Spójrz w niebo - sierpień 2004

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2004  

Gdy sierpień w początku z upałem przybywa, zima długo biała i ostra bywa

Oto już półmetek lata, ostatni miesiąc wakacji. Coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz dłuższe noce sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu kilka ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się meteory - słynne Perseidy. Postarajmy się więc wykorzystać trochę wolnego wakacyjno-urlopowego czasu przyjmując, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie bezchmurne.

Tymczasem gdy my korzystamy z kapryśnych uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni staja się, niestety, coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.10 a zachodzi o 20.22 (zobacz wschody - zachody Słońca w różnych miastach). Natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.25, zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca ubędzie nam dnia o 100 minut!. W międzyczasie Słońce w swej wędrówce wśród Zodiaku przejdzie 22 sierpnia o godz. 20.53 ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto wykazuje ono nadal podwyższoną aktywność magnetyczną (liczne plamy, rozbłyski fotosferyczne i protuberancje), która będzie szczególnie znacząca w ostatniej dekadzie sierpnia. Przy okazji pragnę Państwu przypomnieć, ze okres rotacji (synodycznej) Słońca wokół osi wynosi prawie 28 dni czyli innymi słowy, co 4 tygodnie te same obszary Słońca, również aktywne magnetycznie, oddziałują na Ziemię.

Natomiast Księżyc rozpocznie i zakończy ten miesiąc nieomal w pełni, a kolejność faz będzie następująca: ostatnia kwadra 7/8 sierpnia, nów 16 sierpnia o godz. 3, pierwsza kwadra 23 sierpnia w południe i pełnia 30 sierpnia o godz. 4. W apogeum (najdalej od Ziemi) Księżyc będzie 11 sierpnia o godz. 12, a w perygeum (najbliżej Ziemi) znajdzie się 27 sierpnia o godz. 8.

Jeśli chodzi o planety to Merkury i Mars znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. Nad ranem coraz wyżej nad wschodnim horyzontem wznosi się Gwiazda Poranna czyli Wenus o jasności -4.3 wielkości gwiazdowej (mag). Jeszcze tylko na początku miesiąca wieczorem można będzie zaobserwować Jowisza ( o jasności -1.7 mag) nisko nad zachodnim horyzontem. Potem skryje się nieomal na miesiąc w promieniach Słońca. Natomiast nad ranem w gwiazdozbiorze Bliźniąt coraz wyżej nad wschodnim horyzontem łatwo znajdziemy Saturna o jasności zerowej (0 mag). Warto przypomnieć, iż sonda Cassini już od miesiąca bada z bliskiej odległości satelity i pierścienie Saturna, dostarczając na Ziemię ich wielobarwne obrazy. W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7 mag) i Neptuna (+7.8 mag) w związku z tym, że planety te przebywają w pobliżu opozycji (po tej samej stronie Słońca co Ziemia). Natomiast Pluton (+13.7 mag) widoczny jest wieczorem, na granicy gwiazdozbiorów Wężownika i Wagi, ale tylko przez duże teleskopy.

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej, bo corocznej aktywności. Obserwowane są one już od ponad dwu tysięcy lat! Ich maksima przypadają w tym roku przed południem i wieczorem w dniu 12 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, a w tym roku warunki do ich obserwacji będą dobre (Księżyc podąża wtedy do nowiu). Spodziewana w tym roku ilość spadających gwiazd, pozostałości po komecie Swift-Tuttle, będzie się wahać od 75 do 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość przy wejściu w górne (100 - 80 km nad Ziemią) warstwy atmosfery, wynosić będzie około 40 km/sek. Dołączona mapka nieba ułatwi znalezienie gwiazdozbioru Perseusza - tak będzie wyglądało niebo nad północno wschodnim horyzontem w Krakowie, 12 sierpnia około godz. 24. Przedłużenia na niebie śladów meteorów z roju Perseid powinny przeciąć się w okolicach gwiazdy oznaczonej grecką literą gamma w Perseuszu (widocznej prawie w centrum mapki). Krawędź mapki ma rozmiar 60 stopni.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze to praktycznie wszystko co wymieniłem powyżej. Na zakończenie wakacji, 31 sierpnia, oczywiście jeszcze przed wschodem Słońca, dojdzie do złączenia Saturna z Wenus w odległości 2 stopni. Zatem wypada życzyć Państwu, tradycyjnie, oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec przysłowie

Ostatni sierpnia zapowiada jaka pogoda na październik wypada

 
Adam Michalec