Spojrzenie w marcowe niebo 2016

Gdy suchy marzec, kwiecień nagradza, bo deszcz sprowadza

powiada staropolskie przysłowie, a zatem nie tylko dla obserwacji astronomicznych życzmy sobie w tym miesiącu bezchmurnego nieba. Po emocjach związanych z kapryśną zimą, czeka nas wreszcie upragniona wiosna i cieszymy się z faktu, że Słońce powoli, ale systematycznie, wznosi się po Ekliptyce coraz wyżej i wyżej, aby wreszcie przeciąć równik niebieski 20 marca o godz. 05.30, w punkcie równonocy wiosennej – zwanym punktem Barana. Słońce „przechodzi” wtedy z półkuli południowej nieba na północną, ze znaku Ryb w znak Barana. Rozpocznie się wówczas astronomiczna Wiosna, a na ten moment, szczególnie przez ostatnie miesiące, czekaliśmy z utęsknieniem. Ponadto, ze względu na zjawisko refrakcji atmosferycznej (ciała niebieskie – w tym również Słońce – widzimy wyżej nad horyzontem, niż są one w rzeczywistości), powodującej zakrzywienie toru promieni świetlnych, zrównanie dnia z nocą wystąpi już 17 marca. W Krakowie i okolicy, w dniu 1 marca Słońce wschodzi o 6.22, a zachodzi o 17.22, zaś ostatniego marca wschodzi (już według czasu letniego) o 6.18, a zachodzi o 19.11, wtedy dzień będzie trwał 12 godzin i 53 minuty. Zatem w marcu w Małopolsce, przybędzie dnia już o 113 minut!

Aktywność magnetyczna Słońca będzie mała, jedynie na pewien jego wzrost możemy liczyć na przełomie każdej dekady miesiąca. Ponadto, 8/9.III., wystąpi całkowite zaćmienie Słońca, które u nas nie będzie widoczne. Zjawisko będzie można obserwować w Australii i Oceanii. Nam zaś pozostaje w nocy z 26/27 marca, na Święta Wielkanocne, zmiana czasu z zimowego na czas letni, powinniśmy przestawić zegarki o godzinę do przodu. Rano od tej pory, musimy (powinniśmy) wstawać o godzinę wcześniej, ale za to będziemy mieć dłuższe, jasne popołudnia!

Natomiast ciemne bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, będą do połowy miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca w marcu będzie następująca: ostatnia kwadra 2.III. o godz. 00.11, nów 9.III. o godz. 02.54 (wtedy też glob Księżyca przesłoni Słońce), pierwsza kwadra 15.III. o godz. 18.03, pełnia 23.III. o godz. 13.01 i ostatnia kwadra 31.III. o godz. 17.17.

Najbliżej Ziemi (w perygeum) znajdzie się Księżyc 10.III. o godz. 08, a najdalej od Ziemi (w apogeum) będzie 25. III o godz. 15. Ponadto 14.III.o godz. 14, Księżyc zakryje Aldebarana, najjaśniejszą gwiazdę w konstelacji Byka, zaś 23.III. wystąpi półcieniowe zaćmienie Księżyca, ale to zjawisko nie będzie widoczne z terenów Polski.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego będzie można zaobserwować o świcie, tylko w pierwszej dekadzie marca, nisko nad południowo – wschodnim horyzontem, później skryje się w promieniach wschodzącego Słońca. Natomiast Wenus jako Gwiazda Poranna, przez cały miesiąc pojawia się coraz to niżej nad południowo-wschodnim horyzontem, brylując swym blaskiem tuż przed wschodem Słońca. Czerwonawego Marsa znajdziemy na niebie w drugiej połowie nocy, goszczącego w pierwszym tygodniu marca w gwiazdozbiorze Wagi, a następnie w Skorpionie. Ta wędrówka planety na niebie powoduje, że z upływem dni, coraz dłużej przebywa nad horyzontem, by w maju znaleźć się w opozycji do Słońca. Jowisz znajduje się w gwiazdozbiorze Lwa, a ze względu na przebywanie w opozycji (8.III.) względem Słońca, można go będzie obserwować przez całą noc, podziwiając przez lunetę jego gromadkę galileuszowych satelitów. Natomiast w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Wężownika, widoczny będzie Saturn z pierścieniami. Uran widoczny będzie wieczorem w gwiazdozbiorze Ryb, ale tylko do połowy marca, potem skryje się w promieniach Słońca. Natomiast Neptun, przebywający w gwiazdozbiorze Wodnika, pojawi się nam na porannym niebie dopiero w drugiej połowie miesiąca, wyprzedzając wschód Słońca.

Aby spojrzeć przez lunetę chociażby na w/w planety, możan w tym celu złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, mieszczącym się przy ul. Mikołaja Kopernika 2 (tel. 12-281-15-61) – wcześniej tam telefonujemy.

W tym miesiącu nie przewiduje się bogatych deszczy meteorów, chociaż 24 marca przypada maksimum mało aktywnego, rozciągłego roju (Wirginidy), promieniującego z okolicy „alfy” – czyli Spiki, najjaśniejszej gwiazdy w Pannie. Niestety, ale Księżyc w pełni będzie przeszkadzał w obserwacjach maksimum tego roju. Natomiast bliskość Wiosny, niechaj nas zachęca do ostatnich zimowych spacerów. Dodatkowo wypada tylko nam sobie życzyć bezchmurnego nieba, a w marcu takie pogody często u nas występują. Zatem spoglądając wieczorem, w środku nocy lub wczesnym rankiem w rozgwieżdżone niebo, przypomnijmy sobie na pociechę, jeszcze jedno przysłowie:

Wraz z Wiosną, nasze nadzieje rosną

dlatego wszystkim Państwu stosownej pogody wiosennej, serdecznie życzę.


Adam Michalec MOA w Niepołomicach,

31 stycznia 2016