Spojrzenie w czerwcowe niebo

Spojrzenie w czerwcowe niebo


Czerwiec się czerwieni, będzie grosz w kieszeni”

Tak mówi staropolskie przysłowie, a poza tym, to okres najdłuższych dni i długich zmierzchów dogodnych do spacerów. Mamy zatem krótkie ciepłe noce, które niestety nie sprzyjają obserwacjom astronomicznym, ale są one tym cenniejsze dla prawdziwych miłośników nieba. Możemy zatem w długie dni czerwcowe zachwycać się grą obłoków, począwszy od chmur kłębiastych – wróżących dobrą pogodę – poprzez wysokie chmury pierzaste, aż po groźnie wyglądające cumulonimbusy, czyli chmury burzowe.

Tegoroczne astronomiczne Lato, rozpocznie się w piątek 21 czerwca o godz. 07.04 – kiedy to Słońce w swej rocznej wędrówce po Ekliptyce oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiągając punkt przesilenia letniego, zwany punktem Raka. W tym dniu w Niepołomicach, Słońce w chwili przejścia przez południk, góruje nad horyzontem na wysokości prawie 63 i pół stopnia. Wzejdzie wtedy o godz. 4.30, a zajdzie o 20.53, zatem dzień będzie trwał 16 godzin i 23 minuty; będzie to najdłuższy dzień (i najkrótsza noc) tego roku, a dłuższy od najkrótszego dnia w Niepołomicach aż o 8 godz. i 18 minut.

Już 8 czerwca, dzień będzie dwa razy dłuższy od najkrótszego dnia roku (22.XII), a będzie trwał w Niepołomicach 16 godz. I 10 minut. Najwcześniej Słońce wzejdzie u nas w dniu 15 czerwca (godz. 4.30) i takich wczesnych wschodów Słońca będziemy doświadczać przez 8 kolejnych dni. Najpóźniej zajdzie w dniu 20 czerwca (godz. 20.53), i tak późnych zachodów Słońca będzie aż 11. Dni najdłuższych lub niezauważalnie krótszych o jedną minutę, będziemy mieli przez cały tydzień od 17 do 24 czerwca. W tym też okresie , na św. Jana (24.VI), często padają obfite deszcze. Zobaczymy, czy może po tegorocznej spóźnionej i ciepłej wiośnie, nie będzie deszczy świętojańskich? Tak czy inaczej będzie z pogodą, to na Dzień Dziecka w Niepołomicach, Słońce wzejdzie o godz. 4.36, a zajdzie o godz. 20.41. Dzień będzie trwał 16 godz. I 5 minut; będzie jeszcze krótszy o 18 minut od najdłuższego dnia roku. Natomiast ostatniego czerwca, Słońce w Niepołomicach wzejdzie o godz. 4.35, a schowa się pod horyzontem o godz. 20.53 i dzień będzie niezauważalnie, ale już niestety krótszy od najdłuższego dnia roku o 5 minut. Aktywność magnetyczna Słońca w czerwcu będzie bardzo duża, jedynie nieco obniżona na przełomie każdej dekady miesiąca. Pamiętajmy przy tym, iż obserwacje plam na Słońcu prowadzimy wyłącznie przy zastosowaniu odpowiednich filtrów, lub rzutowanego na ekran obrazu Słońca z lunety. Zapraszamy w tym celu zainteresowanych do MOA w Niepołomicach.

Księżyc powita Lato tuż przed pełnią. Zatem bardzo krótkie, ale bezksiężycowe noce będziemy mieli pod koniec pierwszej dekady czerwca. Kolejność faz Księżyca będzie następująca: nów 8.VI. o godz. 17.56, pierwsza kwadra 16.VI. o godz. 19.24, pełnia 23.VI. o godz. 13.32 i ostatnia kwadra 30.VI. o godz. 06.54. W apogeum (najdalej od Ziemi) Księżyc będzie 9.VI. prawie o północy, a w perygeum (najbliżej Ziemi) będzie 23.VI. o godz. 13. Warto tu zauważyć, iż Księżyc w fazie pełni będzie najbliżej Ziemi, a zatem jego widoma średnica osiągnie maksymalną wartość 33 minuty łuku. Ponadto, w dniu 18.VI.po godz. 22, Księżyc zakryje Spikę, najjaśniejszą gwiazdę w Pannie – u nas widoczne będzie tylko ich zbliżenie na odległość 0.8 stopnia. Zjawisko zakrycia gwiazdy, będą mogli zaobserwować mieszkańcy południowej Ameryki i Afryki oraz Madagaskaru.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego znajdziemy przez cały miesiąc, po zachodzie Słońca, na wieczornym niebie. Najlepsze warunki do jego obserwacji będą w pierwszej połowie czerwca, bowiem Merkury 12.VI. o godz. 19, będzie w największej wschodniej elongacji (odległości na niebie) od Słońca (24 stopnie). Ponadto zbliży się on do Wenus w dniu 20.VI. o godz. 20, na odległość 1.9 stopnia, co nam powinno znakomicie ułatwić zobaczenie Merkurego – będzie to najlepsza okazja obserwacyjna w tym roku do jego identyfikacji. Ponoć Mikołaj Kopernik nigdy nie widział tej planety, zatem skorzystajmy z tej wyjątkowej okazji obserwacyjnej.

Wenus jako Gwiazda Wieczorna, bryluje na zachodnim niebie przez cały czerwiec, aż do końca roku, wznosząc się z upływem dni, coraz wyżej i wyżej nad horyzontem. W dniu 13.VI. na swej orbicie, będzie w peryhelium, a 20.Vi. w koniunkcji z Merkurym. Natomiast po koniunkcji ze Słońcem, Mars pojawi się na wieczornym niebie w gwiazdozbiorze Byka, ale dopiero w drugiej połowie miesiąca, po prostu czeka on na Lato. Jeszcze możemy próbować znaleźć Jowisza w pierwszym tygodniu czerwca, na zachodnim niebie, potem skryje się on za Słońcem – koniunkcja 19.VI. Saturna w gwiazdozbiorze Panny, możemy obserwować od zmierzchu, nad południowo-wschodnim horyzontem, przez całą noc. Wieczorem 19.VI do planety, zbliży się na odległość 4 stopni Księżyc, podążający do pełni. Uran w gwiazdozbiorze Wieloryba widoczny jest nisko na wschodnim niebie , aż do świtu. Neptuna w Wodniku można obserwować na wschodnim niebie w drugiej połowie nocy.

Natomiast w dniach od 22.VI. do 2.VII., będzie możliwość zliczania meteorów z czerwcowego roju Bootydów. Maksimum ich aktywności przypada na 28.VI., tuż przed północą. Księżyc, praktycznie w ostatniej kwadrze, nie będzie przeszkadzał w obserwacjach.

Dla najciekawszych zjawisk do obserwacji na czerwcowym niebie, najlepiej będzie wykorzystać lunety Młodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego, mieszczącego się w Niepołomicach przy ul. Mikołaja Kopernika 2 (tel. 12-281-15-61) lub informację na www.moa.edu.pl, byle pogoda nam dopisywała. Zaś z drugiej strony, nasuwa się takie staropolskie przysłowie:

Co się w lecie zarobi, tym się w zimie żyje”

Wobec takich prognoz życzę Państwu, u progu zbliżających się wakacji i nadchodzącego sezonu urlopowego, samych słonecznych i ciepłych dni, z jak najmniejszą ilością cumulonimbusów.


Dr Adam Michalec

MOA W Niepołomicach, 3 maja 2013