Spojrzenie w kwietniowe niebo 2014

"Ciepłe deszcze w kwiecień – rokują pogodną jesień"

To przysłowie pięknie pasuje nie tylko na Prima Aprilis, ale wyraża przy okazji naszą nadzieję na prawdziwą wiosenną aurę, więc czeka nas śmigus-dyngus; miejmy nadzieję, że wtedy będzie już na tyle ciepło, aby bez uszczerbku na zdrowiu znieść tradycyjne „pokropienie” wodą. Tęsknimy bardzo za słonecznymi dniami, które powinny wynagrodzić nam tegoroczne prawie bezśnieżne, a przez to ponure dni zimowe. Dlatego ogromnie pocieszającym będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski – od 5 do 15 stopni – tak, że w ciągu kwietnia w Małopolsce przybędzie dnia dokładnie o 103 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o godz. 6.17, a zachodzi o 19.12, natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.18, a zachód dopiero o 19.57, zatem ostatniego kwietnia, we wtorek, dzień będzie trwał 14 godzin i 39 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia roku o 6 godzin i 34 minuty, ale jeszcze krótszy o 104 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia.

Przez cały miesiąc, a szczególnie w pierwszej i trzeciej dekadzie, będziemy notować zwiększoną aktywność magnetyczną Słońca, która manifestuje się poprzez plamy, rozbłyski, wyrzuty plazmy w przestrzeń międzyplanetarną. Słońce znajduje się obecnie w fazie wtórnego maksimum aktywności w 24 cyklu. Najczęściej liczba Wolfa, czyli ilość plam na tarczy Słońca, wynosić będzie około stu. W Wielkanoc, dnia 20 kwietnia o godz. 07.50, Słońce wstępuje w znak Byka. Dnia 29.IV. wystąpi zjawisko obrączkowego zaćmienia Słońca, u nas będzie niewidoczne. Ponadto jak corocznie, 22 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Ziemi – zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy nadal porzucają śmieci w Puszczy Niepołomickiej.

Jeśli chodzi o Księżyc, to w pierwszym i ostatnim tygodniu miesiąca nie będzie nam przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: pierwsza kwadra 7.IV. o godz. 10.31, pełnia 15.IV. o godz. 09.42 {będzie to pierwsza wiosenna pełnia Księżyca i dlatego w najbliższą niedzielę 20.IV. będą Święta Wielkanocne), ostatnia kwadra 22.IV. o godz. 09.52 i nów 29IV. o godz. 08.14. Najdalej od Ziemi (w apogeum: 404 506 km) będzie Księżyc 8.IV. o godz. 17, a najbliżej od Ziemi (w perygeum: 369 771 km) znajdzie się Księżyc 23.IV. o godz. 02. Dnia 15.IV. wystąpi całkowite zaćmienie Księżyca, u nas niewidoczne. Ponadto Księżyc w swej wędrówce po nieboskłonie, zbliży się do jasnych gwiazd: w dniu 4.IV. do Aldebarana, a 15.IV. do Spiki. Nie pogardzi też spotkaniami z planetami: z Jowiszem 7.IV. o godz. 01, z Marsem 14.IV. o godz. 20, oraz z Saturnem 17.IV. i Wenus 26.IV., oba te ostatnie spotkania wystąpią bladym świtem.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego będzie można zaobserwować coraz to niżej na południowo-wschodnim niebie, do połowy miesiąca, na godzinę przed wschodem Słońca. Wenus jako Jutrzenka, będzie dominować na porannym południowo-wschodnim niebie, przez cały miesiąc. Czerwonawy Mars, który będzie w opozycji do Słońca 8.IV., widoczny będzie w gwiazdozbiorze Panny przez całą noc. Jowisza, goszczącego w Bliźniętach, z charakterystycznym cyklonem – czerwoną plamą na jego południowej półkuli oraz gromadkę galileuszowych satelitów, można będzie obserwować od wieczora, ale z upływem czasu, coraz to niżej nad zachodnim horyzontem. Saturna, z pięknie prezentującymi się pierścieniami, który świeci w gwiazdozbiorze Panny, możemy obserwować w drugiej połowie nocy. Stopniowo będzie on przebywał coraz to dłużej ponad horyzontem, bowiem zbliża się do majowej opozycji. Na dodatek, w dniu 17.IV. Księżyc zakryje Saturna, u nas widoczne będzie przed świtem tylko ich zbliżenie na odległość około 0.4 stopnia. Urana i Neptuna, przebywających odpowiednio w gwiazdozbiorach Ryb i Wodnika, możemy zaobserwować przez lunetę na porannym niebie, przy czym Uran wyłoni się z zórz porannych dopiero w ostatnim tygodniu kwietnia.

Aby w/w zjawiska móc obserwować i zapoznać się z ich interpretacją, możemy (powinniśmy) złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym (tel. 12- 281-15-61).

Od 16 do 25 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (30 przelotów na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są dobre, gdyż w wieczornych obserwacjach nie będzie nam przeszkadzał Księżyc w ostatniej kwadrze.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym do obserwacji, lub chociażby do wiosennych spacerów przy bezchmurnym niebie, czego wszystkim Państwu serdecznie życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie takie optymistyczne przysłowie:"Gdy w końcu kwietnia deszcz porosi, błogosławieństwo polom przynosi”

dr Adam Michalec

MOA w Niepołomicach, 21 lutego 2014