Spójrz w niebo - maj 2009

Spojrzenie w majowe niebo 2009  

"Deszcze podczas Zielonych Świątek (31.V.), dobry czynią początek" 
   
 W  związku  z  tym  przysłowiem  -   przy  bogatym  układzie  dni świątecznych w tym miesiącu, chcielibyśmy aby tak zielono, tak  majowo było zawsze - życzmy sobie  na  początek  bezchmurnego  nieba,  bowiem firmament szykuje nam przeróżne niespodzianki. Słońce, mimo tylu świąt w maju, nie wypoczywa; do późnego wieczoru dnia 20.V. będzie  w  znaku Byka, aby o godz. 23.49,  przejść  w  znak  Bliźniąt.  Nadal  mozolnie wznosi się po Ekliptyce, coraz to wyżej ponad Równik Niebieski  -  ale już wolniej niż w  kwietniu  -  tak,  że  w  ciągu  tego  miesiąca,  w Krakowie,  przybędzie  dnia  dokładnie  o  80  minut.  Jednakże  tempo przyrostu dnia maleje, z 4 minut w pierwszym tygodniu maja, do 2 minut pod koniec miesiąca.  W  dniu  1  Maja,  mimo  święta,  Słońce  będzie "pracowało" w pocie czoła przez 14 godzin i 43  minuty  -  wschodzi  w Krakowie o 5.16, a zachodzi o 19.59. Natomiast ostatniego maja,  dzień będzie trwał aż 16 godz. i 3 minuty; wschód nastąpi o 4.36, a zachód o
godz. 20.39, a dzień w Krakowie będzie jeszcze krótszy od najdłuższego dnia roku o 20 minut.

    Z minimalną aktywnością naszej gwiazdy, należy  się  liczyć  przez
pierwsze trzy  tygodnie  maja.  Wzrost  aktywności  Słońca  wystąpi  w ostatniej dekadzie miesiąca.  Dotychczasowe  obserwacje,  wskazują  na jego  niezwykle  powolne   wychodzenie z   fazy   minimum   aktywności magnetycznej, pomiędzy 23 i 24 cyklem,  co  manifestuje  się  wzrostem ilości protuberancji na brzegu i plam na słonecznej tarczy.

     Jeśli zaś chodzi o Księżyc,  to  w  ostatniej  dekadzie  miesiąca
będziemy mieli dobre, choć krótkie noce obserwacyjne, bowiem kolejność faz Księżyca w maju jest następująca: pierwsza  kwadra  1.V.  o  godz. 22.44, pełnia 9.V. o godz. 06.01, ostatnia kwadra 17.V. o godz. 09.26, nów 24.V. o godz. 14.11 i pierwsza kwadra 31.V. o godz. 05.22.
    Najdalej od Ziemi (w apogeum) znajdzie się Księżyc 14.V.  o  godz. 05, a najbliżej Ziemi (w perygeum) będzie Księżyc 26.V. o godz. 06.

    Jeśli chodzi o planety, to Merkurego - +1 wielkość, znajdziemy  na
niebie nisko nad północno-zachodnim horyzontem, w godzinę po zachodzie Słońca. Najwyżej będzie, na wysokości 10 stopni nad horyzontem w  dniu 1 maja. Warto zatem nań "zapolować" i  zerknąć  przez  lunetę.  Możemy wtedy dostrzec tarczę planety w postaci wąskiego sierpa.  Wpadająca  w oko Wenus (-4.5)  jako  Jutrzenka,  paraduje  bardzo  nisko  (około  5 stopni) nad wschodnim horyzontem przez cały maj. Aby  ją  zaobserwować trzeba mieć czysty wschodni  widnokrąg  i  szczęście  do  pogody.  Nad ranem, poniżej Wenus, można próbować dostrzec  Marsa  (+1).  Niestety, przy jego jasności, próby te z góry skazane  są  na  niepowodzenie.  Z planet olbrzymów, Jowisz widoczny jest nad  ranem,  powyżej  Wenus,  w gwiazdozbiorze Koziorożca, jako  gwiazda  -2.5  wielkości,  nisko  nad południowym horyzontem (od około 10 stopni w ˜Święto Niepodległości  do 17 stopni w Zielone Ś˜wiątki). Jego położenie,  nie  ułatwi  obserwacji zmian w  układzie  chmur  na  Jowiszu,  oraz  zjawisk  zachodzących  w systemie księżyców galileuszowych. Natomiast Saturna możemy zobaczyć i obserwować  wieczorem,  świecącego  z  jasnością  +0.7   magnitudo   w gwiazdozbiorze Lwa. Natomiast Uran i Neptun, przebywają  na  niebie  w pobliżu Słońca i są niewidoczne.
    Można w celu obserwacji w/w zjawisk na  niebie,  złożyć  wizytę  w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, mieszczącym się przy ul. M. Kopernika 2 (tel. 012-281-15-61) lub  w  Obserwatorium Astronomicznym UJ, na Forcie Skała (tel. 012-425-17-71).

     W pierwszym tygodniu maja promieniują jasne i szybkie  meteory  z
roju Akwarydów. Meteory te, to pozostałość warkocza  komety  Halley'a. Radiant meteorów leży na równiku niebieskim na granicy  gwiazdozbiorów Wodnika, Ryb i Pegaza, a maksimum jego aktywności w tym roku  przypada w nocy z 5 na  6  maja,  a  w  ich  obserwacjach  będzie  przeszkadzał Księżyc, podążający do pełni.

     Ze zjawisk, które bym Państwu szczególnie polecał do  obserwacji,
oprócz wymienionych powyżej, to majowe wschody i zachody Słońca, które powinniśmy podziwiać w czasie spacerów, umilanych śpiewem ptaków.  Nie zapomnijmy ani przez chwilę,  podczas  tych  przechadzek  po  Ziemi  - zerkając w górę - o rzeczywistości i nie  zawsze  bezchmurnym  niebie, bowiem przypomnę Państwu staropolskie przysłowie:

                   "Deszcz majowy - czapki z głowy"                  


Adam Michalec
OA UJ
15 kwietnia 2009