Proszę o wyjaśnienie błądzenia planet. Czy można z Marsa obserwować błądzenie Jowisza?

Pytanie:

Proszę o wyjaśnienie błądzenia planet. Czy można z Marsa obserwować błądzenie Jowisza?
od: Ewa

Odpowiedź:

dr Krzysztof T. Chyży:

Starożytni oprócz gwiazd stałych, które na firmamencie niebieskim tworzyły niezmieniające się konstelacje rozróżniali także gwiazdy błądzące, które przemieszczały się w różny sposób względem gwiazd stałych. Oprócz Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza i Saturna zaliczali oni do gwiazd błądzących również Słońce i Księżyc. 

Dziś wiemy, że gwiazdy stałe to gwiazdy w dzisiejszym tego słowa znaczeniu (odległe Słońca). Księżyc to naturalny satelita Ziemi, który zmienia położenie względem gwiazd ponieważ krąży wokół Ziemi. Pozostałe gwiazdy błądzące nazywamy dzisiaj planetami (od greckiego planao - błądzę), wespół z później odkrytymi: Uranem, Neptunem i Plutonem.

Błądzenie planet na niebie jest przede wszystkim wynikiem ich ruchu wokół Słońca (czego dowodził już Kopernik). Nawet obserwator umieszczony poza naszym Układem Słonecznym będzie widział przemieszczanie się planet (ich  błądzenie) na tle gwiazd. Obserwator na Ziemi, poruszającej się wokół Słońca, może dodatkowo obserwować ruch wsteczny planety, kiedy na pewien czas zawraca ona ze swej drogi i porusza się w drugą stronę nieba. Przedstawia to np. dla Marsa  rysunek i animacja. Pozostałe planety, od Merkurego do Plutona, również poruszają się czasami ruchem wstecznym.

Kliknij, by zobaczyć animację Ruch wsteczny Marsa (kolor czerwony) obserwowany na tle gwiazd z Ziemi (kolor niebieski). Kliknij by zobaczyć animację. Źródło Tommy Huerta and Craig McConnell

Podobnie obserwator na Marsie zaobserwuje ruch wsteczny Jowisza. To samo dotyczy również wszystkich innych planet, na każdej z nich każda pozostała będzie się co jakiś czas poruszać ruchem wstecznym. Jak długo, wynika to z rozmiaru ich orbit (czyli z okresów ich obiegu wokół Słońca).

6 czerwca 2002