Spójrz w niebo - sierpień 2007

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2007  

"Gdy sierpień z upałem przybywa, zima długo biała bywa"

Oto i już półmetek Lata, ostatni miesiąc wakacji; ponadto także coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się meteory - słynne Perseidy, bowiem do ich obserwacji wystarczą tylko dobre oczy! Postarajmy się więc wykorzystać trochę wakacyjno-urlopowego czasu przyjmując, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie prawie bezchmurne.

Tymczasem, gdy my korzystamy z kapryśnych uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po Ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się - niestety - coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.09 a zachodzi o 20.24; natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.27 (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach), zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca, ubędzie nam dnia aż o 101 minut! W międzyczasie zaś Słońce, w swej "wędrówce" wśród Zodiaku, przejdzie 23 sierpnia o godz. 14.12, ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto, Słońce weszło w okres minimum aktywności miedzy 23 i 24 cyklem i w związku z tym, wykazuje już małą aktywność magnetyczną (nieliczne plamy i rozbłyski fotosferyczne czy protuberancje), która będzie tylko nieco bardziej znacząca na początku sierpnia.

Natomiast Księżyc, rozpocznie i zakończy ten miesiąc podążając do ostatniej kwadry, a kolejność faz będzie następująca: ostatnia kwadra 5 sierpnia o godz. 23.20, nów 13 sierpnia o godz. 01.03, pierwsza kwadra 21 sierpnia o godz. 01.54 i pełnia 28 sierpnia o godz. 12.38 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). W tym też dniu wystąpi całkowite zaćmienie Księżyca (Obie Ameryki, Pacyfik, Australia) - u nas zaćmienie niewidoczne. W perygeum (najbliżej Ziemi) Księżyc będzie dwukrotnie i to o godz. 2 w dniach 4 i 31 sierpnia, a w apogeum (najdalej od Ziemi) 19 sierpnia o godz. 5.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego (-0.5 wielkość gwiazdowa) można próbować znaleźć o świcie, w pierwszym tygodniu miesiąca, bardzo nisko nad północno-wschodnim horyzontem. Potem, podobnie jak to już uczyniła w ostatnim tygodniu lipca Wenus, skryje się on w promieniach Słońca.

Natomiast Mars (+0.5 wielkość), widoczny nad ranem, systematycznie wznosi się coraz wyżej nad południowo-wschodnim horyzontem. Nadal jednak jego średnica widoma jest zbyt mała, aby przy pomocy amatorskich teleskopów zaobserwować szczegóły jego powierzchni.

Wieczorem w pierwszej połowie nocy, można będzie zaobserwować Jowisza w gwiazdozbiorze Skorpiona, jako obiekt -2.5 wielkości gwiazdowej, podziwiając jednocześnie jego gromadkę czterech, galileuszowych, najjaśniejszych satelitów.

Saturn zaś znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7) i Neptuna (+7.8), w związku z tym, że planety te zbliżają się do opozycji. Do ich dostrzeżenia potrzebny jest jednak teleskop o średnicy co najmniej 10 cm.

Planeta karłowata Pluton (+13.9) widoczna jest wieczorem w gwiazdozbiorze Węża i do jej dostrzeżenia niezbędny jest teleskop o średnicy przynajmniej 15 cm.

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności - obserwowane już od ponad dwóch tysięcy lat! Ich główne maksimum przypadnie nad ranem 13 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, a w tym roku warunki do ich obserwacji będą dobre (Księżyc w nowiu). Spodziewana ilość "spadających gwiazd" - pozostałości po komecie Swift-Tuttle'a - będzie się wahać od 7-100 przelotów na godzinę, a ich prędkość, przy wejściu w górne warstwy atmosfery (100-80 km nad Ziemią), wynosić będzie około 60 km/sek.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze - to odkrycie, w dniu 7 sierpnia o godz 2.30, gromady otwartej Plejad przy ciemnym brzegu Księżyca będącego po ostatniej kwadrze. Na zakończenie wakacji, wypada życzyć Państwu - tradycyjnie - oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec tradycyjnie przysłowie:

"Na św. Wawrzyńca (10 sierpnia) wychodzą orzechy z wieńca"
Adam Michalec



Wygląd nieba w Krakowie, 7 sierpnia o godzinie 2:30.
  Widoczny Księżyc po ostatniej kwadrze i Plejady przy jego brzegu.