Spójrz w niebo - luty 2008

Spojrzenie w lutowe niebo 2008  

"Luty stały - latem upały"

Przysłowie oddaje nasze zniecierpliwienie tegoroczną zmienną zimą, a prawdopodobnie będziemy musieli się przygotować na kolejne kaprysy aury. Natomiast precyzyjniej możemy coś powiedzieć o "pogodzie kosmicznej", czyli co nas czeka w tym miesiącu na firmamencie niebieskim. Jednak od samego tytułu "lutowe niebo" każdemu robi się zimno i ciarki przechodzą po plecach. Zatem, pozostaje nam tylko ciepłe i optymistyczne spojrzenie w niebo, a karnawał w tym roku jest krótki, bowiem już 6 lutego będzie Popielec. W tym najkrótszym miesiącu roku, w Krakowie przybędzie dnia ponad półtorej godziny. Przyznacie Państwo, że brzmi to bardzo optymistycznie. Słońce, choć jeszcze nadal przebywa na południowej półkuli nieba, ale mimo wszystko systematycznie pnie się po Ekliptyce coraz wyżej i wyżej, przez co i dnia znacznie przybywa. W dniu pierwszego lutego Słońce w Krakowie wschodzi o godz. 7.14, a zachodzi o 16.32; czyli dzień będzie trwał 9 godz. i 18 minut. Natomiast 29 lutego wschód Słońca nastąpi o godz. 6.25, a zachód o 17.20 (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach); zatem długość dnia wyniesie już 10 godz. i 55 minut; dzień będzie zatem dłuższy od najkrótszego dnia roku (22 grudnia) o 2 godz. i 50 minut. Ponadto, w poniedziałek dnia 19 lutego o godz. 07.51, Słońce wstępuje w znak Ryb; a za dalszy miesiąc w znak Barana - czyli wtedy będziemy mieli początek astronomicznej Wiosny, oby nie tylko w kalendarzu!

Słońce nadal znajduje się w minimum aktywności magnetycznej, wiec do rzadkości należeć będzie możliwość zaobserwowania, chociażby pojedynczej, plamy na jego tarczy.

Ciemne bezksiężycowe noce, dogodne do obserwacji astronomicznych, będą w pierwszej dekadzie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest następująca: nów 6 lutego o godz.4.04, pierwsza kwadra 14 lutego o godz. 4.33, pełnia 21 lutego o godz. 4.30 i ostatnia kwadra 29 lutego o godz. 3.18 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). W perygeum (najbliżej Ziemi) Księżyc znajdzie się 14 lutego o godz. 2, a w apogeum (najdalej od Ziemi) będzie 28 lutego, też o godz. 2.

Już po północy 21 lutego będzie możliwość obserwacji całkowitego zaćmienia Księżyca. Początek zaćmienia częściowego: 2.43, zaćmienia całkowitego: 4.00, maksimum: 4.26, koniec fazy maksymalnej: 4.52 i koniec zaćmienia częściowego: 5.09. Natomiast półcieniowe zaćmienie rozpocznie się o godz. 01.35, zakończy o godz. 7.17, a wtedy Księżyc będzie u nas od godz. 6.45 pod horyzontem.

Jeśli chodzi o planety, to Merkurego teoretycznie tylko, można zaobserwować, rankiem końcem lutego bardzo nisko (około 3 stopni) nad południowo-wschodnim horyzontem, świecącego z zerową wielkością gwiazdową. Również rano, nieco ponad Merkurym, można obserwować prawie przez cały miesiąc Wenus (-4 wielkość gwiazdowa). Z upływem miesiąca warunki jej widzialności znacznie się pogarszają.

W dniu 1 lutego dojdzie do koniunkcji Wenus z Jowiszem, i w tym dniu o świcie, ich wzajemna odległość wyniesie około 40 minut luku.

Mars widoczny jest w pierwszej połowie nocy w gwiazdozbiorze Byka. Jego jasność systematycznie maleje w ciągu miesiąca od -0.6 do +0.2 wielkości gwiazdowej, gdyż planeta szybko oddala się od Ziemi.

Jowisza możemy obserwować nad ranem, jako gwiazdę -2 wielkości. Na godzinę przed wschodem Słońca osiąga wysokość około 9 stopni nad wschodnim horyzontem. Szczególnie interesujące będzie jego pierwszolutowe, poranne spotkanie z Wenus. Szkoda, że to zjawisko będzie się rozgrywać tak nisko nad naszym horyzontem. Mimo wszystko zachęcam do obserwacji, przez teleskop, struktury chmur w atmosferze Jowisza, a szczególnie czerwonej plamy, pamiętając o tym, że doba jowiszowa jest nieco krótsza od 10 naszych godzin. Ponadto, można śledzić zjawiska zachodzące w układzie galileuszowych księżyców planety: Io, Europy, Ganimedesa i Callisto.

Natomiast prawdziwego władcę pierścieni - Saturna (zerowa wielkość), obserwować możemy przez całą noc. W dniu 24 lutego o godz. 11 będzie on w opozycji do Słońca. Zatem w tym miesiącu będzie wyjątkowa okazja do obserwacji jego powierzchni chmur, pierścieni, a z jego satelitów, najłatwiej Tytana. Natomiast Uran i Neptun pozostają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

W tym miesiącu nie "planuje" się bogatych deszczy meteorów, chociaż 25 lutego przypada maksimum mało aktywnego roju promieniującego z okolicy "delty" w gwiazdozbiorze Lwa. Księżyc parę dni po pełni, będzie przeszkadzał w ich obserwacjach. Jak z tego widać, luty - choć krótki - to będzie jednak interesujący dla miłośników obserwacji nieba, chociażby ze względu na całkowite zaćmienie Księżyca.

Warto tez pamiętać, że we wtorek 19 lutego przypada 535 rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. Dysponując wolna chwila, zachęcam gorąco Państwa do spacerów, a przy okazji spójrzmy w niebo, pamiętając jednocześnie o przysłowiu:

"Gdy luty z burzami, prędka wiosna przed nami"

Adam Michalec