Spójrz w niebo - sierpień 2002

Spojrzenie w sierpniowe niebo  

Na święty Wawrzyniec (10.VIII.) będzie już ze żniwem koniec

Oto i już półmetek lata, ostatni miesiąc wakacji. Ponadto także coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się meteory - słynne Perseidy. Postarajmy się więc wykorzystać trochę wolnego wakacyjno-urlopowego czasu przyjmując, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie bezchmurne.

Tymczasem gdy my korzystamy z uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się niestety coraz krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5:08 a zachodzi o 20:23, natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5:52 a zachodzi o 19:26, zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca, ubędzie nam dnia o 100 minut! (zobacz wschody-zachody w różnych miastach). W międzyczasie, Słońce w swej wędrówce wśród Zodiaku przejdzie 23 sierpnia o godz. 9:17 ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto Słońce wykazuje nadal podwyższoną aktywność magnetyczną (liczne plamy, rozbłyski fotosferyczne i protuberancje), która będzie szczególnie znacząca w pierwszej dekadzie sierpnia. Przy okazji pragnę Państwu przypomnieć, że okres rotacji (synodycznej) Słońca wokół osi wynosi prawie 28 dni, czyli innymi słowy co 4 tygodnie te same, aktywne magnetycznie, obszary Słońca oddziaływają na Ziemię.

Natomiast Księżyc rozpocznie i zakończy ten miesiąc będąc w ostatniej kwadrze, która wypadnie dokładnie w południe 1 sierpnia i rano, o godz. 5, 31 sierpnia, zaś nów 8 sierpnia o godz. 21. Pierwsza kwadra zaś też w samo południe 15 sierpnia a pełnia 23 sierpnia tuż po północy. W perygeum (najbliżej Ziemi) Księżyc znajdzie się 11 sierpnia w godzinę po północy, a w apogeum (najdalej od Ziemi) będzie 26 sierpnia o godz. 20.

Jeśli chodzi o planety to Merkury i Mars znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. Nasza Gwiazda Wieczorna czyli Wenus (-4 wielkość gwiazdowa) systematycznie obniża wysokość nad wieczornym horyzontem i jej obserwacja z końcem miesiąca staje się praktycznie niemożliwa. Z początkiem drugiej dekady miesiąca nad porannym, północno-wschodnim horyzontem, na tle gwiazdozbioru Raka pojawi się Jowisz, świecący z jasnością prawie -2 wielkości gwiazdowej. W odróżnieniu od Wenus, jego wysokość w ciągu sierpnia systematycznie wzrasta, co znakomicie ułatwi nam jego obserwacje. Natomiast w pobliskim gwiazdozbiorze Byka, wysoko na porannym nieboskłonie, łatwo znajdziemy Saturna o jasności zerowej. W tym miesiącu panują bardzo dobre warunki do obserwacji Urana (+5.7) i Neptuna0 (+7.8) w związku z ich przebywaniem w pobliżu opozycji. Urana można dostrzec bez lunety w pierwszej połowie miesiąca pośród gwiazd Wodnika, potem obydwie planety olbrzymy znajdą się w gwiazdozbiorze Koziorożca. Mapka nieba z obiema planetami (Uran pośrodku, Neptun na prawo) jest przedstawiona poniżej. W takiej konfiguracji będą planety nad Krakowem 15 sierpnia o godz. 22. Natomiast Pluton widoczny jest wieczorem na granicy gwiazdozbiorów Wężownika i Wagi, ale tylko przez duże teleskopy (+13.7 wielkość gwiazdowa).

Od 25 lipca do 18 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej, corocznej aktywności, obserwowane już od ponad dwóch tysięcy lat! Ich maksimum przypada na 12/13 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza i w tym roku warunki do ich obserwacji są dobre (Księżyc cztery dni po nowiu). Spodziewana w tym roku ilość spadających gwiazd, pozostałości po komecie Swift-Tuttle, będzie się wahać od 75 do 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość przy wejściu w górne warstwy atmosfery (100-80 km nad Ziemią) wynosi około 40 km/sek.

Ze zjawisk, które polecałbym Państwa uwadze, oprócz wspomnianej powyżej obserwacji roju Perseid, to nad ranem w dniach 6-7 sierpnia między Saturnem i Jowiszem przepłynie malejący Księżyc, mijając 5 sierpnia, w odległości 2 stopnie, Saturna. Do tego spotkania dojdzie w gwiazdozbiorach Byka i Bliźniąt. W trzy tygodnie później znajdziemy się na progu września, okresu kończących się wakacji i oczekujących nas nowych, fascynujących zjawisk na niebie. Zatem wypada życzyć Państwu, tradycyjnie, oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej. Na koniec podajmy jeszcze jedno przysłowie:

Od Świętej Klary (18.VIII.) są już bogate dary

Adam Michalec