Spójrz w niebo - maj 2007

Spojrzenie w majowe niebo 2007  

"Idzie sadem, lasem maj - dookoła istny raj"

W związku z tym przysłowiem - przy bogatym układzie dni świątecznych w tym miesiącu, chcielibyśmy aby tak majowo było zawsze - życzmy sobie na początek bezchmurnego nieba, bowiem wieczorny firmament szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce, mimo tylu świąt w maju, nie wypoczywa; do południa 21 maja będzie w znaku Byka, aby o godz. 12.13, przejść w znak Bliźniąt. Nadal mozolnie wznosi się po Ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski - ale już wolniej niż w kwietniu - tak, że w ciągu tego miesiąca, w Krakowie, przybędzie dnia dokładnie o 80 minut. Jednakże tempo przyrostu dnia maleje, z 4 minut w pierwszym tygodniu maja, do 2 minut pod koniec miesiąca. W dniu 1 Maja, mimo święta, Słońce będzie "pracowało" w pocie czoła przez 14 godzin i 42 minuty - wschodzi w Krakowie o 5.16, a zachodzi o 19.58. Natomiast ostatniego maja, dzień będzie trwał aż 16 godz. i 2 minuty; wschód nastąpi o 4.37, a zachód o godz. 20.39, a dzień w Krakowie będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia roku o 21 minut (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach).

Z minimalną aktywnością naszej gwiazdy, możemy się liczyć przez cały miesiąc. Dotychczasowe obserwacje, wskazują na zaawansowaną już fazę minimum aktywności Słońca pomiędzy 23 i 24 cyklem, co manifestuje się brakiem plam na jego tarczy.

Jeśli zaś chodzi o Księżyc, to w drugiej dekadzie miesiąca będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: pełnia 2 maja o godz. 12, ostatnia kwadra 10 maja o godz. 06, nów 16 maja o godz. 21 i pierwsza kwadra 23 maja o godz. 23 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). Najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie Księżyc 15 maja o godz. 17, a najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc o północy 27/28 maja.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego - zerowa wielkość, znajdziemy na niebie pod sam koniec maja, bardzo nisko, około 9 stopni nad północno-zachodnim horyzontem, w godzinę po zachodzie Słońca. Przez lunetę możemy dostrzec tarczę planety w fazie zbliżonej do kwadry.

Natomiast Wenus, jako Gwiazda Wieczorna -4.0 wielkości, rzucać się będzie nam w oczy, ukazując się dość wysoko (około 25 stopni) na zachodnim niebie, przez cały miesiąc.

Nad ranem, słuchając śpiewu słowików, można będzie obserwować Marsa. Niestety, jego jasność wynosi +1 wielkość gwiazdowa, przy wysokości zaledwie 8 stopni nad horyzontem na początku świtu.

Z planet olbrzymów, Jowisz widoczny jest w drugiej połowie nocy w gwiazdozbiorze Wężownika, jako gwiazda -2.6 wielkości. W pierwszym tygodniu czerwca będzie w opozycji do Słońca, osiągnie największą w tym roku jasność, przy średnicy tarczy rzędu 45 sekund luku. Umożliwia to teleskopowe obserwacje zmian w układzie chmur na Jowiszu, oraz zjawisk zachodzących w systemie księżyców galileuszowych.

Saturna możemy zobaczyć i obserwować wieczorem, święcącego z jasnością +0.3 magnitudo, w gwiazdozbiorze Lwa. W dniu 22 maja dojdzie do zakrycia planety przez ciemny brzeg Księżyca, a odkrycie nastąpi przy jasnym brzegu naszego satelity. Będzie to już kolejne, piąte tegoroczne "bliskie" spotkanie Księżyca z Saturnem, obserwowane z Ziemi. Zjawisko będzie widoczne w całej Polsce (o ile dopisze pogoda). W Krakowie zakrycie nastąpi o 21.27, a odkrycie o 22.32. Księżyc będzie w fazie na dzień przed pierwsza kwadrą, na wysokości ponad 35 stopni nad horyzontem.

Natomiast Uran i Neptun cały maj przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

W celu obserwacji nieba można złożyć wizytę w Obserwatorium Astronomicznym UJ na Forcie Skala (tel. 012-425-17-71). Szczególnie polecałbym w/w wizytę z okazji Festiwalu Nauki (13-19 maja), w ramach święta Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdy będą tzw. "drzwi otwarte" w OA UJ na Forcie Skala. Szczegóły są już zamieszczone w Internecie:

http://www.festiwalnauki.krakow.pl

W pierwszym tygodniu maja promieniują jasne i szybkie meteory z roju Akwarydów. Meteory te, to pozostałość warkocza komety Halley'a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza, a maksimum jego aktywności (tylko jedna "spadająca gwiazda" na minutę) w tym roku przypada wczesnym popołudniem 6 maja, a warunki do ich obserwacji są kiepskie, gdyż Księżyc będzie po pełni.

Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do obserwacji, oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które powinniśmy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków. Nie zapomnijmy ani przez chwile, podczas tych przechadzek po Ziemi - zerkając w górę - o rzeczywistości i nie zawsze bezchmurnym niebie, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:

"Majowy deszcz to urodzaju wieszcz"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 22 maja o godzinie 21:30.
  U góry widoczny Księżyc przysłaniający Saturna a na dole Wenus.