Spojrzenie w kwietniowe niebo 2015

Grzmot w kwietniu – dobra nowina, już szron roślin nie pościna”

To przysłowie pięknie pasuje nie tylko na Prima Aprilis, ale wyraża przy okazji naszą nadzieję na prawdziwą wiosenną aurę, więc czeka nas śmigus-dyngus; miejmy nadzieję, że wtedy będzie już na tyle ciepło, aby bez uszczerbku na zdrowiu znieść tradycyjne „pokropienie” wodą. Tęsknimy bardzo za słonecznymi dniami, które powinny wynagrodzić nam tegoroczne ponure dni zimowe. Dlatego ogromnie pocieszającym będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce systematycznie wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski – od 5 do 15 stopni – tak, że w ciągu kwietnia w Małopolsce przybędzie dnia dokładnie o 103 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o godz. 6.17, a zachodzi o 19.12, natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.19, a zachód dopiero o 19.57, zatem ostatniego kwietnia, dzień będzie trwał 14 godzin i 38 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia roku o 6 godzin i 33 minuty, ale jeszcze krótszy o 105 minut od tego najdłuższego, czerwcowego dnia.

Przez cały miesiąc, a szczególnie w pierwszej i trzeciej dekadzie, będziemy notować zwiększoną aktywność magnetyczną Słońca, która manifestować się będzie poprzez plamy, rozbłyski i wyrzuty plazmy w przestrzeń międzyplanetarną. Słońce znajduje się obecnie w fazie słabnącego wtórnego maksimum aktywności 24-go cyklu. Najczęściej liczba Wolfa, czyli ilość grup i plam na tarczy Słońca, wynosić będzie poniżej stu. W dniu 20 kwietnia o godz. 11.41, Słońce wstępuje w znak Byka. Ponadto jak corocznie, 22 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Ziemi – zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy nadal porzucają śmieci w Puszczy Niepołomickiej.

Jeśli chodzi o Księżyc, to w drugiej dekadzie miesiąca nie będzie nam przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: pełnia 4.IV. o godz. 14.06 {będzie to pierwsza wiosenna pełnia Księżyca i dlatego w najbliższą niedzielę 5.IV. będą Święta Wielkanocne), ostatnia kwadra 12.IV. o godz. 05.44, nów 18.IV. o godz. 20.57 i pierwsza kwadra 26.IV. o godz. 01.55. Najdalej od Ziemi (w apogeum) będzie Księżyc dwukrotnie: 1.IV. o godz. 15 i 29.IV. o godz. 06, a najbliżej od Ziemi (w perygeum) znajdzie się Księżyc 17.IV. o godz. 06. Dnia 4.IV. wystąpi całkowite zaćmienie Księżyca, u nas niewidoczne. Ponadto Księżyc w swej wędrówce po nieboskłonie, zbliży się w dniu 21.IV. o godz. 19 do Aldebarana, a w godzinę później do Wenus. Nie pogardzi też spotkaniem z Jowiszem 26.IV. o godz. 20.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego będzie można zaobserwować coraz to wyżej na południowo-zachodnim niebie, ale dopiero po 20 kwietnia, w godzinę po zachodzie Słońca. Wenus jako Gwiazda Wieczorna, dominuje na zachodnim niebie, w dobre dwie godziny po zachodzie Słońca, przez cały miesiąc. Czerwonawy Mars, widoczny będzie wieczorem w gwiazdozbiorze Barana, bardzo nisko na zachodzie, ale tylko do połowy kwietnia, potem skryje sie w promieniach zachodzącego Słońca. Jowisza, goszczącego w Raku, z charakterystycznym cyklonem – czerwoną plamą na jego południowej półkuli oraz gromadką czterech galileuszowych satelitów, można obserwować od wieczora, ale z upływem czasu, coraz to niżej nad zachodnim horyzontem. Saturna, z pięknie prezentującymi się pierścieniami, który świeci w gwiazdozbiorze Skorpiona, możemy obserwować w drugiej połowie nocy. Stopniowo będzie on przebywał coraz to dłużej ponad horyzontem, bowiem zbliża się do majowej opozycji. Uran przebywa w gwiazdozbiorze Ryb i kryje się praktycznie przez cały miesiąc w promieniach słonecznych, a wyłoni sie dopiero z zórz wieczornych w ostatnim tygodniu kwietnia. Neptun, przebywa w Wodniku, a możemy go obserwować przez lunetę przed świtem.

Aby w/w zjawiska móc obserwować i zapoznać się z ich interpretacją, możemy złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym (tel. 12- 281-15-61).

Od 16 do 25 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (do 30 przelotów na godzinę) przypada na 23 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji nie są dobre, gdyż w wieczornych obserwacjach nie będzie nam przeszkadzał Księżyc przed pierwszą kwadrą.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym do obserwacji, lub chociażby do wiosennych spacerów przy bezchmurnym niebie, czego wszystkim Państwu serdecznie życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie takie optymistyczne przysłowie:

Kwiecień co deszczem rosi, wiele owoców przynosi”



Adam Michalec

MOA w Niepołomicach, 21 lutego 2015