GLAST - Fermi Gamma-ray Space Telescope

Teleskop GLAST został wyniesiony na orbitę 11 czerwca br. i rozpoczął 60-dniowy okres próbny, który, poki co, przechodzi wyśmienicie. GLAST to skrót od Gamma-ray Large Area Space Telescope, czyli wielkopowierzchniowy teleskop kosmiczny do obserwacji na falach gamma. Dwa instrumenty wchodzące w skład teleskopu poddawane są testom i kalibracjom - Large Area Telescope (LAT) oraz GLAST Burst Monitor (GBM). LAT wykonał zdjęcia całego nieba pokazując jaśniejący gaz w Drodze Mlecznej, pulsary i odległe galaktyki. Na ten obraz składa się 95 godzin pierwszych obserwacji dokonanych przez LAT. Dla porównania, uzyskanie podobnego obrazu zajęło nie działajacemu już Kosmicznemu Teleskopowi Comptona całe lata.Obraz przedstawia gaz i pył w płaszczyźnie Drogi Mlecznej świecący w zakresie gamma w wyniku zderzeń z wysokoenergetycznymi jądrami cząstek, czyli z promieniowaniem kosmicznym. Takie obserwacje będą głównym zadaniem teleskopu LAT przez następny rok - szybkie zdjęcia często wykonywane pozwolą monitorować gwałtownie zmieniające się źródła na niebie. Detetektor LAT wykrywa fotony o energiach od 20 milionów eV do ponad 300 miliardów eV (5 milionów razy więcej niż dawka promieniowania roentgenowskiego przy prześwietlaniu zęba).

Pierwsze gwiazdy

Obliczenia i obserwacje wskazują, że Wszechświat powstał około 13,7 miliarda lat temu. Krótko po tym rozpoczęły powstawać pierwsze gwiazdy, których dziś nie obserwujemy, bo zakończyły już swój żywot lub są za słabem abyśmy mogli je widzieć nawet najlepszymi teleskopami.

Woda na Marsie

26 maja na Czerwonej Planecie wylądował Phoenix Mars Lander, a 31 lipca zidentyfikował wodę w próbce marsjańskiej gleby.

Zapomniany skarb

Oberwujący na falach X satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej XMM-Newton dokonał‚ ponownego odkrycia zapomnianego niegdyś niebieskiego klejnotu. Obiekt ten to jedna z najmłodszych i najjaśniejszych pozostałości po supernowej w naszej Galaktyce, gwieździe, która wybuchł‚a około 1000 lat temu.

Zwarte galaktyki we wczesnym Wszechświecie

Dzięki danym z Kosmicznego teleskopu Hubble'a astronomowie zaobserwowali młode niezwykle zwarte galaktyki, każda z nich o średnicy siegającej zaledwie 5 tys. lat świetlnych, ale masie sięgającej 200 mld mas Słońca (2x1011MSun). Nasza galaktyka Drogi Mlecznej ma masę ok. 1012 mas Słońca a średnicę około 100tys. lat świetlnych. Te młode zwarte galaktyki można porownać do noworodka, który ma 50 cm a waży... 80 kg.

Prześwietlenie korony słonecznej

Za pomocą stosowanych w medycynie technik bezpośredniego obrazowania rentgenowskiego uzyskano pierwszą mapę struktury najbardziej zewnętrznej części Słońca – korony.

Niezwykłe kwazary rentgenowskie

XMM-Newton zarejestrował nadzwyczajnie silny sygnał rentgenowski pochodzący z odległej galaktyki.

Zalążki życia w planetarnym dysku

Astronomowie z Carnegie Institution odkryli pierwsze dowody wskazujące na to, że w dysku czerwonego pyłu otaczającego odległą gwiazdę występują złożone cząsteczki organiczne. Sądzi się, że gwiazda o nazwie HR 4796A leżąca w odległości 220 lat świetlnych od Ziemi znajduje się w późnej fazie ewolucji, tej, w której powstają planety.

