Spójrz w niebo - kwiecień 2009

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2009  

"Ciepłe deszcze w Kwiecień - rokują pogodną jesień"

To przysłowie pięknie pasuje nie tylko na Prima Aprilis, ale wyraża przy okazji naszą nadzieję na prawdziwą  aurę  wiosenną,  a być  może nawet już na letnią! Tęsknimy  bowiem  za  słonecznymi  dniami,  które powinny obrązowić nasze twarze. Dlatego ogromnie pocieszającym  będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz  wyżej  ponad  równik niebieski - od 5 do 15 stopni - tak, że w ciągu  kwietnia  w  Krakowie przybedzie dnia dokładnie aż o 106 minut. Na Prima Aprilis musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi  o 6.16, a zachodzi o 19.12. Natomiast w ostatnim dniu  miesiąca,  wschód Słońca nastąpi już o 5.18, a zachód dopiero o 19.57; zatem ostatniego kwietnia, w czwartek, dzień będzie trwał 14 godzin i  39 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku o 6 godzin  i  34 minuty,  ale jeszcze krótszy o 104 minuty od najdłuższego, czerwcowego dnia.

Przez  cały  miesiąc  będziemy  notować  bardzo  mała   aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski). Słońce  znajduje  się  w  fazie minimalnej aktywności, pomiędzy 23 i  24  cyklem.  Najczęściej  liczba Wolfa wynosić będzie zero  lub  kilkanaście,  czyli  wtedy  na  tarczy Słońca zupełny brak,  lub  występują  tylko  pojedyncze  plamy,  które powstają w obszarze silnych pól magnetycznych.  Dnia  20  kwietnia,  o godz. 00.43, Słonce wstępuje w znak Byka. Ponadto  jak  corocznie,  20 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Ziemi - zatem patrząc w niebo,  nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy wciąż porzucają śmieci w  Lasku  Wolskim,  czy  w Puszczy Niepołomickiej.

 
Natomiast jeśli chodzi o Księżyc, to na  początku  miesiąca  i  w ostatniej dekadzie, nie będzie nam przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz  Księżyca  w  kwietniu  jest  następująca: pierwsza kwadra 2.IV. o godz.  16.34, pełnia  będzie  9.IV.  o  godz. 16.56, ostatnia kwadra przypadnie 17.IV. o godz. 15.36 i  nów  wystąpi 25.IV. o godz. 05.23.
Najbliżej Ziemi (perygeum) znajdzie się  Księżyc dwukrotnie: 2.IV. o godz. 04 i 28.IV. o godz. 08, a najdalej od  Ziemi (apogeum) będzie 16.IV. o godz. 11.

     Nasze rozważania o niebie  kwietniowym  nie  byłyby  kompletne, jeśli zapomnielibyśmy  o  zbliżających  się  Świętach  Wielkiejnocy  - pełnych  tradycji  chrześcijańskich  i  rodzinnych,  które  w   naszym gregoriańskim kalendarzu przypadają w pierwszą niedzielę po  pierwszej wiosennej pełni Księżyca. W tym  roku  tak  się  składa,  że  pierwsza wiosenna pełnia będzie, w czwartek 9 kwietnia i  dlatego  12  kwietnia jest Niedziela Wielkanocna, zaś w poniedziałek Wielkanocny, czeka  nas śmigus-dyngus; miejmy nadzieje, ze będzie wtedy już dość  ciepło,  aby bez szwanku znieść tradycyjne polewanie woda.  

Jeśli chodzi  o  planety,  to  Merkurego  możemy  zaobserwować  na północno-zachodnim niebie, praktycznie dopiero  w  ostatniej  dekadzie miesiąca, w godzinę po zachodzie Słońca, jako gwiazdkę  -1  wielkości. Wenus natomiast jako Jutrzenkę,  na  godzinę  przed  wschodem  Słońca, można obserwować przez cały miesiąc, nisko  nad  wschodnim  horyzontem jako gwiazdę -4.5 wielkości. Mars, z  jasnością  +1.2,  widoczny  jest teoretycznie tuż nad wschodnim  horyzontem.  Praktycznie  zaś  nie  ma szans na jego obserwacje w tym miesiącu. Natomiast Jowisz, o jasności -2 magnitudo, widoczny  jest  nad  ranem, coraz to wyżej (około 10 stopni) nad poludniowo-wschodnim  horyzontem. Saturn, ze  skromnie  prezentującymi  się  pierścieniami,  przebywa  w
gwiazdozbiorze Lwa, gdzie świeci w pierwszej połowie nocy z  jasnością +0.5 magnitudo. Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca  i są z Ziemi niewidoczne.

W tym miesiącu, z ciekawszych zjawisk na niebie, to 7.IV.  wystąpi złączenie Saturna z Księżycem po pierwszej kwadrze, zaś 19.IV. dojdzie do  bliskiego spotkania  Jowisza  z  Księżycem  będącym  w  ostatniej kwadrze. Aby te piękne zjawiska móc dobrze  zobaczyć,  obserwować  i zapoznać się z ich interpretacja, możemy złożyć wizytę w  Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, mieszczącym się przy ul. M. Kopernika 2 (tel. 0-12-281-15-61).

Od 16 do 25 kwietnia  promieniują  meteory  z  roju  kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej  gwiazdy w  gwiazdozbiorze  Lutni.  Maksimum  aktywności  (15-25 przelotów  na godzinę) przypada na 22 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji są bardzo dobre, gdyż w obserwacjach nie będzie  przeszkadzał  Księżyc zbliżający się do nowiu.  Oto tylko najważniejsze  zjawiska  na  niebie,  które  polecam lub chociażby do codziennych wiosennych  spacerów  przy bezchmurnym niebie, czego ciepło wszystkim Państwo życzę, jednocześnie przypominając przysłowie:

"Gdy sucho w kwietniową niedzielę, przez cały rok deszczu wiele "




Adam Michalec
OA UJ