Planety bez…gwiazdy

W ostatnich latach dokonano wielu interesujących odkryć planet znajdujących się poza naszym Systemem Słonecznym. Układ odkryty za pomocą teleskopów ESO jest niezwykły z powodu braku w nim … gwiazdy centralnej.

Ile ma stała Hubble’a?

Rentgenowskie Obserwatorium Chandra Amerykańskiej Agencji Kosmicznej NASA dostarczyły danych, dzięki którym wyznaczono wartość stałej Hubble’a – współczynnika określającego stopień rozszerzania się Wszechświata.

Pozostałości po supernowych

W Wielkim Obłoku Magellana znajdują się, przedstawione na fotografii, pozostałości po wybuchach czterech supernowych. Obrazy uzyskane za pomocą satelity rentgenowskiego Chandra przedstawiają ekspandujący, rozgrzany do wielu milionów stopni gaz.Przybliżony wiek tych pozostałości to 600 lat (górna, lewa), 1500 lat (górna, prawa), 10000 lat (dolna, prawa) i 13000 lat (dolna, lewa). Widma pochodzące z satelity dostarczają wielu cennych informacji i danych dotyczących fizyki eksplozji gwiazd. Z przedstawionych na zdjęciu, trzy najmłodsze pozostałości ujawniają koncentrację pierwiastków charakterystycznych dla wybuchów typu Ia. Do takiej eksplozji dochodzi, gdy materia opadająca z gwiazdy-towarzysza na białego karła powoduje zachwianie jego stanu równowagi. Pozostałość SN 0453-68.5 (dolna, lewa) powstała jako efekt wybuchu typu II. Wydarzenie to ma miejsce gdy zapas paliwa jądrowego ulega wyczerpaniu, gwiezdne jądra zapada się i tworzy gwiazdę neutronową, a zewntęrzne warstwy rozpraszają się w przestrzeni kosmicznej. Szybko wirująca gwiazda neutronowa wyrzuca namagnesowany strumień wysokoenergetycznych cząstek – na zdjęciu widoczny w postaci wydłużonych, jasnych, biało-niebieskich plamek w centrum.

Kolizja plam na Jowiszu

4 lipca będziemy świadkami bardzo bliskiego przejścia obok siebie dwóch potężnych burz na Jowiszu. Nie będzie to zderzenie czołowe, a Wielka Czerwona Plama nie pochłonie mniejszej, co się jednak dokładnie stanie - astronomowie nie potrafią sprecyzować.

Krater na Antarktydzie

Naukowcy zajmujący się astronomią planetarną odkryli krater uderzeniowy pochodzący od upadku meteorytu większego niż ten, który przyczynił się do wyginięcia dinozaurów 65 mln lat temu.

Wiatry umierających gwiazd

Na zdjęciu obok przedstawiono ostatnie stadium życia gwiazdy podobnej do Słońca, mgławicę planetarną. Forografia jest kompozycją obrazów: rentgenowskiego z Chandry (niebieskie), optycznego (zielone) i podczerwonego (czerwone) z teleskopu Hubble’a.

Kometa 73P/Schwassmann-Wachmann umiera na naszych oczach

W roku 1995 kometa 73P/Schwassmann-Wachmann bez żadnych widocznych powodów rozpadła się na co najmniej 3 odrębne minikomety. Znajdowała się wtedy w odległości ok. 250 mln km od Ziemi. Teraz, w maju 2006 r. kometa będzie przebiegała tylko ok. 10 mln km od Ziemi (25 razy dalej niż Księżyc), a więc astronomowie będą mieli dużo lepsze warunki obserwacji. Bliżej Ziemi przechodziła w 1983 roku kometa IRAS-Iraki-Alcock, która zbliżyła się wtedy do nas na odległość 5 mln. km. Końcu kwietnia obserwował ją teleskop kosmiczny Hubble’a. Wielki radioteleskop Arecibo w Puerto Rico będzie próbował ją sięgnąć wiązką radarową, aby wyznaczyć jej (ich?) kształt i spin (obrót). Miłośnicy astronomii na całym świecie będą mogli łatwo dostrzec te minikomety, gdy będą przechodziły przez gwiazdozbiory Łabędzia i Pegaza w dniach od 12 do 14 maja br. Choć komety te będą bardzo blisko Ziemi ich blask będzie stosunkowo niewielki, ok. 3 do 4 wielkości gwiazdowej. Na obserwacje trzeba więc będzie wybierać miejsca nie skażone światłem latarń ulicznych lub innym oświetleniem. Ale lornetka znakomicie ułatwi śledzenie ewolucji ich kształtu i drogi wśród gwiazd.

Niebieski pierścień Urana

Odkryto nowy, niebieski pierścień otaczający Uran w odległości 97700 km od centrum planety. Jest on podobny do najbardziej zewnętrznego pierścienia E Saturna i stał się drugim takim w Układzie Słonecznym.

Drugi bliźniak Słońca

Najprostszą metodą na znalezienie życia we Wszechświecie wydaje się wyselekcjonowanie gwiazd, które swoimi fizycznymi parametrami najbardziej przypominają nasze Słońce. Monitoring danych spektro i fotometrycznych takich gwiazd pozwoli odkryć ewentualne planety, na których może istnieć życie.

Zważone karły

Amerykańskim naukowcom udało się wyznaczyć podstawowe parametry brązowych karłów krążących wokół wspólnego środka masy w układzie podwójnym. Orbita układu jest nachylona do nas kantem dzięki czemu można było zaobserwować periodyczne przejścia jednego karła przed tarczą drugiego powodujące zmiany w widmach ich jasności. Jest to pierwszy tego typu układ wśród dotychczas odkrytych układów zaćmieniowych.

Najstarszy Błysk Gamma

Zaledwie kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu pewna gwiazda wypaliła całe swoje paliwo jądrowe, uległa potężnej eksplozji i zamieniła się w czarną dziurę emitując przy tym bardzo silne promieniowanie. Światło z tego wybuchu w postaci błysku gamma dotarło do Ziemi dopiero we wrześniu zeszłego roku. Błysk GRB050904 jest najdalszym wybuchem kiedykolwiek zanotowanym.

Zorza na Marsie

Zorze polarne nie są jedynie ozdobą Ziemi. Występują również na Jowiszu, Saturnie, Uranie i Neptunie. Statek kosmiczny Mars Explorer Europejskiej Agencji Kosmicznej dostarczył dowodów na istnienie zórz polarnych także na Marsie.

Halo

Za pomocą kosmicznego teleskopu rentgenowskiego Chandra odkryto chmurę gorącego gazu w której zatopiona jest bardzo masywna galaktyka spiralna NGC 5746. Halo ma promień około 60.000 lat świetlnych.

Nowe Horyzonty

19 stycznia 2006 z Przylądka Canaveral na Florydzie odpalono rakietę Atlas V, która wyniosła w przestrzeń kosmiczną statek New Horizons (pl. Nowe Horyzonty) rozpoczynając tym samym amerykańską misję dotarcia do obrzeży Układu Słonecznego.

Stardust powrócił

Wystrzelony w 1999 roku statek kosmiczny Stardust wrócił w niedzielę, 15-ego stycznia na Ziemię. Dwa lata temu przeleciał niedaleko komety Wild 2, wykonał zdjęcia jej jądra i pobrał próbki materiału z warkocza oraz pyłu międzygwiazdowego otaczającego kometę.

Strony

Subscribe to Orion - Serwis Edukacyjny PTA RSS