kwazary

„Kosmiczne fatamorgany” potwierdziły przyśpieszoną ekspansję Wszechświata

Niezależne wyniki badań naukowców wykazały, że tempo ekspansji Wszechświata faktycznie wzrasta. Oznacza to, że Kosmos musi wypełniać tajemniczy rodzaj energii, nazywany w fachowej literaturze ciemna energią.

Największy rezerwuar wody na krańcu Wszechświata

Dwie grupy astronomów odkryły największe i najbardziej odległe zasoby wody jakie kiedykolwiek zostały znalezione we Wszechświecie. W odległości ponad 12 miliardów lat świetlnych znajduje się kwazar, a w jego centrum orgormna czarna dziura pożerajaca materię. Czarną dziurę otacza woda, której jest 140 bilionów razy więcej niż wody w ziemskich oceanach.

Odkryto najdalszy kwazar we Wszechświecie

Grupa europejskich astronomów odkryła ekstremalnie jasny kwazar, który istniał już 770 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Leży on na rekordowo dużym przesunięciu ku czerwieni - z = 7.085, i jest jednocześnie najdalszym znanym kwazarem (poprzedni rekord należał do obiektu leżącego na z = 6.4). Zespół naukowy prowadzony przez Daniela Mortlocka i Stephena Warrena z Imperial College w Londynie opublikował ten niecodzienny wynik w czerwcowym wydaniu "Nature." Zgodnie z ta publikacją, widmo nowo znalezionego kwazara wykazuje sygnatury gazów istniejących w bardzo wczesnym Wszechświecie, co daje możliwość zbadania panujących wówczas warunków i składu Wszechświata. W centrum kwazara znajduje się "monstrualna" czarna dziura o masie rzędu miliardów mas Słońca. Podważa to aktualnie przyjmowane teorie dotyczące formowania się i ewolucji czarnych dziur.

Galaktyki pożywieniem kwazarów!

Astronomowie zaobserwowali gigantyczną mgławicę zjonizowanego gazu wokół jednego z kwazarów oraz oznaki jego oddziaływania z pobliską mu galaktyką. Obserwacje wykonano przy pomocy dwóch największych teleskopów na świecie: VLT (Very Large Telescope) w Chile i GTC (Gran Telescopio Canarias) na Wyspach Kanaryjskich. Grupa naukowców, którą kierował Montserrat Villar Martin z Instituto de Astrofisica de Andalucia-CSIC w Hiszpani, zbadała aktywność kwazara o nazwie SDSS J0123+00.

Niezwykłe kwazary rentgenowskie

XMM-Newton zarejestrował nadzwyczajnie silny sygnał rentgenowski pochodzący z odległej galaktyki.

Ekstremalne wirowanie

Astronomowie amerykańscy odkryli czarną dziurę wirującą z prędkością 950 obrotów na sekundę. Taka wartość mieści się między 82% a 100 % wartości maksymalnej wynikającej z ogólnej teorii względności Einsteina.

Wnętrze kwazara

Astronomom udało się „zajrzeć” do wnętrza przedstawiciela najjaśniejszych obiektów we Wszechświecie – kwazara i uzyskać dowód na obecność w nim czarnej dziury.

Ukryte i głodne czarne dziury

Większość największych we Wszechświecie czarnych dziur zjadało swe kosmiczne posiłki za zamkniętymi drzwiami - aż do teraz. Swymi bystrymi oczami, widzącymi w podczerwieni, należący do NASA Kosmiczny Teleskop Spitzera (ang. Spitzer Space Telescope) przeniknął przez ściany galaktycznego pyłu, by prawdopodobnie odkryć długo poszukiwaną populację głodnych czarnych dziur znanych jako kwazary.

Rentgenowskie niebo

Astronomowie wiedzą, że niebo świeci w wysoko energetycznym zakresie promieniowania rentgenowskiego. Uważają promienie X za ostatnie tchnienie materii pochłanianej przez masywne, czarne dziury. Obiekty te ukrywają się za grubymi ścianami gazu i pyłu; są one tak grube, że jedynie fale radiowe oraz bardzo energetyczne promienie X mogą się przez nie przedrzeć. Te drugie jedynie w swych najwyższych energiach - "umiarkowane" promienie X również są blokowane.

Kosmiczne potęgi mieszkają w skromnych domach

Kwazary są najjaśniejszymi obiektami, których blask widoczny jest z odległości wielu miliardów lat świetlnych. Jednakże ostatnie badania wskazują na to, że potężne kwazary żyjące we wczesnym Wszechświecie (czyli ładnych parę miliardów lat temu) zamieszkiwały skromne mieszkania - znajdowały się w centrach niewielkich galaktyk, co jest nielada niespodzianką dla astronomów, którzy umiejscawiali kwazary w olbrzymich galaktykach czy też w wielkich galaktykach, które z jakiś powodów uległy zniszczeniu.

Długie mroczne lata

Wczesny Wszechświat spowity był mgłą neutralnego wodoru i helu. Nawet ultrafioletowe promieniowanie gwiazd z pierwszych galaktyk ledwo mogło przebić się przez kurtynę wszechabsorbującego gazu - okres ten astronomowie przezwali epoką Wieków Ciemnych. Przez setki milionów lat pierwsze gwiazdy stopniowo ogrzewały i jonizowały otaczający gaz przekształcając nieprzezroczysty ocean przestrzeni w przezroczysta pustkę, którą dziś oglądamy. Gdyby tak się nie stało, badanie źródeł UV ograniczone byłoby jedynie do naszej Drogi Mlecznej.

Czy Wszechświat jest starszy niż dotychczas przypuszczano?

Satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej XMM - Newton wychwycił promieniowanie X, które podróżowało do nas przez 13,5 miliardów lat. Analiza tego światła wykazała, że Wszechświat może być starszy niż uprzednio myślano lub też wczesny Wszechświat zaśmiecany był przez tajemnicze i do tej pory nieodkryte 'fabryki żelaza'.

Muzyka czarnych dziur - Wszystkie czarne dziury nucą tę samą melodię.

Astronomowie z Uniwersytetu w Southampton odkryli godne uwagi pokrewieństwo pomiędzy olbrzymimi czarnymi dziurami, które tkwią w sercach odległych galaktyk i ich stosunkowo niewielkimi kuzynami, którzy zamieszkują układy gwiazdowe w naszej Drodze Mlecznej: wszystkie one nucą tę samą melodię. Dr Phil Uttley zaprezentował te odkrycia w ostatni wtorek na wykładzie zatytułowanym "Muzyka czarnych dziur" podczas National Astronomy Meeting w Bristolu (USA).

Kosmiczne tango bliźniaczych kwazarów

Naukowcy rozwikłali od dawna istniejącą zagadkę kwazarów tworzących rzadko spotykany układ podwójny. Unikat ten znajduje się 11 miliardów lat świetlnych od Ziemi, a zagadkę udało się rozwiązać dzięki kosmicznemu teleskopowi rentgenowskiemu Chandra. Wcześniej uważano "bliźniaki" za optyczne złudzenie. Teraz uważa się, że powstały one na skutek łączenia się galaktyk, a występowanie takich "unikatów" mogło być częstym zjawiskiem w gęstym, wczesnym Wszechświecie, krótko po Wielkim Wybuchu.

Strony

Subscribe to RSS - kwazary