Ukryty olbrzym

Astronomowie z Holenderskiego Instytutu Badań Kosmicznych SRON odkryli nową gromadę galaktyk, którą przesłania inna, zidentyfikowana już gromada. Odkrycia dokonano w międzynarodowym gronie przy użyciu instrumentów satelity XMM Newton. Od lat astronomowie próbowali zrozumieć związek między dwoma obszarami o porównywalnej jasności rentgenowskiej w gromadzie galaktyk Abell 3128. Chociaz zarówno w jeden jak i drugi obszar ma zbliżony rozmiar i jasność, obłoki gazu występujące w ich obrębie posiadają zupełnie inny skład chemiczny. Pierwsza z plam powstała najpewniej z gorącego gazu bogatego w metale uwolnione w wyniku wybuchów gwiazd supernowych w galaktykach. Druga plama jest zbudowana z mniejszej ilości metali niż jakakolwiek dotychczas odkryta gromada. Obserwacje wykonane prze XMM Newton rozwiały wiele wątpliwości. Okazało się, że jeden z tych obłoków gazowych znajduje się 4,6 mld lat od nas i około 6 razy dalej niż gromada Abell 3128.

Polowanie na wiatr słoneczny

Bliźniacze obserwatorium satelitarne amerykańskiej agencji kosmicznej NASA o nazwie STEREO (ang. Solar Terrestrial Relations Observatory) badające zależności i oddziaływania między Ziemią i Słońcem wyposażono w instrument służący do analiz korony słonecznej SECCHI. Dzięki temu urządzeniu naukowcom udało się po raz pierwszy uzyskać obrazy materii słonecznej omiatającej Ziemię. Zespół badaczy projektu SECCHI otrzymał mapy zmian wartości gęstości, których uzyskanie nie było wcześniej możliwe, chyba że poprzez punktowe pomiary wykonywane przez statki kosmiczne.

Na krawędzi Układu Słonecznego

W latach 70-tych naukowcy z Massachusetts Institute of Technology zbudowali instrument przeznaczony do badania plasmy i zainstalowali go na pokładzie sondy Voyager 2. W ostatnich tygodniach sonda przecięła falę uderzeniową powstającą przy zetknięciu wiatru słonecznego z gazem wypełniającym przestrzeń międzygwiazdową. Ta część podróży sondy dostarczyła naukowcom kilku niezwykłych odkryć dotyczących miejsca w kosmosie, w którym zanika wpływ Słońca na obiekty niebieskie.

Najmłodsze układy słoneczne

Astronomowie z Uniwersytetu Michigan odkryli dwa najmłodsze jak dotąd układy słoneczne. Oba systemy znajdują się w obszarze formowania się gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, który leży około 450 lat świetlnych od nas. Odkrycia dokonano w promieniach podczerwonych. Naukowcy zauważyli, że w widmach tych gwiazd występują pewne braki promieniowania podczerwonego pochodzenia pyłowo-gazowego.

Układ planetarny z rekordową liczbą planet

Nowo odkryta planeta należy do układu planetarnego, w środku którego znajduje się gwiazda 55 Cancri. Oprócz naszego Układu Słonecznego system ten jest jedynym, dotychczas odkrytym, posiadającym co najmniej pięć planet.

Planeta jak Ziemia

Z danych obserwacyjnych teleskopu Spitzera Amerykańskiej Agencji Kosmicznej NASA wynika, że 424 lata świetlne od nas w układzie słonecznym z gwiazdą HD 113766 powstaje właśnie planeta podobna do Ziemi.

Krzemianowy dysk w Mrówce

W centrum Mgławicy Mrówka astronomowie odkryli płaski, ustawiony do nas krawędzią dysk krzemianowy. Do badań wykorzystano najnowocześniejsze instrumenty interferometryczne VLT. Rozmiar dysku jest jednak zbyt niewielki, aby dało się nim wytłumaczyć intrygujący kształt tej mgławicy.

Strony

Subscribe to Orion - Serwis Edukacyjny PTA RSS