Spojrzenie w czerwcowe niebo - 2016


                           „W czerwcu rychło się  pokaże, co nam lato przygotuje w darze”

   Tak mówi staropolskie przysłowie odnośnie aury, a ponadto to okres najdłuższych pracowitych dni oraz długich świtów i zmierzchów dogodnych dla tegorocznych ostatnich wiosennych spacerów. Mamy zatem krótkie ciepłe noce, które co prawda  nie sprzyjają obserwacjom astronomicznym, ale są one tym cenniejsze dla prawdziwych miłośników nieba. Możemy natomiast w długie dni czerwcowe zachwycać się grą obłoków, począwszy od chmur kłębiastych – wróżących dobrą pogodę na czas wycieczki – poprzez wysokie chmury pierzaste, aż po groźnie wyglądające jak kowadła, chmury burzowe - aby ich tego lata, szczególnie w okresie Światowych Dni Młodzieży, było jak najmniej.

   Tegoroczne astronomiczne Lato, rozpocznie się tuż po północy, we wtorek 21 czerwca o godz. 00.34 – kiedy to Słońce w swej rocznej wędrówce po Ekliptyce, oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiągając punkt przesilenia letniego, zwany punktem Raka. W tym dniu w Niepołomicach, Słońce  w chwili przejścia przez południk, góruje nad horyzontem na wysokości prawie 63 i pół stopnia. Wzejdzie tego dnia o godz. 4.30, a zajdzie o 20.53, zatem dzień będzie trwał 16 godzin i 23 minuty; będzie to najdłuższy dzień (i najkrótsza noc) tego roku, a dłuższy od najkrótszego dnia zimowego  w Niepołomicach, aż o 8  godz. i  18 minut.

    Najwcześniej Słońce wzejdzie u nas w dniu 15 czerwca (godz. 4.30) i takich wczesnych wschodów Słońca będziemy doświadczać przez 8 kolejnych dni. Najpóźniej zajdzie w dniu 19 czerwca (godz. 20.53), i tak późnych zachodów Słońca będzie aż 11. Dni niezauważalnie krótszych o jedną minutę, będziemy mieli przez cały tydzień od 17 do 24 czerwca.  W tym też okresie najdłuższych dni, na św. Jana (24.VI), często padają obfite deszcze. Po tegorocznej kapryśnej wiośnie, być może one u nas nie wystąpią. Tak czy inaczej będzie z pogodą, to na Dzień Dziecka, Słońce wzejdzie o godz. 4.36, a zajdzie o godz. 20.41. Dzień będzie trwał 16 godz. i  5 minut; będzie jeszcze krótszy o 18 minut od najdłuższego dnia roku. Natomiast ostatniego czerwca, Słońce  wzejdzie o godz. 4.34, a schowa się pod horyzontem o godz. 20.52 i dzień będzie niezauważalnie, ale krótszy od najdłuższego dnia roku już o 5 minut.

 Aktywność magnetyczna Słońca w czerwcu będzie na niskim lub średnim poziomie, jedynie nieco podwyższona na końcu każdej dekady miesiąca. Pamiętajmy, iż obserwacje plam na Słońcu prowadzimy wyłącznie przy zastosowaniu odpowiednich filtrów spektralnych lub rzutowanego na ekran  obrazu Słońca z lunety. Zainteresowanych takimi obserwacjami naszej gwiazdy, zapraszamy do Młodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego, szczególnie zaś w czasie trwania XXV Dni Niepołomic.

   Księżyc powita Lato będąc w pełni. Zatem bardzo krótkie, ale bezksiężycowe noce będziemy mieli wcześniej, bo w połowie pierwszej dekady  i potem końcem czerwca, a kolejność faz Księżyca będzie następująca: nów 5.VI. o godz. 05.00, pierwsza kwadra 12.VI. o godz. 10.10, ostatnia wiosenna pełnia 20.VI. o godz. 13.02 i  ostatnia kwadra 27.VI. o godz. 20.19.  W perygeum (najbliżej  Ziemi) będzie Księżyc 3.VI. o godz. 13, a w apogeum (najdalej od Ziemi) będzie 15.VI. o godz. 14.  

   Jeśli chodzi o planety, to Merkurego przez cały miesiąc znajdziemy, bardzo nisko na porannym niebie, tuż przed wschodem Słońca. Najdogodniejsze warunki do jego dostrzeżenia i obserwacji będą 5.VI.
  Natomiast Wenus kryje się za Słońcem, a pojawi się nam jako Gwiazda Wieczorna,  dopiero w ostatnim tygodniu lipca.  
  Mars, po majowej opozycji (22.V.), dostępny jest przez całą noc do obserwacji, goszcząc w gwiazdozbiorze Wagi.  
Jowisza, dostrzeżemy na wieczornym niebie w gwiazdozbiorze Lwa, a z upływem dni czerwcowych będzie on coraz niżej nad zachodnim horyzontem. W dniu 11.VI. o godz. 22, Księżyc w pierwszej kwadrze, zbliży się do tej planety olbrzyma na odległość półtora stopnia.  
  Saturn przebywający w gwiazdozbiorze Wężownika, będzie w opozycji do Słońca w dniu 3.VI. i dlatego możemy go obserwować przez całą noc. Nocą, 20.VI. o godz. 02, do tej planety zbliży się na odległość trzech stopni Księżyc w pełni.
  Uran gości w gwiazdozbiorze Ryb, a widoczny jest  nisko nad horyzontem na wschodnim niebie, aż do świtu.  Neptuna w Wodniku, można obserwować również na wschodnim niebie, w drugiej połowie nocy. Aby dostrzec te dwie ostatnie planety gołym okiem, trzeba mieć jednak sokoli wzrok.

    Natomiast w dniach od 22.VI. do 2.VII., będzie możliwość zliczania meteorów z czerwcowego roju Bootydów  (czyli wylatujących z gwiazdozbioru Wolarza).  Maksimum ich aktywności przypada w nocy 27.VI., a  Księżyc w ostatniej kwadrze, będzie  nam przeszkadzał w  obserwacjach po północy.

   Dla najciekawszych zjawisk do obserwacji na czerwcowym niebie, najlepiej będzie wykorzystać lunety Młodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego w Niepołomicach  (tel. 12-281-15-61) lub informację na  www.moa.edu.pl, byle pogoda nam dopisywała. Zaś z drugiej strony, nasuwa się takie staropolskie przysłowie:
                         „Wiatry i ludzie czerwcowi do odmiany wciąż gotowi”
   Wobec takich prognoz, życzę Państwu, u progu zbliżających się wakacji i nadchodzącego sezonu urlopowego, samych słonecznych i ciepłych dni, z jak najmniejszą ilością burz.


 Adam Michalec MOA                                                             
W Niepołomicach, 23 kwietnia 2016