Spójrz w niebo - październik 2006

Spojrzenie w październikowe niebo 2006  

"Gdy św. Marek (7 października) z mrozem przybywa, babie lato krótkie bywa"

przysłowie to zapowiada nam pogodną Polską Jesień, której piękno zawsze staramy się maksymalnie wykorzystać. Oczywiście cieszymy się, że Słońce nie próżnuje, chociaż niestety, jego deklinacja z dnia na dzień maleje, a w związku z tym długość dnia u nas - na półkuli północnej, stale się skraca, z czym musimy się pogodzić i niestety przyzwyczaić. W październiku w Krakowie, dnia ubędzie aż o 108 minut; z 11 godz. 39 minut na początku, do 9 godz. 51 minut na końcu miesiąca. Słońce, w pierwszym dniu miesiąca (niedziela) wschodzi o godz. 6.40 a zachodzi o 18.19; natomiast ostatniego października (wtorek) wzejdzie o godz. 6.28, a schowa się pod horyzontem o godz. 16.19 (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach). Nie do wiary, ale ten dzień będzie w Krakowie jeszcze dłuższy od najkrótszego dnia w roku (23 grudnia) o 1 godz. i 46 minut! Ponadto Słońce, w dniu 23 października o godz. 15.27, przechodzi ze znaku Wagi w znak Skorpiona (czyli Niedźwiadka).

W tym miesiącu, należy oczekiwać małej aktywności Słońca (plamy, rozbłyski), związanej z kończącym się 23 cyklem. Jednakże zawsze, nasza gwiazda ma w zanadrzu jakieś niespodzianki, którymi może nas Ziemian zaskoczyć.

Uwaga! W nocy z 28/29 października (z soboty na niedzielę) śpimy rano o godzinę dłużej, przechodzimy bowiem na czas zimowy (środkowoeuropejski), czyli cofamy dotychczasowe wskazania zegarów o godzinę. Oficjalnie, w/g rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów RP, należy to uczynić o godz. 3, w niedzielę 29 października (dotyczy to w szczególności kolejnictwa). Praktycznie zaś, cofamy wskazania zegarów o godzinę, jeszcze przed udaniem się na zasłużony spoczynek.

Ciemne bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, będą na przełomie drugiej i trzeciej dekady miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest następująca: pełnia 7 października o godz. 5, ostatnia kwadra 14 października o godz.3, nów 22 października o godz.7 i pierwsza kwadra 29 października o godz. 22 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie).

W perygeum (najbliżej Ziemi) Księżyc będzie 6 października o godz. 16 (na pół dnia przed pełnią!), a w apogeum (najdalej od Ziemi) znajdzie się Księżyc 19 października o godz. 12.

Merkury, Wenus i Mars znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Jowisz, podąża w ich ślady, zachodzi coraz wcześniej, systematycznie zbliżając się na niebie do Słońca i od połowy miesiąca będzie niewidoczny.

Saturna (+0.7 wielkość) z jego pierścieniami, możemy obserwować w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Lwa.

Dalsze planety, Uran (+5.7) i Neptun (+7.9) przebywają odpowiednio w gwiazdozbiorach Wodnika i Koziorożca. Uran widoczny jest przez całą noc, zaś Neptun tylko w pierwszej połowie nocy.

Natomiast "nowa" karłowata planeta Pluton, szybko zachodzi wieczorem i jest praktycznie niewidoczna na niebie.

Już od 2 października do 7 listopada promieniują meteory z roju Orionidów, które wchodzą w górne warstwy atmosfery Ziemi z prędkością nieco ponad 60 km/sek. Maksimum roju przypada wieczorem 21 października, możemy wtedy oczekiwać 25-30 "spadających gwiazd" na godzinę. Rój ten może pokazać podwyższoną aktywność już z 17/18 października, bowiem stanowi on pozostałość po "rozplecionym" warkoczu słynnej komety Halley'a. Radiant meteorów leży na granicy gwiazdozbiorów Oriona i Bliźniąt (południowo-wschodnia cześć nieba). Warunki obserwacyjne w tym roku są bardzo dobre, ponieważ Księżyc będzie się znajdował w nowiu.

Natomiast od 6 do 10 października (maksimum 8 października) promieniują powolne meteory z roju Drakonid, czyli ich radiant leży w gwiazdozbiorze Smoka. Warunki do ich obserwacji w tym roku są złe, w związku z Księżycem w pełni.

Jak zatem widać z powyższego, ze zjawisk na niebie, które polecałbym Państwu do obejrzenia w tym miesiącu, nie będą one od nas wymagały wczesnego wstawania chyba, że wybierzemy się o bladym świcie na spacer lub grzybobranie. Oby tylko pogoda spisała się nam na medal.

Zatem dla wzbudzenia pewnych refleksji, odwołam się do ponoć sprawdzonego po wielokroć w praktyce przysłowia:


"W październiku znajdziesz grzyby w zagajniku"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, wieczorem 21 października.
Widoczny gwiazdozbiór Oriona z radiantem Orionidów w jego północno-wschodniej części.