Spojrzenie w majowe niebo 2016


                               „Z chłodną  majową wiosną – nadzieje na ciepłe lato rosną”

    W związku z tym przysłowiem chcielibyśmy, aby wiosennie, zielono i  kwitnąco było zawsze, więc życzmy sobie  dużo bezchmurnego nieba, bowiem firmament – przy coraz to krótszych nocach – szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce,  o małej aktywności magnetycznej, wieczorem 20.V. o godz. 23.10 przejdzie ze znaku Byka w znak Bliźniąt. Nadal mozolnie wznosi się po ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski – ale już wolniej niż w kwietniu – tak, że w ciągu tego miesiąca, w Małopolsce, przybędzie dnia dokładnie o 81 minut. W dniu 1 Maja, Słońce będzie „pracowało” w przysłowiowym  pocie czoła przez 14 godzin i 43 minuty – wschodzi w Krakowie o 5.16, a zachodzi o 19.59. Natomiast ostatniego maja, dzień w Krakowie i okolicy będzie trwał aż 16 godz. i 4 minuty, a będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia  roku o 19 minut. 

    Z  podwyższoną aktywnością magnetyczną naszej gwiazdy należy się liczyć w pierwszej i trzeciej dekadzie maja. Obserwacje Słońca w ostatnich miesiącach, wskazują na dekadencję jego aktywności magnetycznej i powolne przechodzenie do minimum, po maksimum 24-ego cyklu. Jednakże, często w przeszłości obserwowano niespodziewany  wzrost ilości protuberancji, plam na słonecznej tarczy oraz liczne rozbłyski rentgenowskie i towarzyszące im wyrzuty chmur plazmy w przestrzeń międzyplanetarną. Chmury te, wlokące ze sobą słoneczne pole magnetyczne, od czasu do czasu - na szczęście - trafiając w Ziemię, mogą wywoływać rozmaite zjawiska geofizyczne, np. zorze polarne.

   Jeśli zaś chodzi o Księżyc, to w pierwszej dekadzie miesiąca będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: nów 6.V. o godz. 21.30, pierwsza kwadra 13.V. o godz. 19.02, pełnia 21.V. o godz. 23.14 i ostatnia kwadra 29.V. o godz. 14.12.  Najbliżej  Ziemi (w perygeum) znajdzie się Księżyc 6.V. o godz.06, a najdalej od nas (w apogeum) będzie o północy 18/19 maja. Ponadto, w dniu 8.V. o godz. 11, Księżyc zakryje  Aldebarana, najjaśniejszą gwiazdę w gwiazdozbiorze Byka. Zjawisko będzie można obserwować przez lunetę. Zapraszamy do MOA.

   Dla obserwatorów zainteresowanych planetami, mam następujące wieści: Merkurego możemy dostrzec wczesnym rankiem, nisko na południowo-wschodnim niebie, dopiero po 20 maja. Najlepsze, powiedziałbym specjalne warunki do jego obserwacji będą wcześniej, bo już 9 maja. Wtedy bowiem będzie można obserwować przejście (tranzyt) planety przed tarczą Słońca. Zjawisko rozpocznie sie o godz. 13.12 (I kontakt), 13.15 - II kontakt, maksimum zjawiska nastąpi o godz. 16.56, i będzie widoczne u nas aż do zachodu Słońca, czyli  do godz. 20.12. Zejście Merkurego z tarczy słonecznej (kontakt III i IV) nastąpi u nas już po zachodzie Słońca i tego nie będziemy mogli obserwować. Następne takie zjawisko, tranzytu Merkurego przed tarcza Słońca, będzie można obserwować dopiero w dniu 11.XI. 2019 roku. Aby móc bezpieczne chociaż zobaczyć to majowe zjawisko, zapraszam do MOA.

Błyszcząca zazwyczaj Wenus, przez cały miesiąc kryje się w promieniach Słońca, by się nam pojawić dopiero pod koniec lipca, jako Gwiazda  Wieczorna.
Natomiast Mars, widoczny jest w maju przez całą noc, goszcząc w gwiazdozbiorze Skorpiona, a 22 maja będzie w opozycji do Słońca (około 77 mln km od Ziemi), by końcem miesiąca przejść do gwiazdozbioru Wagi. Będzie to bardzo dobry okres  do obserwacji tego czerwonawego "boga wojny". Jowisz, z gromadką galileuszowych satelitów, widoczny będzie w pierwszej połowie nocy w  gwiazdozbiorze Lwa.  
Saturn przebywający w gwiazdozbiorze  Wężownika będzie w opozycji 3.VI. i dlatego będzie nam świecił w maju przez całą noc. O północy 22.V. do Saturna zbliży się  Księżyc, na odległość 3 stopni.
Uran,  przebywa w gwiazdozbiorze Ryb, a będzie go można dostrzec przed świtem, ale dopiero końcem miesiąca. Prawie godzinę wcześniej niż Uran, w gwiazdozbiorze Wodnika wschodzi Neptun. Obie te „poranne” planety dostrzeżemy za pomocą lornetki.

  W pierwszej dekadzie maja promieniują jasne i szybkie meteory z roju Akwarydów. Meteory te to pozostałość warkocza komety Halley’a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza. Tegoroczne maksimum jego aktywności przypada na 5/6 maja, a w obserwacjach nie będzie nam przeszkadzał Księżyc w nowiu.
 Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do obserwacji, oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które możemy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków. Nie zapominajmy ani przez chwilę podczas tych przechadzek po Ziemi – zerkając w górę – o rzeczywistości i nie zawsze bezchmurnym niebie, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:

           „Deszcze w Zielone Świątki (15.V.), dobre czynią  porządki”


Adam Michalec, MOA                                        
w Niepołomicach, 5 kwietnia 2016