Spójrz w niebo - sierpień 2006

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2006   
"Na Wniebowzięcie (15 sierpnia) pokończone żęcie"

Oto i już półmetek Lata, ostatni miesiąc wakacji; ponadto także coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się meteory - słynne Perseidy, bowiem do ich obserwacji wystarczą tylko dobre oczy! Postarajmy się więc wykorzystać trochę wakacyjno - urlopowego czasu przyjmując, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie prawie bezchmurne.

Tymczasem, gdy my korzystamy z kapryśnych uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po Ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się - niestety - coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.09 a zachodzi o 20.22; natomiast 31 sierpnia, wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.27 (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach), zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca, ubędzie nam dnia aż o 99 minut!. W międzyczasie zaś Słońce, w swej "wędrówce" wśród Zodiaku, przejdzie 23 sierpnia o godz. 08.25, ze znaku Lwa w znak Panny.

Ponadto, Słońce weszło w okres minimum aktywności miedzy 23 i 24 cyklem i w związku z tym, wykazuje już małą aktywność magnetyczną (nieliczne plamy i rozbłyski fotosferyczne czy protuberancje), która będzie tylko nieco bardziej znacząca pod koniec każdej dekady sierpnia.

Natomiast Księżyc, rozpocznie i zakończy ten miesiąc podążając do pierwszej kwadry, a kolejność faz będzie następująca: pierwsza kwadra 2 sierpnia o godz. 11, pełnia 9 sierpnia o godz. 13, ostatnia kwadra 16 sierpnia o godz. 4 i nów 23 sierpnia o godz. 21 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). W perygeum (najbliżej Ziemi) Księżyc będzie w dniu 10 sierpnia o godz. 20, a w apogeum (najdalej od Ziemi) 23 sierpnia o godz. 3.

Warto może zauważyć, iż w tym roku, od sierpnia aż do listopada włącznie, Księżyc w okresie pełni znajdzie się prawie jednocześnie najbliżej Ziemi w odległości 360 tys. km. Skutkiem tego jego widoma średnica w czasie pełni, będzie nieco większa (o 2 minuty łuku) niż zazwyczaj.

Jeśli chodzi o planety to Merkurego można próbować znaleźć o świcie, przez cały miesiąc, nisko nad północno-wschodnim horyzontem. Jego jasność w sierpniu rośnie od +1.3 do -1.5 magnitudo. Największa wysokość nad horyzontem, na godzinę przed wschodem Słońca, osiągnie 11 sierpnia.

Jego lokalizację powinna nam ułatwić Wenus, o jasności -4 wielkości gwiazdowej, która przebywa nieco powyżej Merkurego, też nad północno-wschodnim horyzontem. Rano w dniu 10 sierpnia dojdzie do złączenia obu planet na odległość 2 stopni.

Mars kryje się w sierpniu w promieniach Słońca i jest niewidoczny.

Wieczorem można będzie zaobserwować Jowisza (-2.0) coraz niżej nad zachodnim horyzontem. Po wakacjach, także on skryje się na jakiś czas w promieniach Słońca.

Natomiast nad ranem końcem drugiej dekady sierpnia, nad wschodnim horyzontem pojawi się Saturn o jasności +0.7. Jego wysokość nad horyzontem będzie systematycznie rosła tak, że pod koniec miesiąca, na początku świtu cywilnego będzie widoczny na wysokości około 12 stopni nad horyzontem.

W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7) i Neptuna (+7.8), w związku z tym, ze planety te przebywają w pobliżu opozycji. Do ich dostrzeżenia potrzebny jest jednak teleskop o średnicy co najmniej 10 cm.

Natomiast Pluton (+13.9) widoczny jest wieczorem, w gwiazdozbiorze Węża, ale tylko przez duże teleskopy.

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności - obserwowane już od ponad dwóch tysięcy lat! Ich główne maksimum przypada w tym roku o północy 12/13 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, ale w tym roku warunki do ich obserwacji będą złe (Księżyc po pełni). Spodziewana w tym roku ilość "spadających gwiazd" - pozostałości po komecie Swift-Tuttle'a - będzie się wahać od 75 - 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość, przy wejściu w górne warstwy atmosfery (100 - 80 km nad Ziemia), wynosić będzie około 60 km/sek.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze - to praktycznie wszystko co wymieniłem powyżej. Na zakończenie wakacji, wypada życzyć Państwu - tradycyjnie - oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec tradycyjnie przysłowie:


"Ostatni sierpnia zapowiada - jaka pogoda na październik wypada"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, rano 10 sierpnia tuż przed świtem.
Widoczne Merkury i Wenus na granicy gwiazdozbiorów Raka i Bliźniąt.