Spójrz w niebo - kwiecień 2011

Spojrzenie w kwietniowe niebo 2011

   
"Kiedy w kwietniu słonko grzeje, nikt nie zubożeje"


To przysłowie pięknie pasuje nie tylko na Prima Aprilis, ale wyraża przy okazji naszą nadzieję na prawdziwą aure wiosenną, a być może nawet już na letnią! Tęsknimy bowiem za słonecznymi dniami, które powinny wynagrodzić nam tegoroczne ponure dni zimowe. Dlatego ogromnie pocieszającym będzie fakt, iż w tym miesiącu Słońce wznosi się coraz wyżej ponad równik niebieski - od 5 do 15 stopni - tak, że w ciągu kwietnia w Małopolsce przybędzie dnia dokładnie o 103 minuty. Na Prima Aprilis, musimy się już na dobre przyzwyczaić do czasu letniego, bowiem Słońce wschodzi o 6.17, a zachodzi o 19.12. Natomiast w ostatnim dniu miesiąca, wschód Słońca nastąpi już o 5.19, a zachód dopiero o 19.57; zatem ostatniego kwietnia, w sobotę, dzień będzie trwał 14 godzin i 38 minut; będzie już dłuższy od najkrótszego dnia w roku o 6 godzin i 33 minuty, ale jeszcze krótszy o 105 minut od najdłuższego, czerwcowego dnia.

Przez cały miesiąc będziemy notować zwiekszoną aktywność magnetyczną Słońca (plamy, rozbłyski), za wyjątkiem średniej aktywności w drugiej dekadzie. Słońce znajduje się obecnie w fazie wzrostu aktywności 24 cyklu. Najcześciej liczba Wolfa wynosić będzie kilkadziesiąt, czyli wtedy na tarczy Słońca występują - co najmniej - dwie lub trzy grupy lub pojedyncze plamy, które powstają w obszarach fotosfery Słońca, gdzie dominują silne pola magnetyczne. Dnia 20 kwietnia, o godz. 12.16, Słońce wstępuje w znak Byka. Ponadto jak corocznie, 20 kwietnia obchodzimy światowy Dzień Ziemi - zatem patrząc w niebo, nie zapominajmy o naszej Błękitnej Planecie, a wstydźmy się szczególnie za tych, którzy wciąż porzucają śmieci w Lasku Wolskim czy w Puszczy Niepołomickiej.

Natomiast jeśli chodzi o Księżyc, to na początku i końcu miesiąca nie będzie nam przeszkadzał w nocnych obserwacjach nieba, bowiem kolejność faz Księżyca w kwietniu jest następująca: nów będzie 3.IV. o godz. 16.32, pierwsza kwadra przypadnie 11.IV. o godz. 14.05, pełnia wystąpi 18.IV. o godz. 04.44 i ostatnia kwadra - 25.IV. o godz. 04.47. Najdalej od Ziemi (apogeum) znajdzie się Księżyc dwukrotnie: 2.IV. o godz. 11 i 29.IV. o godz. 20, a najbliżej od Ziemi (perygeum) będzie 17.IV. o godz. 08. Warto tu zauważyć, iż - podobnie jak w marcu - Księżyc w fazie pełni będzie zarazem najbliżej Ziemi, a zatem jego widoma średnica osiągnie maksymalna wartość i wyniesie 33 minuty łuku!

Nasze rozważania o niebie kwietniowym nie byłyby kompletne, jeśli zapomnielibyśmy o zbliżających się Świetach Wielkiejnocy - pełnych tradycji chrzescijańskich i rodzinnych, które w naszym gregoriańskim kalendarzu przypadają w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. W tym roku tak się składa, że pierwsza wiosenna pełnia bedzie w poniedziałek 18 marca i dlatego 24 kwietnia jest Niedziela Wielkanocna, zaś w poniedziałek Wielkanocny czeka nas śmigus-dyngus; miejmy nadzieje, ze będzie wtedy już na tyle ciepło, aby bez szwanku znieść tradycyjne polewanie wodą.

Jeśli chodzi o planety, to Wenus, Mars, Jowisz, Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są z Ziemi niewidoczne. Merkurego możemy zaobserwować na zachodnim niebie tylko w pierwszym tygodniu miesiąca, już w godzinę po zachodzie Słońca jako gwiazdkę zerowej wielkości, a najdogodniej w dniu 1 kwietnia można go będzie znaleźć na wysokości zaledwie 7 stopni nad horyzontem. Saturn, z pięknie prezentującymi się pierścieniami, przebywa w gwiazdozbiorze Panny, gdzie świeci przez całą noc z jasnością +0.5 magnitudo. W związku z przebywaniem planety w pobliżu opozycji (4.IV.) jej tarcza osiąga najwiekszą w tym roku średnicę kątową, aż 19 sekund łuku. Przez teleskop zobaczymy oprócz wspomnianych pierścieni Saturna z przerwą Cassiniego, również 7 jego najjaśniejszych satelitów z Tytanem - największym satelitą w Układzie Słonecznym - na czele.

W tym miesiącu, z ciekawszych zjawisk na niebie, to 4.IV. nastąpi złączenie Merkurego z Księżycem, zaś 17 kwietnia Srebrny Glob zbliży się do Saturna. Aby tylko te piękne zjawiska moc dobrze zobaczyć, obserwować i zapoznać się z ich interpretacją, możemy złożyć wizytę w Młodzieżowym Obserwatorium Astronomicznym w Niepołomicach, mieszczącym się przy ul. M.Kopernika 2 (tel. 12-281-15-61).

Od 16 do 25 kwietnia promieniują meteory z roju kwietniowych Lirydów. Radiant meteorów leży w pobliżu Wegi, najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Lutni. Maksimum aktywności (15-25 przelotów na godzinę) przypada o północy 22/23 kwietnia. W tym roku warunki do ich obserwacji nie są dobre, gdyż w obserwacjach w drugiej połowie nocy będzie nam przeszkadzał Księżyc po pełni, a przed ostatnią kwadrą.

Oto tylko najważniejsze zjawiska na niebie, które polecałbym do obserwacji, lub chociażby do codziennych wiosennych spacerów przy bezchmurnym niebie, czego ciepło wszystkim Państwu życzę, jednocześnie przypomnijmy sobie takie przysłowie:



"Kwiecien co deszczem rosi, wiele owocow przynosi"