Spójrz w niebo - sierpień 2008

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2008  

"Gdy w sierpniu z północy dmucha, nastaje zwykle posucha"

Oto już prawie półmetek Lata, ostatni miesiąc wakacji; ponadto coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz to dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się: częściowe zaćmienia Słońca (1.VIII) i Księżyca (16.VIII) oraz meteory - słynne Perseidy, a do ich obserwacji wystarczą tylko dobre oczy! Postarajmy się więc wykorzystać trochę wakacyjno - urlopowego czasu przyjmując, że do naszych oczekiwań dopasuje się aura i niebo będzie prawie bezchmurne.

Tymczasem, gdy my korzystamy z kapryśnych urokow tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po Ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się - niestety - coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.10 a zachodzi o 20.22; natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.26 (zobacz także wschody i zachody Słońca w różnych miastach, oraz terminarz dla Krakowa), zatem na koniec wakacji, w ciagu miesiąca, ubędzie nam dnia aż o 99 minut! W międzyczasie zaś Słońce, w swej "wędrówce" wśród Zodiaku, przejdzie 22 sierpnia o godz. 20.05, ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto, Słońce nadal jest w okresie minimum aktywności między 23 i 24 cyklem i w związku z tym, wykazuje małą aktywność magnetyczną (nieliczne plamy i rozbłyski fotosferyczne czy protuberancje). Sierpień rozpocznie się od zjawiska całkowitego zaćmienia Słońca obserwowanego głównie w Azji, u nas wystąpi jako częściowe (28%). Poczatek zaćmienia: 10.51, maksimum: 11.48, i koniec zaćmienia o godz. 12.44.

Natomiast Księżyc, rozpocznie i zakończy ten miesiąc w nowiu, a kolejność faz będzie następująca: nów 1 sierpnia o godz. 12.13 i 31 sierpnia o godz. 21.58, pierwsza kwadra 8 sierpnia o godz. 22.20, pelnia 16 sierpnia o godz. 23.16 (zobacz także wschody i zachody Księżyca w Krakowie). W tym też dniu wystąpi częściowe zaćmienie Księżyca. Początek o godz. 21.36, faza maksymalna 23.10 i jej koniec 17 sierpnia o godz. 00.45. Ostatnia kwadra 24 sierpnia o godz. 01.50. W apogeum (najdalej od Ziemi) będzie Księżyc 10 sierpnia o godz. 22, a w perygeum (najbliżej Ziemi) znajdzie się 26 sierpnia o godz. 06.

Jeśli chodzi o planety, to Merkury, Wenus, Mars i Saturn znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Natomiast przez całą noc - po lipcowej opozycji do Słońca - można będzie obserwować Jowisza w gwiazdozbiorze Strzelca, jako obiekt -2.7 wielkości gwiazdowej, podziwiając jednocześnie jego gromadkę czterech galileuszowych, najjaśniejszych satelitów.

W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7) w gwiazdozbiorze Wodnika i Neptuna (+7.8) w gwiazdozbiorze Koziorożca, w związku z tym, że planety te zbliżają się do opozycji. Do ich dostrzezenia potrzebny jest jednak teleskop o średnicy minimum 10 cm. Planeta karłowata Pluton (+13.9) widoczna jest w pierwszej połowie nocy w gwiazdozbiorze Strzelca i do jej dostrzeżenia, niezbędny jest teleskop o średnicy przynajmniej 15 cm.

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności - obserwowane już od ponad dwóch tysięcy lat! Ich główne maksimum przypadnie w tym roku, po południu 12 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, a w obserwacjach w drugiej połowie nocy nie będzie przeszkadzał Księżyc po pierwszej kwadrze. Spodziewana ilość "spadających gwiazd" - pozostałości po komecie Swift-Tuttle'a - będzie się wahać od 75 - 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość, przy wejsciu w górne warstwy atmosfery (100 - 80 km nad Ziemią), wynosić będzie okolo 60 km/sek.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze - oprócz w/w częściowych zaćmień Słońca i Księżyca - to odkrycie, w dniu 23 sierpnia o godz 23.20, gromady otwartej Plejad (M 45) przy ciemnym brzegu Księżyca, będącego akurat w ostatniej kwadrze. Na zakończenie wakacji, wypada życzyć Państwu - tradycyjnie - oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec tradycyjnie przysłowie:

"Czego sierpień nie uwarzy, wrzesień tego nie upiecze"

Adam Michalec