Pytanie do astronoma

Co to jest strefa unikania?

Aby odpowiedzieć na Pańskie pytanie trzeba cofnąć się w czasie do początków XX wieku, kiedy to praktycznie zaczyna się nowa dziedzina astronomii - astronomia pozagalaktyczna. W roku 1923 Edwin Hubble poprzez wyznaczenie odległości do cefeidy w Wielkiej Mgławicy w Andromedzie dostarczył dowodów, które pozwoliły rozstrzygnąć czy obserwowane mgławice spiralne leżą wewnątrz naszej Galaktyki, czy też są odległymi skupiskami gwiazd, podobnymi do Drogi Mlecznej.

Czy gwiazdy w jakikolwiek sposób poruszają się?

Wystarczy kilka godzin obserwacji nocnego nieba aby stwierdzić, że gwiazdy poruszają się. Innym, łatwiejszym sposobem może być skierowanie obiektywu aparatu fotograficznego na nocne niebo i otwarcie migawki na kilka minut. Po obejrzeniu zdjęcia stwierdzimy, że obrazy gwiazd nie są punktami lecz krótkimi łukami. Obserwując niebo o różnych porach roku zauważymy, że wygląda ono zupełnie inaczej i świecą na nim inne gwiazdy. Jednak gdy po roku zechcemy znów przyjrzeć się nocnemu niebu stwierdzimy, że gwiazdozbiory wróciły na swoje miejsce i wyglądają dokładnie tak samo jak przed rokiem. Te dwa rodzaje ruchu gwiazd możemy łatwo wyjaśnić.

Dzisiaj w pewnej odległości od Księżyca widać świetlisty krąg o niejednorodnym świetle przypominającym tęczę. Co to za zjawisko?

Choć ziemska atmosfera pełni bardzo ważną funkcję - chroni nas przed szkodliwym promieniowaniem, to z drugiej strony stanowi duży problem w obserwacjach astronomicznych - pochłania, rozprasza i zmienia kierunek dochodzącego do obserwatora światła a także rozmywa obraz odległych obiektów. Jest również bardzo nieprzewidywalna, gdyż jej skład w danym miejscu może szybko się zmieniać.

Co się stanie kiedy zderzą się dwa obiekty o dużej gęstości, np. czarne dziury lub gwiazdy neutronowe?

Słowo "zderzenie" występujące w pytaniu należałoby raczej zamienić na termin koalescencja, który oznacza zlanie się dwóch obiektów. Jak wiadomo, gwiazdy występują nie tylko pojedyńczo, ale rownież w układach złożonych z dwu a nawet większej ilości składników. W ciągu całego "życia" gwiazda przechodzi przez różne etapy ewolucji zależne od jej masy. Tylko te najbardziej masywne gwiazdy kończą swój żywot w efektownym wybuchu i rozbłyskują jako supernowe. Los tego co pozostało po wybuchu, zależy od masy pozostałej po odrzuceniu zewnętrznych warstw gwiazdy.

Co to jest czas?

Pytanie bardzo trudne, odpowiedź prosta - nie wiadomo. Spróbujmy jednak zebrać "szczątki" informacji na ten temat. W naukach fizycznych czas traktuje się podobnie jak wymiar przestrzeni (czasoprzestrzeń). W celu wskazania punktu w takim wymiarze określa się system zliczania albo skalę czasu, która definiuje początek i jednostki.

Co to jest i na czym polega "proca grawitacyjna"?

Astronomowie częściej używają określenia wspomaganie grawitacyjne, ale to "dokładnie" to samo. Pierwszy raz w historii lotów kosmicznych manewr wspomagania grawitacyjnego zastosowany został podczas misji Mariner 10 do wyhamowania sondy w pobliżu Wenus i wejścia na orbitę wokół Merkurego. Za majstersztyk w wykorzystaniu takiego manewru uznawana jest misja Cassini.

Wschody i zachody Słońca dla Warszawy i Bydgoszczy w dniu 16.01.2004 są odpowiednio o godzinach 7.38 i 7.54, a zachody o 15.54 i 16.02. To znaczy, że Słońce wschodzi w Bydgoszczy 16 min. później, a zachodzi tylko 8 min. później. Czy dzień w Bydgoszczy jes

Na szczęście to nie jest błąd. Momenty wschodu i zachodu Słońca zależą od współrzędnych geograficznych miejsca obserwacji. Zwykle myślimy, że jedynie długość geograficzna miejsca obserwacji ma znaczenie dla momentu wschodu czy zachodu - wiemy, że w miejscowościach położonych na wschód od nas Słońce wschodzi wcześniej niż u nas i wcześniej także zachodzi (Japonia zwana jest przecież Krajem Wschodzącego Słońca). Odwrotnie jest na zachodzie.

Od wielu lat poszukuję odpowiedzi na pytanie: jakie zjawisko jest odpowiedzialne za to, że w drugiej połowie grudnia na wschodzie dnia ubywa a jednocześnie na zachodzie dnia przybywa?

Przedstawiony efekt wiąże się z tym, iż na codzień posługujemy się czasem średnim słonecznym (Greenwich), tzn. według tzw. słońca średniego, poruszającego się jednostajnie po równiku niebieskim. W tym to czasie podawane są efemerydy wschodów i zachodów Słońca. Jednak Słońce prawdziwe porusza się po Ekliptyce, i to niejednostajnie, a więc czas mierzony jego ruchem (czy zegarem słonecznym) biegnie inaczej, nazywamy go czasem prawdziwym słonecznym.

Dlaczego planety gazowe (Jowisz) posiadają pole magnetyczne? Skąd się ono bierze?

Większość obserwowanych pól magnetycznych w obiektach astrofizycznych jest wytwarzana przez mechanizm dynama oparty o zasadę indukcji elektromagnetycznej. Jest to zjawisko zamiany energii mechanicznej (ruchu) na prąd elektryczny w obecności pola magnetycznego, a ponieważ przepływ prądu generuje pole magnetyczne również ono jest efektem działania dynama. Idee dynama wprowadził Micheal Faraday w IXX stuleciu. W oparciu o nią sam skonstruował pierwsze urządzenia generujące prąd. W dzisiejszym świecie korzystamy z nich na co dzień, od prądnicy w samochodzie po konwencjonalne elektrownie.

Jak dalece okres obrotu Księżyca wokół własnej osi jest zgodny z okresem jego obiegu wokół Ziemi?

Średnie okresy obrotu i obiegu Księżyca są obecnie identyczne (27.32166 dnia). Rzeczywisty okres obrotu podlega jednak (wielo-) okresowym wahaniom, których łączna amplituda wynosi ok. 2 min. łuku (gdy patrzeć ze środka globu księżycowego). Wahania te są w przeważającej części wymuszone przez momenty sił zewnętrznych; istnieje też ich składnik swobodny.

Strony