Spójrz w niebo - kwiecień 2005

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2005  

"Ciepłe deszcze w kwiecień - rokują pogodną  jesień"

To przysłowie pięknie, jak ulał, pasuje na Prima Aprilis, a wyraża przy okazji naszą tęsknotę za prawdziwą aurą wiosenną, nawet za letnią! Dlatego ogromnie pocieszającym nas będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski - od 5 do 15 stopni - tak, że w ciągu kwietnia w Krakowie, dnia przybędzie dokładnie o 104 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o 6.18, a zachodzi o 19.13. Natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.19, a zachód dopiero o 19.58; zatem ostatniego kwietnia, dzień będzie trwał 14 godzin i 39 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku aż o 6 godzin i 34 minuty, ale jeszcze krótszy o 1 godz. i 44 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach). W dniu 8 kwietnia wystąpi hybrydowe (obrączkowo - całkowite) zaćmienie Słońca, które widoczne będzie od Nowej Zelandii, w części Antarktyki po Amerykę Centralną. Pod koniec pierwszej dekady miesiąca, możemy zaobserwować, dysponując odpowiednimi przyrządami, podwyższona aktywność magnetyczna Słońca (plamy, rozbłyski). Słońce już zdecydowanie zmniejszyło swą aktywność w 23 cyklu, jednakże możemy się spodziewać, iż w/w okresie może jeszcze wystąpić na Ziemi burza magnetyczna. Dnia 20 kwietnia, w nocy o godz. 01.38, Słońce wstępuje w znak Byka. Natomiast jak corocznie, 21 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Ziemi - zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy wciąż porzucają śmieci w Lasku Wolskim.

Natomiast jeśli chodzi o Księżyc, to na przełomie I i II dekady miesiąca nie będzie on przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: ostatnia kwadra przypadnie 2 kwietnia o godz. 3, nów 8 kwietnia o godz. 23, pierwsza kwadra 16 kwietnia o godz. 17 i pełnia będzie 24 kwietnia w południe (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). Wtedy też wystąpi półcieniowe zaćmienie Księżyca - u nas zatem niewidoczne. Najbliżej Ziemi (perygeum) znajdzie się Księżyc dwukrotnie i to w południe: 4 i 29 kwietnia, a najdalej od Ziemi (apogeum) będzie 16.IV. wieczorem o godz. 21.

Jeśli chodzi o planety to Merkury, Wenus i Mars przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są u nas niewidoczne. 

Natomiast przez całą noc w gwiazdozbiorze Panny, możemy obserwować Jowisza przebywającego w opozycji (3 kwietnia godz. 17), a świecącego z jasnością -2.5 magnitudo. Planeta osiąga największą w 2005 roku widomą średnicę tarczy - prawie 45 sekund luku. Fakt ten, powinien nas zachęcić do wyjątkowych możliwości obserwacji szczegółów i śledzenia zmian w układzie chmur okrywających tego olbrzyma. Dla porządku przypomnę Państwu, iż średnica Jowisza jest 11 razy większa od średnicy Ziemi, zaś jego masa 318 razy większa od masy Ziemi. Natomiast doba jowiszowa trwa niecałe 10 godzin ziemskich, ale za to rok jowiszowy to prawie 12 naszych lat. Słońce na niebie jowiszowym ma rozmiar 6 minut luku, czyli jest 5 razy mniejsze niż na "naszym" niebie. Maksymalne rozmiary kątowe osiągają również tarcze księżyców galileuszowych, co ułatwia także ich obserwacje. W tym miesiącu, 22 kwietnia, dojdzie do złączenia Jowisza z Księżycem podążającym do pełni.

Wieczorem coraz niżej nad zachodnim horyzontem, w gwiazdozbiorze Bliźniąt można obserwować Saturna z jego pierścieniami, jako obiekt zerowej wielkości.

Uran i Neptun znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. 

Natomiast nad ranem (od około 4 godz.) widoczny jest Pluton w gwiazdozbiorze Węża, jednakże ze względu na jego małą jasność (+13.8), aby go zaobserwować, niezbędnym jest użycie teleskopu o średnicy zwierciadła przynajmniej 15 cm.

Od 16 do 24 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydow. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (15-25 przelotów na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są bardzo złe, gdyż w porannych obserwacjach będzie przeszkadzał Księżyc podążający do pełni.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym Państwu do obserwacji, lub chociażby do spacerów przy bezchmurnym niebie, czego ciepło i wiosennie wszystkim Państwu życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie przysłowie:

"Gdy sucho w kwietniową niedzielę, przez cały rok deszczu wiele"
 
Adam Michalec



 

Wygląd nieba w Krakowie, 10 kwietnia ok. godz. 4:00, w kierunku południowo-wschodnim.
Widoczny Pluton.

Wygląd nieba w Krakowie, 22 kwietnia ok. godz. 18:00, w kierunku południowo-wschodnim.
Widoczny Księżyc i Jowisz.