Spójrz w niebo - sierpień 2005

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2005  

"W sierpniu przewodzi sierp, mitręgi nie cierp"

Oto i już półmetek Lata, ostatni miesiąc wakacji ponadto także coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się meteory - słynne Perseidy, bowiem do ich obserwacji już od tysięcy lat wystarcza tylko dobre oko! Postarajmy się więc wykorzystać trochę wolnego wakacyjno-urlopowego czasu zakładając, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie prawie bezchmurne.

Tymczasem, gdy my nie mitrężymy kapryśnych uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po Ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się - niestety - coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.09 a zachodzi o 20.22; natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.26 (zobacz wschody i zachody Słońca w różnych miastach), zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca, ubędzie nam dnia aż o 100 minut!. W międzyczasie zaś Słońce, w swej "wędrówce" wśród Zodiaku, przejdzie 23 sierpnia o godz. 02.45, ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto, Słońce weszło w okres minimum aktywności między 23 i 24 cyklem i w związku z tym wykazuje już małą aktywność magnetyczną (nieliczne plamy i rozbłyski fotosferyczne czy protuberancje), która będzie tylko nieco bardziej znacząca w pierwszej dekadzie sierpnia.

Natomiast Księżyc, rozpocznie i zakończy ten miesiąc podążając do nowiu, a kolejność faz będzie nastepująca: nów 5 sierpnia o godz. 5, pierwsza kwadra 13 sierpnia o godz. 5, pełnia 19 sierpnia o godz. 20 i ostatnia kwadra 26 o godz. 17 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). W apogeum (najdalej od Ziemi) Księżyc będzie tuż przed północą w dniu 4 sierpnia, a w perygeum (najbliżej Ziemi) 19 sierpnia o godz. 8. Warto zauważyć, iż w tym roku, praktycznie od czerwca do września Księżyc w okresie pełni znajduje się prawie jednocześnie najbliżej Ziemi w odległości 360 tys. km., przez co jego widoma średnica jest nieco większa (o 2 minuty łuku) niż zazwyczaj.

Jeśli chodzi o planety to Merkurego można próbować znaleźć pod koniec miesiąca nisko nad wschodnim horyzontem. Jego jasność w dniu 27 sierpnia osiągnie wartość -0.5 wielkości gwiazdowej.

Wenus, o jasności -4 wielkości gwiazdowej przebywa bardzo nisko nad zachodnim horyzontem, przez co jest trudna do obserwacji.

Mars świeci wysoko w gwiazdozbiorze Barana i jest widoczny w drugiej połowie nocy. Jego jasność w miarę upływu nocy sierpniowych rośnie z -0.5 do -1.0 wielkości gwiazdowej.

Jeszcze tylko do połowy miesiąca wieczorem można będzie zaobserwować Jowisza (-1.8) nisko nad zachodnim horyzontem. Potem, skryje się na jakiś czas w promieniach Słońca.

Natomiast nad ranem pod koniec pierwszej dekady sierpnia, nad południowo-wschodnim horyzontem pojawi się Saturn o jasności +0.5. Jego wysokość nad horyzontem będzie systematycznie rosła tak, że pod koniec miesiąca, na początku świtu cywilnego będzie widoczny na wysokości około 20 stopni nad horyzontem.

W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7) i Neptuna (+7.8), w związku z tym, że planety te przebywają w pobliżu opozycji. Do ich dostrzeżenia potrzebny jest jednak teleskop o średnicy co najmniej 10cm.

Natomiast Pluton (+13.7) widoczny jest wieczorem, w gwiazdozbiorze Węża, ale tylko przez duże teleskopy.

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności - obserwowane już od ponad dwu tysięcy lat! Ich maksima przypadają w tym roku przed wieczorem w dniu 12 i nad ranem 13 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, a w tym roku warunki do ich obserwacji będą dobre (Księżyc w pierwszej kwadrze). Spodziewana w tym roku ilość spadających gwiazd - pozostałości po komecie Swift-Tuttle - będzie się wahać od 75 do 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość, przy wejściu w górne warstwy atmosfery (100 - 80 km nad Ziemia), wynosić będzie około 60 km/sek.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze - to praktycznie wszystko co wymieniłem powyżej. Na zakończenie wakacji, 31 sierpnia, oczywiscie jeszcze przed wschodem Słońca, dojdzie do złączenia Saturna z Księżycem w odległości 4 stopni. Zatem wypada życzyć Państwu - tradycyjnie - oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec tradycyjnie przysłowie:

"W sierpniu wszelki zbytek nie idzie w pożytek"
Adam Michalec



 

Wygląd nieba w Krakowie, 12 sierpnia o północy.
Widoczny Perseusz z radiantem Perseidów.