym się przy ul. M. Kopernika 2 (tel. 012-281-15-61) lub, lącząc to z majówką na Bielanach, w Obserwatorium Astronomicznym UJ, na Forcie Skała (tel. 012-425-17-71).

W pierwszej dekadzie maja promieniują jasne i szybkie meteory z roju Akwarydów. Meteory te to pozostałość warkocza komety Halley'a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza. Tegoroczne maksimum jego aktywności przypada 6 maja, w obserwacjach będzie przeszkadzał Księżyc w ostatniej kwadrze.

Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do obserwacji, oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które powinniśmy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków. Nie zapomnijmy ani przez chwilę, podczas tych przechadzek po Ziemi - zerkając w góre - o rzeczywistości i nie zawsze bezchmurnym niebie, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:


"Deszcz majowy - czapki z głowy"
Adam Michalec