Spojrzenie w lutowe niebo 2014

Spojrzenie w lutowe niebo 2014

Gdy ciepło w styczniu, zimno w kwietniu bywa”

Przysłowie to oddaje nasze zaniepokojenie, jesienną – jak na razie – ciepłą zimą, a chyba będziemy musieli się jednak przygotować na nowe kaprysy tegorocznej aury. Natomiast znacznie precyzyjniej możemy coś powiedzieć o „pogodzie kosmicznej”, czyli co nas czeka w tym miesiącu na firmamencie niebieskim. Jednak już od samego tytułu „lutowe niebo” każdemu robi się zimno, a grypowe ciarki przechodzą po plecach. Zatem w tej sytuacji, pozostaje nam tylko ciepłe i optymistyczne spojrzenie w niebo, a karnawał w tym roku będzie długi, bowiem dopiero 5 marca będzie Popielec. W tym najkrótszym, często najchłodniejszym miesiącu roku, w Małopolsce przybędzie dnia ponad półtorej godziny. Przyznacie Państwo, że brzmi to bardzo optymistycznie. Słońce, chociaż jeszcze nadal przebywa na południowej półkuli nieba, to mimo wszystko systematycznie pnie się po Ekliptyce coraz wyżej i wyżej, przez co i dnia nam znacznie przybywa.

W dniu pierwszego lutego Słońce w Krakowie wschodzi o godz. 7.14, a zachodzi o 16.35; czyli dzień będzie trwał 9 godzin i 21 minut. Natomiast 28 lutego wschód Słońca nastąpi o godz. 6.26, a zachód o 17.20; zatem długość dnia wyniesie już 10 godzin i 54 minuty; dzień będzie zatem dłuższy od najkrótszego dnia roku (22.XII) o 2 godz. i 49 minut. Ponadto, we wtorek 18 lutego o godz. 19.57, Słońce wstępuje w znak Ryb; a za dalszy miesiąc w znak Barana – czyli wtedy będziemy mieli początek astronomicznej Wiosny, oby nie tylko w kalendarzu!

Słońce w tym miesiącu wykazywać będzie dużą aktywność magnetyczną, więc należy się liczyć z możliwością zaobserwowania wielu grup plam na jego tarczy i towarzyszącym im wyrzutom plazmy w przestrzeń międzyplanetarną, szczególnie w drugiej dekadzie lutego. Może w związku z tym, zaobserwujemy w Małopolsce zjawisko zorzy polarnej?

Ciemne, bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, wystąpią na początku i końcem miesiąca, bowiem w lutym nie będzie Księżyca w nowiu, a kolejność jego pozostałych faz będzie następująca: pierwsza kwadra 6.II. o godz. 20.22, pełnia 15.II. o godz. 00.53 i ostatnia kwadra 22.II. o godz. 18.15.

W apogeum (406 238 km od Ziemi) Księżyc znajdzie się 12.II. o godz. 06, a w perygeum (360 446 km od Ziemi) będzie 27.II. o godz.. 21.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego będzie można najłatwiej dostrzec w pierwszym tygodniu lutego, tuż po zachodzie Słońca nisko nad południowo-zachodnim horyzontem, oraz w ostatnim tygodniu miesiąca o świcie, też nisko, ale nad południowo-wschodnim horyzontem. Odszukanie Merkurego powinien nam w znacznym stopniu ułatwić Księżyc, który zbliży się do planety na odległość od 3 do 4 stopni i to dwukrotnie: 1 I 27 lutego. Natomiast Wenus jako Jutrzenka, czyli Gwiazda Poranna, przez cały miesiąc króluje swym blaskiem (z maksimum 15.II), na co najmniej godzinę przed świtem, coraz to wyżej nad południowo-wschodnim horyzontem. Nad ranem 26 lutego, dojdzie do zakrycia planety przez Księżyc podążający do marcowego nowiu, ale u nas będzie widoczne tylko ich wzajemne zbliżenie na odległość około 0.4 stopnia. Mars widoczny będzie w drugiej połowie nocy, przez cały miesiąc w gwiazdozbiorze Panny, a 3 lutego zbliży się do Spiki, najjaśniejszej gwiazdy w tej konstelacji, na odległość około 4,5 stopnia. Jowisza, po styczniowej opozycji, wraz z jego gromadką galileuszowych księżyców, możemy obserwować przez cały miesiąc już od wieczora, wysoko na południowym niebie, w gwiazdozbiorze Bliźniąt. Nad ranem 11 lutego do planety zbliży się Księżyc podążający do pełni, na odległość prawie 5 stopni. Natomiast w drugiej połowie nocy, w gwiazdozbiorze Wagi dostrzeżemy Saturna z pierścieniami. W nocy 21/22 lutego , dojdzie do zakrycia planety przez Księżyc będący w ostatniej kwadrze. Niestety, u nas nad wschodnim horyzontem, będzie widoczne już tylko ich oddalanie się od siebie. Zaś nisko nad południowo-zachodnim horyzontem, w gwiazdozbiorze Ryb, możemy dostrzec przez lunetę planetę Uran. Neptun goszczący w Wodniku, już z początkiem lutego zniknie w promieniach zachodzącego Słońca, by pojawić się na porannym niebie dopiero w połowie marca.

Z ciekawszych konfiguracji na niebie, które bym Państwu polecał, oprócz w/w zbliżeń Księżyca z planetami, również interesujące i widowiskowe będą jego bliskie spotkania z jasnymi gwiazdami, a mianowicie: w dniu 8 lutego z Aldebaranem oraz 19 lutego ze Spiką.

Warto też pamiętać, że w środę 19 lutego przypada 541 rocznica urodzin Mikołaja Kopernika.

Zatem, aby na nieboskłonie te wszystkie zjawiska móc dobrze zaobserwować, można złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach (tel. 12-281-15-61).

W tym miesiącu nie „przewiduje się” bogatych deszczy meteorów, chociaż 25 lutego przypada maksimum mało aktywnego roju, promieniującego z okolicy „delty” w gwiazdozbiorze Lwa. Księżyc po ostatniej kwadrze nie będzie nam przeszkadzał w ich wieczornych obserwacjach. Jak z tego widać, luty – choć krótki – to będzie dość interesujący dla miłośników obserwacji nieba.

Dysponując zaś wolna chwilą, szczególnie w przerwach transmisji z Olimpiady Zimowej w Soczi, zachęcam gorąco Państwa do wieczornych spacerów, a przy okazji spójrzmy w niebo, pamiętając jednocześnie o staropolskim przysłowiu:

Luty, gdy wiatrów i mrozów nie daje, przyprowadzi rok słotny i nieurodzaje"


Adam Michalec

MOA w Niepołomicach, 20 stycznia 2014