Światło z ciemności

Ciemny obłok Lupus 3 i związane z nim młode, gorące gwiazdy.
Ciemny obłok Lupus 3 i związane z nim młode, gorące gwiazdy sfotografowane za pomocą 2,2-metrowego teleskopu MPG/ESO w Obserwatorium ESO La Silla w Chile.
ESO/F. Comeron

Sugestywne zdjęcie z ESO pokazuje ciemny obłok, w którym powstają nowe gwiazdy oraz gromadę błyszczących gwiazd, które już wyłoniły się ze swojego pyłowego gwiezdnego żłobka. Nowa fotografia została wykonana za pomocą 2,2-metrowego teleskopu MPG/ESO w Obserwatorium La Silla w Chile i jest najlepszym zdjęciem w zakresie widzialnym tego mało znanego obiektu.

Po lewej stronie zdjęcia znajduje się ciemna kolumna przypominająca chmurę dymu. Po prawej świeci mała grupa jasnych gwiazd. Przy pierwszym spojrzeniu obie te struktury nie mogłyby być bardziej różne, ale w rzeczywistości są bardzo blisko ze sobą związane. Obłok zawiera olbrzymie ilości chłodnego kosmicznego pyłu i jest gwiezdnym matecznikiem, w którym rodzą się nowe gwiazdy. Bardzo prawdopodobne, że ponad cztery miliardy lat temu w podobnym obszarze formowania się gwiazd powstało Słońce.

Obłok znany jest jako Lupus 3 i znajduje się 600 lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Skorpiona. Fragment pokazany na zdjęciu ma około pięć lat świetlnych średnicy.

Ponieważ gęstsze części tego typu obłoków zapadają się pod wpływem grawitacji, rozgrzewają się i zaczynają świecić. Na początku promieniowanie to jest blokowane przez obłoki pyłu i można je zobaczyć jedynie przez teleskopy obserwujące na dłuższych falach niż światło widzialne, takich jak podczerwień. Ale gdy gwiazdy stają się gorętsze i jaśniejsze, ich intensywne promieniowanie i wiatry gwiazdowe stopniowo czyści obłoki wokół nich, aż gwiazdy wyłonią się w pełnej chwale.

Jasne gwiazd na prawo od centrum zdjęcia stanowią idealny przykład małej  grupy tego typu gorących gwiazd. Część ich jasnego niebieskiego światła została rozproszona przez resztki pyłu wokół nich. Dwie najjaśniejsze gwiazdy mają na tyle duży blask, że można je łatwo dostrzec małym teleskopem lub lornetką. Są to młode gwiazdy, które nie rozpoczęły jeszcze świecenia na skutek reakcji termojądrowych w swoich wnętrzach i ciągle są otoczone przez świecący gaz [1]. Mają prawdopodobnie po mniej niż milion lat.

Mimo, że na pierwszy rzut oka mniej przyciągają wzrok niż jasne niebieskie gwiazdy, to przegląd znalazł wiele innych młodych obiektów w tym obszarze, który jest jedną z najbliższych gwiezdnych wylęgarni względem Słońca.

Obszary powstawania gwiazd mogą być ogromne, takie jak Mgławica Tarantula (eso0650), gdzie formują się setki masywnych gwiazd. Jednak uważa się, że większość gwiazd w naszej i innych galaktykach powstała w znacznie skromniejszych obszarach, takich jak pokazany na zdjęciu, gdzie widoczne są tylko dwie jasne gwiazdy i nie powstały bardzo masywne obiekty. Z tego powodu obszar Lupus 3 jest zarówno fascynujący dla astronomów, jak i piękną ilustracją wczesnych stadiów życia gwiazd.

Uwagi

[1] Znane są jako gwiazdy Herbiga Ae/Be, na cześć astronoma, który jako pierwszy je zidentyfikował. A oraz B odnoszą się do typów widmowych gwiazd, nieco gorętszych od Słońca, natomiast „e” oznacza linie emisyjne występujące w ich widmach z powodu świecenia gazu wokół. Gwiazdy te świecą poprzez konwersję potencjalnej energii grawitacyjnej w ciepło, gdy następuję kontrakcja.

Źródło: ESO | Tłumaczenie: Krzysztof Czart

Liczba odsłon: 1156