Przypadkowe spotkanie stworzyło na niebie pierścionek z diamentem

Mgławica planetarna Abell 33
Astronomowie użyli należącego do ESO teleskopu VLT w Chile do zrobienia przykuwającego wzrok zdjęcia mgławicy planetarnej Abell 33. Piękna niebieska bańka, utworzona gdy starzejąca się gwiazda odrzuciła swoje zewnętrze warstwy, jest widoczna na niebie razem z gwiazdą, tworząc wspólnie widok przypominający do złudzenia pierścionek zaręczynowy z diamentem. Ten kosmiczny klejnot jest nietypowo symetryczny, prawie idealnie okrągły.
ESO

Astronomowie korzystający z teleskopu VLT w Chile wykonali przykuwające wzrok zdjęcie mgławicy planetarnej PN A66 33, znanej lepiej pod oznaczeniem Abell 33. Niebieska bańka, która powstała gdy starzejąca się gwiazd odrzuciła swoje zewnętrzne warstwy, jest przypadkowo widoczna na niebie obok innej gwiazdy, a razem tworzą kształt bardzo podobny do pierścionka zaręczynowego z diamentem. Kosmiczny klejnot jest nietypowo symetryczny na niebie, wydaje się prawie idealnie okrągły.

Większość gwiazd o masach podobnych do masy Słońca skończy swoje życie jako białe karły – małe, bardzo gęste i gorące ciała, które powoli będą ochładzać się przez miliardy lat. W drodze do tej fazy ewolucji gwiazdy odrzucają swoje atmosfery w przestrzeń kosmiczną i tworzą mgławice planetarne – kolorowo świecące obłoki gazu otaczające małe, jasne resztki gwiazdy.

Niniejsze zdjęcie zostało wykonane za pomocą należącego do ESO teleskopu VLT (Very Large Telescope). Pokazuje wybitnie okrągłą mgławicę Abell 33, znajdującą się 2500 lat świetlnych od Ziemi. Perfekcyjna okrągłość jest nietypowa dla tej kategorii obiektów, zazwyczaj coś zaburza symetrię i powoduje, że mgławice planetarne mają kształt nieregularne [1].

Uderzająco jasna gwiazda położona na brzegu mgławicy tworzy piękną iluzję na zdjęcie z VLT. Jest to przypadkowe ustawienie na niebie: gwiazda o nazwie HD 83535 znajduje się przed mgławicą, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Ziemią, a Abell 33, ale dokładnie we właściwym miejscu, aby razem stworzyć piękny widok. HD 83535 razem z Abell 33 tworzą błyszczący pierścień z diamentem.

Pozostałość po gwieździe, która stworzyła mgławicę Abell 33, znajduje się na swojej drodze ku białemu karłowi. Widać ją jako niewielką białą perłę wewnątrz mgławicy (blisko centrum). Ciągle jest jasna – jaśniejsza niż nasze Słońce – i emituje wystarczająco dużo promieniowania ultrafioletowego, aby bańka odrzuconej atmosfery świeciła [2].

Abell 33 jest jednym z 86 obiektów, które objął katalog mgławic planetarnych opracowany przez astronoma George’a Abella w 1966 roku (Katalog Abella Mgławic Planetarnych). Abell skatalogował niebo także pod względem gromad galaktyk, kompilując katalog obejmujący ponad 4000 gromad na obu półkulach nieba: północnej i południowej (Katalog Abella).

Do opracowania zdjęcia użyto danych z instrumentu FOcal Reducer and low dispersion Spectrograph (FORS) zamontowanego na VLT. Dane uzyskano w ramach programu Kosmicznych Klejnotów ESO [3].

Uwagi

[1] Na przykład sposób w jaki gwiazda się obraca, albo gwiazda centralna jest składnikiem układu podwójnego lub wielokrotnego.

[2] Na tym bardzo ostrym zdjęciu centralna gwiazda wydaje się podwójna. Nie wiadomo czy to faktyczna podwójność, czy tylko przypadkowe ułożenie gwiazd.

[3] Program Kosmicznych Klejnotów ESO (ESO Cosmic Gems) jest inicjatywą popularyzacji astronomii, w ramach której za pomocą teleskopów ESO tworzone są zdjęcia interesujących, intrygujących lub wizualnie atrakcyjnych obiektów. Ma zadania edukacyjne i popularyzacji nauki. Program korzysta z czasu teleskopów, gdy nie są one używane do badań naukowych. Wszystkie zebrane dane mogą być jednak także przydatne do celów naukowych i są dostępne dla astronomów poprzez archiwum naukowe ESO.

Źródło: ESO | Tłumaczenie: Krzysztof Czart

Liczba odsłon: 1543