Spojrzenie w majowe niebo 2014

Spojrzenie w majowe niebo

Pogoda w majową niedzielę – zwiastuje urodzaju wiele”

W związku z tym przysłowiem chcielibyśmy, aby wiosennie, zielono i tak majowo było zawsze, ale życzmy też sobie dużo bezchmurnego nieba, bowiem firmament – przy coraz krótszych nocach – szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce, mimo wielu świąt w naszym kalendarzu, nie wypoczywa, bowiem w środę 21.V. o godz.06.53 przejdzie ze znaku Byka w znak Bliźniąt. Nadal mozolnie wznosi się po Ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski – ale już wolniej niż w kwietniu – tak, że w ciągu tego miesiąca, w Małopolsce, przybędzie dnia dokładnie o 79 minut. Jednakowoż tempo tego przyrostu dnia maleje, z 4 minut dziennie w pierwszym tygodniu maja, do 2 minut pod koniec miesiąca. W dniu 1 Maja, Słońce będzie „pracowało” w przysłowiowym pocie czoła przez 14 godzin i 43 minuty – wschodzi w Krakowie o 5.16,a zachodzi o 19.59. Natomiast ostatniego maja, dzień w Krakowie i okolicy będzie trwał aż 16 godz. i 2 minuty, a będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia o 21 minut.

Z podwyższoną aktywnością magnetyczną naszej gwiazdy, należy się liczyć przez cały miesiąc, a silny wzrost aktywności Słońca wystąpi prawdopodobnie w drugiej dekadzie maja. Obserwacje Słońca z ostatnich miesięcy, wskazują na szybkie zmiany jego aktywności magnetycznej w 24 cyklu, co manifestuje się nagłym wzrostem ilości protuberancji, plam na słonecznej tarczy oraz licznymi wyrzutami chmur plazmy w przestrzeń międzyplanetarną, które to chmury od czasu do czasu trafiając w Ziemię, wywołują rozmaite zjawiska geofizyczne.

Jeśli zaś chodzi o Księżyc, to w pierwszym i ostatnim tygodniu miesiąca będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: pierwsza kwadra 7.V. o godz. 05.16, pełnia 14.V. o godz. 21.16, ostatnia kwadra 21.V. o godz. 14.59 i nów 29.V. o godz. 20.40. Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc 6.V. o godz. 12, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie Księżyc 18.V. o godz. 14.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego możemy dostrzec wieczorem, nisko na południowo-zachodnim niebie, ale dopiero po 5 maja, a najlepsze warunki do jego obserwacji będą 25.V. Wenus, jako Gwiazda Poranna, poprzedzać będzie przez cały miesiąc, wschód Słońca o około półtorej godziny. Zatem aby ją obserwować trzeba wcześnie wstać. Mars, po kwietniowej opozycji, w maju będzie widoczny praktycznie przez całą noc, goszcząc w gwiazdozbiorze Panny. Wieczorem 11.V. do Marsa zbliży się Księżyc na odległość około 3 stopni. Jowisz, widoczny jest wieczorem na zachodnim niebie w gwiazdozbiorze Bliźniąt. W dniu 4.V. zbliży się do niego Księżyc na odległość około 5 stopni. Saturn przebywający w gwiazdozbiorze Wagi będzie w opozycji 10.V. i dlatego będzie nam świecił w maju przez całą noc. W dniu 14.V. dojdzie do zakrycia Saturna przez Księżyc. To ciekawe zjawisko będą mogli zaobserwować mieszkańcy południowej Australii i Nowej Zelandii. Natomiast u nas, wieczorem tegoż dnia, będzie widoczne na niebie już tylko ich bliskie rozstanie. Uran, przebywający w gwiazdozbiorze Ryb, będzie go można dostrzec o świcie. Prawie godzinę wcześniej niż Uran, w gwiazdozbiorze Wodnika wschodzi Neptun. Obie te „poranne” planety dostrzeżemy za pomocą lornetki. Nad ranem w dniu 14 maja do Urana zbliży się Wenus, na odległość około 1,2 stopnia, co powinno nam ułatwić identyfikację planety Uran.

W dniach 30.V. – 1.VI. odbędą się kolejne „Dni Niepołomic”, a w MOA czekać będą na Państwa „otwarte kopuły” z teleskopami do obserwacji nieba. W przypadku zachmurzenia, jedynie niebo pod kopułą w Planetarium – warto skorzystać z takiej majówki!

W pierwszej dekadzie maja promieniują jasne i szybkie meteory z roju Akwarydów. Meteory te to pozostałość warkocza komety Halley’a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza. Tegoroczne maksimum jego aktywności przypada na 6 maja, w godzinach porannych, zatem w obserwacjach nie będzie nam przeszkadzał Księżyc prawie w pierwszej kwadrze.

Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do obserwacji, oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które powinniśmy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków. Nie zapomnijmy ani przez chwilę, podczas tych przechadzek po Ziemi – zerkając w górę – o rzeczywistości i nie zawsze bezchmurnym niebie, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:

Kiedy mokry maj, będzie bogaty urodzaj”



Adam Michalec, MOA w Niepołomicach, 2 kwietnia 2014