Spójrz w niebo - sierpień 2009

Spojrzenie w sierpniowe niebo 2009
 

Oto już prawie półmetek lata, ostatni miesiąc wakacji; ponadto coraz wcześniejsze zmierzchy i coraz to dłuższe noce, które sprzyjają obserwacjom astronomicznym. Jak zobaczymy, w tym miesiącu parę ciekawych zjawisk będzie można zaobserwować na niebie, z których na czoło wysuwają się: półcieniowe zaćmienie Księżyca (6.VIII) oraz meteory - słynne Perseidy, a do ich obserwacji wystarcza tylko dobre oczy! Postarajmy się wiec wykorzystać trochę wakacyjno - urlopowego czasu przyjmując, ze do naszych oczekiwań dopasuje sie aura i niebo będzie prawie bezchmurne.

Tymczasem, gdy my korzystamy z kapryśnych uroków tegorocznego lata, Słońce w swej wędrówce po Ekliptyce podąża ku równikowi niebieskiemu, skutkiem czego jego deklinacja systematycznie maleje, a w związku z tym dni stają się - niestety - coraz to krótsze. W Krakowie, 1 sierpnia Słońce wschodzi o 5.10 a zachodzi o 20.22; natomiast 31 sierpnia wschodzi o 5.53 a zachodzi o 19.26, zatem na koniec wakacji, w ciągu miesiąca, ubędzie nam dnia aż o 99 minut!. W międzyczasie zaś Słońce, w swej "wędrówce" wśród Zodiaku, przejdzie 23 sierpnia o godz. 01.41, ze znaku Lwa w znak Panny. Ponadto, Słońce nadal jest w okresie minimum aktywności między 23 i 24 cyklem i w związku z tym, wykazuje małą aktywność magnetyczną (nieliczne plamy i rozbłyski fotosferyczne czy protuberancje).

Natomiast Księżyc rozpocznie i zakończy ten miesiąc podążając do pełni, a kolejność faz będzie następująca: pełnia 6.VIII. o godz. 02.55, ostatnia kwadra 13.VIII. o godz. 20.55, nów 20.VIII. o godz. 12.02 i pierwsza kwadra 27.VIII. o godz. 13.42. W dniu, a raczej po północy, 6 sierpnia wystąpi częściowe półcieniowe zaćmienie Księżyca, ledwie u nas zauważalne. Początek o godz. 01.01, faza maksymalna 02.39, a koniec zaćmienia półcieniowego o godz. 4.17, z tym że u nas Księżyc będzie juz wtedy pod horyzontem, bowiem zachodzi on o godz. 3.32. W apogeum (najdalej od Ziemi) będzie Księżyc dwukrotnie: 4 sierpnia o godz. 03 i 31 sierpnia o godz. 13, a w perygeum (najbliżej Ziemi) znajdzie sie 19 sierpnia o godz. 07.

Jeśli chodzi o planety, to Merkury znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i w sierpniu jest niewidoczny. Wenus (-4.0 wielkość) widoczna jest nad ranem na wschodnim niebie, na wysokości około 20 stopni nad horyzontem. Równiez nad ranem możemy obserwować Marsa (+1.0) w gwiazdozbiorze Byka, jednakże znacznie wyżej niż Wenus.

Natomiast przez całe pogodne noce możemy bezkarnie obserwować Jowisza (14 sierpnia będzie w opozycji do Słońca) świecącego w gwiazdozbiorze Koziorożca,jako obiekt -2.9 wielkości gwiazdowej, podziwiając jednocześnie jego gromadkę czterech galileuszowych, najjaśniejszych satelitów. Pamiętajmy przy tej okazji w Międzynarodowym Roku Astronomii, że 400 lat temu Galileusz po raz pierwszy zaobserwował te satelity i jakież, z tego powodu, miał kłopoty. Saturn zachodzi wkrótce po zachodzie Słońca i praktycznie jest nie do zaobserwowania.

W tym miesiącu panują świetne warunki do obserwacji Urana (+5.7) w gwiazdozbiorze Ryb i Neptuna (+7.8) w gwiazdozbiorze Koziorożca, w związku z tym, że planety te zbliżają się do opozycji. Do ich dostrzeżenia potrzebny jest jednak teleskop o średnicy minimum 10 cm. Planeta karłowata Pluton (+13.9) widoczna jest w pierwszej połowie nocy w gwiazdozbiorze Strzelca i do jej dostrzeżenia niezbędny jest teleskop o średnicy przynajmniej 15 cm.

Najlepsze co można uczynić z wolnym czasem - to wykorzystać dla obserwacji planet czy Księżyca, lunety w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, ul. Kopernika 2 (tel 012-281-15-61).

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują meteory - słynne Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności - obserwowane już od ponad dwóch tysięcy lat! Ich główne maksimum przypadnie w tym roku, pod wieczór 12 sierpnia. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza, a w obserwacjach będzie przeszkadzał Księżyc przed ostatnią kwadra. Spodziewana ilość "spadających gwiazd" będzie sie wahać od 75 - 100 przelotów na godzinę, a ich prędkość, przy wejściu do atmosfery (100 - 80 km nad Ziemią), wynosić będzie około 60 km/sek.

Ze zjawisk, które polecam Państwa uwadze - oprócz w/w częściowego zaćmienia Księżyca - to obserwacja zmiennej konfiguracji galileuszowych satelitów Jowisza.

Na zakończenie wakacji, wypada życzyć Państwu - tradycyjnie - oprócz pogody ducha, dobrej pogody obserwacyjnej, a na koniec tradycyjnie przysłowie:


Sierpień pogodny, dla obserwacji wygodny


Adam Michalec
OA UJ
15 kwietnia 2009