Spójrz w niebo - czerwiec 2007

Spojrzenie w czerwcowe niebo 2007  

"Jak w czerwcu pogoda służy, każdy tylko oczka mruży"

tak mówi staropolskie przysłowie, a poza tym to okres najdłuższych pracowitych dni i długich zmierzchów dogodnych dla spacerów. Mamy zatem krótkie ciepłe noce, które niestety nie sprzyjają obserwacjom astronomicznym, ale są one tym cenniejsze dla prawdziwych miłośników nieba. Możemy zatem w długie dni czerwcowe zachwycać się grą obłoków, począwszy od chmur kłębiastych - wróżących dobrą pogodę - poprzez chmury pierzaste, aż po groźnie wyglądające cumulonimbusy, czyli chmury burzowe.

Tegoroczne astronomiczne lato, rozpocznie się w czwartek 21 czerwca - o godz. 20.06 - kiedy to Słońce w swej rocznej wędrówce po Ekliptyce oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiągając punkt przesilenia letniego, zwany punktem Raka. W tym dniu w Krakowie, Słońce w chwili przejścia przez południk, góruje nad horyzontem na wysokości prawie 63 i pół stopnia. Wzejdzie o godz. 4.30, a zajdzie o 20.53; zatem dzień będzie trwał 16 godzin i 23 minuty; będzie to najdłuższy dzień (najkrótsza noc) tego roku, dłuższy od najkrótszego aż o 8 godz. i 18 minut. Już 5 czerwca, dzień będzie dwa razy dłuższy od najkrótszego dnia roku (22 grudnia) i będzie trwał w Krakowie 16 godz. i 10 minut. Najwcześniej Słońce wzejdzie w Krakowie w dniu 14 czerwca (godz. 4.30) i takich wczesnych wschodów Słońca będziemy mieli przez 9 kolejnych dni. Najpóźniej zajdzie w dniu 20 czerwca (godz. 20.53) i takich późnych zachodów Słońca będzie aż 12 do 1 lipca włącznie. Dni krótszych, o niespełna jedną minutę, będziemy mieli cały tydzień, od 17 do 24 czerwca. Wtedy też, na św. Jana (24 czerwca), często lubią padać obfite deszcze. Zobaczymy, czy po tegorocznej kapryśnej wiośnie może nie będzie w tym roku deszczy świętojańskich. Tak czy inaczej będzie z pogodą, to na Dzień Dziecka w Krakowie, Słońce wzejdzie o godz 4.36, a zajdzie o godz. 20.40. Dzień będzie trwał 16 godz. i 4 minuty; będzie jeszcze krótszy o 19 minut od najdłuższego dnia roku. Natomiast ostatniego czerwca, Słońce w Krakowie wzejdzie o godz. 4.34, a schowa się pod horyzontem o godz. 20.53 i dzień będzie niezauważalnie, ale już niestety krótszy od najdłuższego dnia roku o 4 minuty (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach). Ponadto aktywność magnetyczna Słońca będzie mała, bowiem nasza gwiazda znajduje się w fazie minimum, pomiędzy 23 i 24 cyklem aktywności.

Na początku i końcu miesiąca Księżyc będzie w pełni, natomiast Lato powita w pierwszej kwadrze. Zatem bardzo krótkie, ale bezksiężycowe noce będziemy mieli w połowie miesiąca. Kolejność faz Księżyca będzie następująca: pełnia dwukrotnie 1 czerwca o godz. 3.04 i 30czerwca o godz. 15.49, ostatnia kwadra 8 czerwca o godz. 13.43, nów 15 czerwca o godz. 5.13 i pierwsza kwadra 22 czerwca o godz. 15.15 zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). Warto przy okazji zauważyć, ze wymienione tegoroczne czerwcowe fazy Księżyca, oprócz drugiej pełni, wypadają w piątki. W perygeum (najbliżej Ziemi) znajdzie się Księżyc 12 czerwca o godz. 19, a w apogeum (najdalej od Ziemi) będzie 24 czerwca o godz. 16.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego (zerowa wielkość gwiazdowa) można dostrzec i obserwować nisko nad północno-zachodnim horyzontem, w godzinę po zachodzie Słońca. Najlepsza okazja do jego obserwacji będzie wieczorem 1 czerwca i w parę następnych.

Natomiast Wenus (-4.3 magnitudo) jako Gwiazda Wieczorna dominuje na zachodnim niebie, ale jej wysokość nad horyzontem, w godzinę po zachodzie Słońca, z początkowych 20 maleje do 10 stopni na koniec miesiąca. Praktycznie zaś, możliwość obserwacji obu planet (i Saturna też - vide niżej) będzie w dużej mierze zależeć od wieczornych warunków pogodowych.

Marsa (+0.8) możemy obserwować w godzinę przed wschodem Słońca, przy czym z upływem dni czerwcowych pojawia się on coraz wyżej nad wschodnim horyzontem, a jego wysokość z początkowych 10, rośnie do 20 stopni. Niestety, jego mankamentem jest nadal mała jasność.

Natomiast Jowisza znajdziemy w gwiazdozbiorze Wężownika, a możemy go obserwować przez całą noc. W dniu 6 czerwca będzie w opozycji, osiągając największą w tym roku jasność (-2.8 magnitudo). Jego struktura chmur winna być dla nas ciekawym obiektem obserwacji teleskopowych, nie wspominając już o galileuszowych księżycach.

Saturna (+0.3), podobnie jak Wenus, obserwować możemy o zmierzchu nad północno-zachodnim horyzontem. Z upływem dni pogarszają się warunki obserwacyjne, bowiem jego wysokość nad horyzontem stopniowo maleje z 30 do 10 stopni.

Natomiast w ostatnich dniach czerwca, na porannym północno-wschodnim niebie, tuż przed wschodem Słońca, wysuną się Uran i Neptun. Z powodu ich małej wysokości nad horyzontem, będą jednak bardzo trudne do zaobserwowania.

Ze względu też na "białe noce" praktycznie nie można zaobserwować zlustrowanego już Plutona.

Natomiast w dniach od 11 do 21 czerwca, będzie możliwość zliczania meteorów z czerwcowego roju Lirydów. Radiant leży w gwiazdozbiorze Lutni. Rój ten nie jest zbyt obfity, maksimum aktywności przypada na 16 czerwca. Księżyc w nowiu nie będzie przeszkadzał w obserwacjach. Gdyby te obserwacje nam sie nie udały, to będziemy mieć do dyspozycji w gwiazdozbiorze Wolarza, prawie w zenicie, powolne meteory z roju Bootydów. Promieniować będą od 22 czerwca do 2 lipca z maksimum 27 czerwca o godz. 22. Jednakże Księżyc zbliżający sie do pełni, będzie utrudniał nam obserwacje.

Z najciekawszych sytuacji do obserwacji na czerwcowym niebie, wartych do odnotowania, to 18 czerwca zakrycie planety Wenus przez ciemny brzeg Księżyca będącego przed pierwszą kwadrą, widoczne w całej Polsce. W Krakowie możemy je obserwować o godz. 16.30, na wysokości około 56 stopni nad horyzontem.  Byle pogoda nam dopisywała, zaś z drugiej strony, nasuwa sie takie staropolskie przysłowie:

"Gdy czerwiec chłodem i woda szafuje, to zwykle cały rok popsuje"

Wobec tego życzę Państwu, u progu zbliżających się wakacji i nadchodzącego sezonu urlopowego słonecznych i ciepłych dni, oczywiście z jak najmniejsza ilością cumulonimbusów.

Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 1 czerwca o godzinie 21:30.
  Widoczny Merkury i Wenus.