Spojrzenie w kwietniowe niebo 2013

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2013

Grzmot w kwietniu – dobra nowina, już szron roślin nie pościna”

To przysłowie pięknie pasuje nie tylko na Prima Aprilis, ale wyraża przy okazji naszą nadzieję na prawdziwą wiosenną aurę, będzie to też jednocześnie Poniedziałek Wielkanocny, więc czeka nas śmigus-dyngus; miejmy nadzieję, że wtedy będzie już na tyle ciepło, aby bez szwanku znieść tradycyjne „pokropienie” wodą. Tęsknimy bardzo za słonecznymi dniami, które powinny wynagrodzić nam tegoroczne śnieżne i ponure dni zimowe. Dlatego ogromnie pocieszającym będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski – od 5 do 15 stopni – tak, że w ciągu kwietnia w Małopolsce przybędzie dnia dokładnie o 103 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o godz. 6.16, a zachodzi o 19.12, natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.18, a zachód dopiero o 19.57, zatem ostatniego kwietnia, we wtorek , dzień będzie trwał 14 godzin i 39 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia roku o 6 godzin i 34 minuty, ale jeszcze krótszy o 104 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia.

Przez cały miesiąc, a szczególnie w trzeciej dekadzie, będziemy notować zwiększoną aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski, wyrzuty plazmy w przestrzeń międzyplanetarną), za wyjątkiem średniej aktywności w pierwszej dekadzie kwietnia. Słońce znajduje się obecnie w fazie bliskiej maksimum aktywności w 24 cyklu. Najczęściej liczba Wolfa wynosić będzie kilkadziesiąt, czyli wtedy na tarczy Słońca występują – co najmniej – dwie lub trzy grupy plam lub pojedyncze plamy, które powstają w obszarach fotosfery Słońca, gdzie dominują silne pola magnetyczne. W sobotę dnia 20 kwietnia o godz. 00.04, Słońce wstępuje w znak Byka. Ponadto jak corocznie, 20 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Ziemi – zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy porzucają śmieci w Lasku Wolskim, czy w Puszczy Niepołomickiej.

Jeśli chodzi o Księżyc, to na przełomie pierwszej i drugiej dekady miesiąca nie będzie nam przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: ostatnia kwadra 3.IV. o godz. 06.37, nów 10.IV. o godz. 11.35, pierwsza kwadra 18.IV. o godz. 14.31 i pełnia 25.IV. o godz. 21.57. Najdalej od Ziemi (w apogeum) będzie Księżyc 15.IV. o godz. 24, a najbliżej od Ziemi (w perygeum) znajdzie się Księżyc 27.IV. o godz. 22. Ponadto Księżyc w swej wędrówce po nieboskłonie, w dniu 14.IV. o godz. 21 zbliży się do Jowisza na odległość około 2 stopni, a 25.IV. o godz. 2, muśnie Spikę (Kłos Panny), najjaśniejszą gwiazdę w gwiazdozbiorze Panny. W tym też dniu, dojdzie do częściowego (1%) zaćmienia Księżyca. Początek wejścia Srebrnego Globu w cień Ziemi to godz. 21.53 , a jego wyjście nastąpi o godz.22.23.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego będzie można zaobserwować na południowo-wschodnim niebie, najlepiej do połowy miesiąca, na godzinę przed wschodem Słońca, jako gwiazdkę zerowej wielkości. Wenus i Mars, przebywają zbyt blisko Słońca i są niewidoczne. Wenus pojawi się nam w maju wieczorem na zachodnim niebie, a Mars dopiero w czerwcu o świcie przed wschodem Słońca. Jowisza, z charakterystycznym cyklonem – czerwoną plamą na jego powierzchni chmur oraz gromadkę galileuszowych satelitów, można będzie obserwować w drugiej połowie nocy, coraz to niżej nad zachodnim horyzontem. Saturna, z pięknie prezentującymi się pierścieniami, który świeci w gwiazdozbiorze Panny, możemy obserwować przez całą noc. W związku z przebywaniem planety w pobliżu opozycji (28.IV.) jej tarcza osiąga największą w tym roku średnicę kątową, aż 19 sekund łuku. Przez teleskop zobaczymy oprócz wspomnianych pierścieni z przerwą Cassiniego, również jego największego satelitę - Tytana. Na dodatek, w dniu 26.IV.o godz. 04, Księżyc zbliży się na niebie do Saturna na odległość prawie 4 stopni, co znakomicie ułatwi nam identyfikację tej planety.

Urana i Neptuna, przebywających odpowiednio w gwiazdozbiorach Ryb i Wodnika, możemy zaobserwować przez lunetę na porannym niebie, przy czym Uran wyłoni się z zórz porannych dopiero po połowie kwietnia.

Aby w/w zjawiska móc obserwować i zapoznać się z ich interpretacją, możemy (powinniśmy) złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym (tel. 12- 281-15-61).

Od 16 do 25 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (30 przelotów na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji nie są najlepsze, gdyż w obserwacjach będzie nam przeszkadzał Księżyc podążający do pełni.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym do obserwacji, lub chociażby do wiosennych spacerów przy bezchmurnym niebie, czego wszystkim Państwu serdecznie życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie takie optymistyczne przysłowie:

Kiedy w kwietniu słonko grzeje, wtedy nikt nie zubożeje”


dr Adam Michalec

w Niepołomicach, 32 marca 2013