Nieśmiała galaktyczna sąsiadka

Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu
ESO

Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu jest bliską sąsiadko naszej Drogi Mlecznej. Została sfotografowana za pomocą kamery Wide Field Imager zainstalowanej na 2,2-metrowym teleskopie MPG/ESO w Obserwatorium La Silla. Pomimo swojej bliskości, obie galaktyki mają bardzo różne historie i cechy. Omawiana galaktyka jest znacznie mniejsza i starsza niż Droga Mleczna, co czyni ją cennym obiektem zarówno dla badań nad powstawaniem gwiazd, jak i galaktyk we wczesnym Wszechświecie. Jednak z powodu słabego blasku badania tego obiekty nie są prostym zadaniem.

Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu — znana także jako Eliptyczna Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu, albo Sferoidalna Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu—  jest galaktyką  karłowatą sferoidalną oraz jedną  z czternastu znanych galaktyk satelitarnych okrążających Drogę Mleczną [1]. Te galaktyczne autostopowiczki znajduje się blisko szerokiego halo Drogi Mlecznej  - sferycznego obszaru rozciągającego się daleko poza ramiona spiralne naszej galaktyki. Jak wskazuje nazwa, omawiana galaktyka widoczna jest w południowym gwiazdozbiorze Rzeźbiarza i znajduje się 280 000 lat świetlnych od Ziemi. Pomimo swojej bliskości, została odkryta dopiero w 1937 roku, ponieważ jej gwiazdy są słabe i rozproszone na niebie.

Mimo że Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu jest obiektem trudnym do badań, okazała się jedną z pierwszych odkrytych słabych galaktyk karłowatych okrążających Drogę Mleczną. Kształt malutkiej galaktyki zaintrygował astronomów w momencie jej odkrycia, ale obecnie sferoidalne galaktyki karłowate odgrywają ważną role u astronomów w badaniu przeszłości Wszechświata.

Uważa się, że Droga Mleczna, podobnie jak wszystkie duże galaktyki, uformowała się z mniejszych galaktyk we wczesnym Wszechświecie. Jeśli część z tych małych galaktyk nadal istnieje obecnie, powinny zawierać wiele ekstremalnie starych gwiazd. Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu pasuje do obrazu pierwotnej galaktyki dzięki dużej liczbie starych gwiazd widocznych na prezentowanym zdjęciu.

Astronomowie mogą określić wiek gwiazd w galaktyce, ponieważ ich światło niesie ze sobą sygnatury zaledwie niewielkiej ilości cięższych pierwiastków chemicznych. Ciężkie pierwiastki gromadzą się w galaktykach dzięki kolejnym generacjom gwiazd. Niski poziom ciężkich pierwiastków wskazuje, że średni wiek gwiazd w Galaktyce Karłowatej w Rzeźbiarzu jest duży.

Taka ilość starych gwiazd czyni tę galaktykę głównym celem badań najwcześniejszych okresów formowania gwiazd. W najnowszych badaniach astronomowie połączyli wszystkie dane dostępne dla galaktyki, aby utworzyć najbardziej dokładny obraz historii powstawania gwiazd dostępny dla sferoidalnych galaktyk karłowatych. Analizy ujawniły istnienie dwóch osobnych grup gwiazd w tej galaktyce. Pierwsza, dominująca grupa obejmuje starszą populację, u której brak cięższych pierwiastków. Druga, mniejsza populacja jest z kolei bogata w ciężkie pierwiastki. Podobnie jak młodzi ludzie tłoczący się w centrach miast, ta młodzieżowa populacja gwiazd jest skoncentrowana w centrum galaktyki.

Gwiazdy w galaktykach karłowatych takich jak Galaktyka Karłowata w Rzeźbiarzu, mogą odzwierciedlać złożoną historię powstawania gwiazd. Ale ponieważ większość gwiazd w  galaktykach karłowatych jest odizolowana od siebie nawzajem i nie oddziałują ze sobą przez miliardy lat, każdy z zestawów gwiazd ma swój własny tok ewolucji. Badania podobieństwa pomiędzy historiami galaktyk karłowatych i wyjaśnianie przypadków nietypowych pomoże wyjaśnić rozwój wszystkich galaktyk, od najmniejszych karłowatych do największych spiralnych. Astronomowie mogą rzeczywiście wiele dowiedzieć się od nieśmiałych sąsiadek Drogi Mlecznej.

Uwagi

[1] Ta słaba galaktyka nie powinna być mylona ze znacznie jaśniejszą Galaktyką w Rzeźbiarzu (NGC 253) widoczną w tym samym gwiazdozbiorze.


Źródło: ESO | Tłumaczenie: Krzysztof Czart

Liczba odsłon: 1168