Spojrzenie w październikowe niebo 2012

Adam Michalec MOA w Niepołomicach, 9 września 2012


Spojrzenie w październikowe niebo 2012


W krótkie dzionki października wszystko z pól i sadów znika”

Przysłowie to zapowiada nam piękną pogodną jesień, umożliwiająca zakończenie zbioru plonów. Zawsze starajmy się wykorzystać te ostatnie ciepłe dni, bowiem Słońce nie próżnuje, ale jego deklinacja z dnia na dzień maleje, a w związku z tym, na naszej półkuli, długość dnia systematycznie się skraca. Dlatego powinniśmy wykorzystać tę „Polską złotą Jesień”. W tym miesiącu w Małopolsce, ubędzie dnia aż o 109 minut; z 11 godz. 38 minut na początku października do 9.49 przy końcu miesiąca. Słońce, w pierwszym dniu miesiąca wschodzi o godz. 6.40, a zachodzi o 18.18; natomiast ostatniego października, wschodzi o 6.29 a zachodzi o 16.18. Nie do wiary, ale ten dzień będzie jeszcze dłuższy od najkrótszego dnia roku o 104 minuty! Ponadto Słońce, w dniu 23 października o godz. 02.13, przechodzi ze znaku Wagi w znak Skorpiona (czyli Niedźwiadka).


W tym miesiącu należy się spodziewać paru dni o bardzo podwyższonej aktywności magnetycznej Słońca (plamy, rozbłyski, protuberancje), związanej z licznymi centrami aktywności w jego fotosferze, szczególnie w pierwszej i ostatniej dekadzie miesiąca. Ponadto, nasza gwiazda często szykuje w zanadrzu jakieś niespodzianki, którymi może nas zaskoczyć. Dlatego też warto prowadzić obserwacje Słońca, aby nie być niemile zaskoczonym.


W tym też celu MOA, wespół z PTA i PTMA, organizuje w dniach 19-21 października, już Piątą Międzynarodową Konferencję Astronomiczną„ dla nauczycieli, którzy będą mogli pogłębić swą wiedzę przede wszystkim z fizyki Słońca.

Uwaga! W nocy z 27/28 października (z soboty na niedzielę) śpimy rano o godzinę dłużej, przechodzimy bowiem na czas zimowy (środkowo-europejski), czyli cofamy dotychczasowe wskazania zegarów o godzinę.

Ciemne bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, będą w połowie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest następująca: ostatnia kwadra 8.X. o godz. 09.33, nów 15.X. o godz. 14.03, pierwsza kwadra 22.X. o godz. 05.32 i pełnia 29.X. o godz. 20.49. W apogeum (najdalej od Ziemi) znajdzie się Księżyc 5.X. o godz. 03, a w perygeum (najbliżej Ziemi) będzie 17.X. również o godz. 03.


Jeśli chodzi o planety, to Merkury pokaże nam się w październiku na wieczornym niebie, tyle że nisko nad zachodnim horyzontem. Najlepszy okres do jego obserwacji to ostatni tydzień miesiąca, o ile pozwolą na to warunki pogodowe.

Wenus – jako Jutrzenka – króluje na porannym niebie przez cały miesiąc. Ponadto 3.X. znajdzie się blisko Regulusa, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lwa. Warto wstać przed godz. 6-tą, aby to zobaczyć na własne oczy.

Mars natomiast słabo świeci na wieczornym niebie, zachodził będzie mniej więcej dwie godziny po Słońcu. Znajdziemy go w gwiazdozbiorze Skorpiona, gdzie 20.X. zbliży się do Antaresa, najjaśniejszej tam gwiazdy, a następnie przewędruje do konstelacji Wężownika.

Jowisza możemy obserwować przez całą noc, wraz z jego gromadką galileuszowych satelitów. Późnym wieczorem, w dniu 5.X. około godz. 23, Księżyc, podążający do ostatniej kwadry, zbliży się do Jowisza na odległość poniżej jednego stopnia. Warto zwrócić uwagę na tę konfigurację na nocnym niebie.

Saturn jest na niebie zbyt blisko Słońca (26.X. koniunkcja ze Słońcem), aby go obserwować. Pojawi się nam na porannym niebie dopiero w połowie listopada.

Uran po wrześniowej opozycji (29.IX) widoczny jest – co najmniej przez lornetkę - przez całą noc w gwiazdozbiorze Ryb. Neptun natomiast gości w gwiazdozbiorze Wodnika, będąc dogodnym do obserwacji w pierwszej połowie nocy, ale już przez lunetkę.

Aby móc zaobserwować nie tylko Jowisza, czy Księżyc, a w dzień plamy na Słońcu, najlepiej złożyć wizytę w MOA (Tel. 12-281-15-61). W razie niepogody i nie tylko, polecam Planetarium.


Przez cały październik – na południowo-wschodnim niebie - promieniują szybkie meteory z roju Orionidów. Maksimum roju przypada na 20.X., możemy wtedy oczekiwać do 30 „spadających gwiazd” na godzinę. W obserwacjach nie będzie przeszkadzał nam Księżyc podążający do pierwszej kwadry.

Natomiast od 6-10.X. (maksimum 8.X.) promieniują Drakonidy, czyli ich radiant leży w gwiazdozbiorze Smoka. Księżyc w ostatniej kwadrze nie będzie przeszkadzał w ich obserwacjach.

Wypada tylko Państwu życzyć dobrej pogody jesiennej, która ułatwi nie tylko przeprowadzenie ciekawych obserwacji nieba, a na zakończenie przysłowie:

Jesień – je się!” – zatem smacznego!